GroenLinks heeft spijt van flirt met de macht

Na verkiezingsnederlaag wil partij meer inspraak van leden 'We moeten er rauwer en steviger in'

Femke Halsema zei het altijd trots, haar opvolger Jolande Sap mogelijk nog trotser. GroenLinks, dat was een 'ideeënpartij op zoek naar de macht'. Een partij die serieus genomen kon worden in politiek Den Haag. Na een verkiezingsnederlaag en het vertrek van Sap, staat het er anders voor. Niks macht. Idealisme, dat is nu het kernwoord. "We stelden ons in de vorige kabinetsperiode te welwillend op. We moeten onze idealen meer voorop zetten", concludeert Tweede-Kamerlid Jesse Klaver vast. Volgens hem moet GroenLinks stoppen met genoegen te nemen met kleine verbeteringen. "We zijn een oppositiepartij!"

Vandaag verschijnt het rapport van de commissie Van Dijk, die onderzoek deed naar de oorzaken van het verlies bij de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen. Het zetelaantal van GroenLinks daalde van tien naar vier - of drie eigenlijk, want die vierde was een beetje een cadeautje, een restzetel. Oud-Europarlementariër Nel van Dijk zocht een half jaar naar de oorzaken. Ze analyseerde kiezersbewegingen, sprak met partijprominenten, enquêteerde leden.

Het rapport zal beschrijven wat er misging. Was het de hang naar de macht die kiezers deed besluiten op een andere partij te stemmen? Was de geloofwaardigheid verloren toen de GroenLinks-fractie besloot de politietrainingsmissie naar Kunduz te steunen? Ging het definitief verkeerd toen Kamerlid Tofik Dibi zich kandideerde als partijleider? Of liepen kiezers weg door de manier waarop het partijbureau daarmee omging? Vooraf wilde Van Dijk maar één ding kwijt: "Er zijn fouten gemaakt, daar moeten we duidelijk over zijn. Maar het wordt geen afrekening. We noemen namen waar nodig, maar wat er is misgegaan, is niet volledig toe te rekenen aan individuen", schreef ze de leden.

Geen analyse zonder voorstellen. 'Op weg naar de toekomst', heet het optimistisch in de partij, de nieuwe koers die de weg omhoog moet inzetten. In de partij bestaat sinds voormalig Kamerlid Wijnand Duyvendak afgelopen najaar de discussie aftrapte al brede overeenstemming over waar het heen moet: terug naar de basis, naar de oppositie, weg van de flirt met de macht. 'Minder genuanceerd', zei interim-voorzitter Eduard van Zuijlen in zijn nieuwjaarsboodschap.

"De afgelopen jaren hebben we te veel gezocht naar de macht, waardoor onze ideeën naar de achtergrond verdwenen", zegt Tweede-Kamerlid Linda Voortman op de site van het wetenschappelijk bureau van de partij. "Dat neem ik mezelf kwalijk." Ook Voortmans collega Van Tongeren - die eveneens ook deel uitmaakte van de vorige GroenLinks-fractie - vindt dat precies zo. "Ik denk dat wij er de komende periode rauwer en wat steviger in moeten", aldus Van Tongeren. En ook lokale politici zien nu waar het misging: "Waar is het heilige vuur gebleven?", vraagt de Amsterdamse wethouder Maarten van Poelgeest zich vertwijfeld af.

Ook onder gewone leden leeft de roep om grotere idelaen. "Wij willen de bezieling weer aan de macht", zegt KlubKobalt, een groep van zes partijleden in een manifest dat zij eerder deze week openbaarden. "Zet idealen op de eerste plaats, daarna de zetels en dan komt de invloed vanzelf." KlubKobalt wil ook meer inspraak van leden. Helemaal een kolfje naar de hand van partijleider Bram van Ojik, die leden 'directer en actiever bij de professionele politiek wil betrekken'. De manier waarop het interim-partijbestuur de komende weken de afdelingen langsgaat om te praten over de conclusies van Van Dijk is daar een voorproefje van.

De nieuwe, nog niet officiële koers heeft in ieder geval één van de bijna tweeduizend weggelopen leden ertoe doen besluiten zich opnieuw aan te melden: Bas Elfrink. De oud-PSP'er, die een half leven had gewijd aan GroenLinks, zegde in mei vorig jaar op nadat GroenLinks één van de vijf partijen was die het Lente-akkoord vormgaven. Elfrink: "De partij gleed te veel af naar het midden. Deze crisis biedt mogelijkheden om de partij weer te laten zijn waar ze voor bedoeld is."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden