Groene tampons zijn alleen goed voor het milieu

Ongesteld zijn kan ook met tampons en maandverband van biologisch katoen.

Het begon niet zo best. Mariah Mansvelt Beck hoorde op haar dertigste dat ze een voorstadium had van baarmoederhalskanker. Toen een specialist haar adviseerde om tampons en maandverband van biologisch katoen te gebruiken om verdere irritatie te voorkomen, ging ze op onderzoek uit. Een ingrediëntenlijst bleek niet verplicht op deze producten. Regels voor wat er wel en niet in mag zitten, bestaan niet.

Vervolgens ontdekte Mansvelt Beck dat tampons vaak bestaan uit viscose, afkomstig van houtpulp. Bij deze soorten zit meestal een plastic toplaag verwerkt om de korte viscosevezels bij elkaar te houden. Bij het bleken van het materiaal kan chloor worden gebruikt waarbij kankerverwekkende dioxines kunnen vrijkomen. Bij tampons die katoen bevatten, kunnen resten pesticiden van de katoenteelt achterblijven. Niet echt prettig voor een van de sterkst absorberende organen van het vrouwelijk lichaam.

Samen met Wendelien Hebly ontwikkelde ze daarom Yoni, Sanskriet voor 'vagina' en Hindoe voor 'bron van leven'. De tampons, maandverband en inlegkruisjes zijn volledig gemaakt van biologische katoen (gecertificeerd door de Soil Association in de GOTS-standaard) en bevatten geen parfum of chemicaliën op aardoliebasis. Ook zijn ze niet gebleekt met chloor. Maandverband en inlegkruisjes zitten verpakt in biologisch afbreekbaar plastic, de tampons nog niet.

Maar maakt dat gewone tampons en maandverband meteen schadelijk? De Amerikaanse actiegroep Women's Voices of the Earth zegt van wel. Vorig jaar vonden ze het (waarschijnlijk) kankerverwekkende styreen en chloorethaan in maandverband en inlegkruisjes van Always. Het ging daarbij om enkele deeltjes per miljard. De eveneens Amerikaanse Campaign for Safe Cosmetics waarschuwt voor de cumulatieve effecten van het gebruik van vrouwelijke hygiëneproducten. Alle (heel) kleine beetjes tellen op, zeggen ze, zeker als je bedenkt dat een vrouw gemiddeld elfduizend tampons gebruikt in haar leven.

Daar staat tegenover dat de Amerikaanse voedsel- en warenautoriteit FDA in mei een statement uitbracht waarin met klem werd ontkend dat tampons verontreinigd zouden zijn met dioxine. Ook is het niet waar dat viscosevezels het zeldzame toxic shock syndroom (TSS) kunnen veroorzaken, stelt de organisatie op de website. "Het beschikbare wetenschappelijke bewijs ondersteunt deze geruchten niet."

In Nederland zijn medisch deskundigen terughoudend om zich over het onderwerp uit te laten. Alleen Marleen de Lange, gynaecoloog aan het AMC in Amsterdam met speciale aandacht voor diagnostiek en behandeling van abnormaal bloedverlies, wil reageren.

Het lijkt haar niet waarschijnlijk dat er resten pesticiden in tampons en maandverband terechtkomen. Bij het extreem hoge absorptievermogen van de vagina plaatst ze kanttekeningen op basis van een wetenschappelijk artikel over toediening van medicijnen langs die weg.

Toxicoloog Martin van den Berg van de Universiteit Utrecht is een stuk uitgesprokener. "Dit is nodeloos paniek scheppen. Er zijn dioxinegehaltes gevonden in tampons en maandverband, maar die zijn zo extreem laag dat een gezondheidsrisico erg onwaarschijnlijk is. De gehaltes die zich maximaal in deze producten bevinden, zijn 100.000 tot een miljoen keer lager dan onze dagelijkse blootstelling via voeding en datgene wat al circuleert in ons lichaam. Los daarvan is er in de epidemiologie geen enkele link gevonden tussen dioxines en baarmoederhalskanker."

Toxicoloog Paul Scheepers van het Radboud UMC denkt niet dat er bij de behandeling met chloor dioxines kunnen ontstaan. Wel lijkt het hem reëel dat er resten bestrijdingsmiddel op het katoen achterblijven. "De vraag is alleen of dat een probleem is voor de gezondheid."

Van den Berg noemt het gebruik van biologische katoen vanuit gezondheidsoogpunt dan ook een verkoopargument. "Het is in elk geval niet gebaseerd op een rationele afweging van wetenschappelijke informatie." Scheepers sluit zich daarbij aan. Wel vindt hij het goed dat vrouwen nu een keuze hebben. "De pesticidenvrije teelt van katoen levert ook een bijdrage aan de maatschappelijke discussie over de gezondheidsrisico's voor werknemers in de katoenteelt en de milieueffecten van pesticidengebruik."

De dames van Yoni vinden vooral dat vrouwen recht hebben op kennis. "We willen geen paniek zaaien of de producenten van synthetische producten zwartmaken", zegt Hebly. "We willen vrouwen een keuze geven."

Yoni-tampons en -maandverband zijn te koop bij natuurwinkels en supermarktketen Marqt. Meer informatie: yoni.care.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden