'Groep die Zijlstra wil raken, treft hij niet'

null Beeld anp
Beeld anp

Om radicale islamitische orga­nisaties te kunnen aanpakken wil VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra dat kerkgenootschappen ­verboden en ontbonden kunnen worden. Het aantal organisaties dat de partij met haar plan kan aanpakken? Weinig of geen. Dat is de conclusie van specialist religie en recht Teunis van Kooten.

Wat is uw probleem met het voorstel?
"Dat woord 'kerkgenootschap' uit het Burgerlijk Wetboek is een rechtsvorm, en alle religieuze gemeenschappen kunnen die vorm kiezen. Maar er zijn in Nederland nauwelijks islamitische organisaties die daarvoor kiezen. Moslims kiezen er doorgaans voor om een stichting of vereniging te worden. En die kunnen, zoals elke andere stichting of vereniging, al gewoon worden verboden en ontbonden. De groep die de heer Zijlstra dus wil raken, treft hij niet."

"Hoeveel islamitische organisaties er geregistreerd zijn als kerkgenootschap kun je heel eenvoudig op de site van de Kamer van Koophandel nagaan. Ik deed het net meteen even, en vind er met verschillende zoekwoorden, 'islamitisch', 'islam', 'moskee', drie in totaal. Moskee Nour en moskee El-Wahda in Gouda, en de Ahmadiyyamoskee in Den Haag. Dit plan is het roeptoeteren van een oplossing voor een probleem dat niet bestaat. Symboolwetgeving, zou je ook kunnen zeggen."

Waarom kiezen moslims ervoor geen kerkgenootschap te zijn?
"Ik weet dit van een imamconferentie waar ik moest spreken en uit contacten met moslims. Men redeneert: 'Wat denkt u nu, we zijn moslims, we kiezen niet voor een term met zo'n christelijke lading.' Ik kan me trouwens ergens wel voorstellen dat een term met het woord 'kerk' erin voor hen een besmet woord is."

Welke stichtingen of verenigingen zijn bijvoorbeeld verboden?
"De laatste keer is dat gebeurd bij de Vereniging Martijn, die streefde naar acceptatie van pedoseksualiteit. Haar activiteiten waren in strijd met de openbare orde, besliste de rechter. Maar dit komt ontzettend weinig voor. Het Openbaar Ministerie heeft het ook geprobeerd bij de Hells Angels, en nog langer geleden heeft het gespeeld bij de Centrumpartij van Janmaat."

Waar is die aparte rechtsvorm 'kerkgenootschap' voor?
"Kerken mogen enigszins afwijken van het Nederlands recht. Om het heel onaardig te zeggen; ze mogen bijvoorbeeld discrimineren bij de opleiding tot dominee of priester, en daar alleen mannen toelaten. Maar die ruimte om af te wijken is beperkt. Stel dat een terroristische of antidemocratische orga­nisatie actief is in de vorm van een kerkgenootschap, als dekmantel, dan kun je ze gewoon aanpakken met het strafrecht, en kan zo'n ­organisatie worden veroordeeld. Ook kan hun vermogen worden ­bevroren. Je kunt ze alleen niet ­ontbinden. De organisatie blijft dus bestaan."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden