Groene Kerst, verse asperges

Nederland staat in bloei. Is dat erg?

Madeliefjes en straatgras, maar ook duinviooltjes, klein hoefblad en parnassia: de kortste dag van het jaar is amper achter de rug en het Nederlandse landschap staat in bloei. Een groene Kerst is misschien een sfeervol alternatief op een witte, maar komen onze narcissen in de lente nog wel terug? En welke gevolgen heeft de warme winter voor de landbouw?

Toen aspergeboer Gilbert Sweep op Eerste Kerstdag langs zijn landerijen liep, viel zijn mond open van verbazing. "Dit kan niet", zei hij tegen zijn vrouw. "Dit is echt abnormaal."

Op een stukje perceel tegen de bosrand groeiden acht rijen asperges. Sweep heeft 5 kilo moeten steken. "Met Kerst aten we verse asperges", zegt de teler nog steeds vol ongeloof. Het aspergeseizoen begint normaal gesproken in april. "Alles wat ik nu al uit de grond haal, gaat ten koste van de oogst over vier maanden."

Gelukkig is dit asperge-incident een uitzondering. "Er staat in deze periode weinig op het veld", zegt akkerbouwdeskundige Ruud Timmer van de Wageningen Universiteit, "dus de gevolgen van een warm begin van de winter zijn beperkt". De fruitbomen zijn als gewoonlijk nog in rust en gewassen als aardappelen, bieten en uien worden in het voorjaar pas gezaaid.

Wintergranen zoals wintergerst of -tarwe maken de warme decembermaand wél mee. Die granen groeien nu misschien iets harder, maar dat gegeven op zich is volgens Timmer niet problematisch.

Het wordt pas een probleem als de kou de hele winter uitblijft. Wintergranen hebben een vorstperiode nodig om stengels te maken. Zonder stengels geen aren, en zonder aren ook geen korrels. In december is nog niet aan hun koudebehoefte voldaan. "Als het de komende maanden zo zacht blijft, kan dat wel degelijk effect hebben op de graanopbrengst." Maar voorlopig is er nog geen reden tot paniek, benadrukt de akkerbouwexpert. "Eerst maar eens de rest van de winter afwachten."

Ook voor de plantgroei zijn de gevolgen nog niet precies duidelijk. Dat er gevolgen zijn, is wel al zeker, zegt botanicus Baudewijn Odé van stichting Floron vandaag in De Verdieping, "maar de ernst ervan valt nu nog moeilijk in te schatten, ook omdat die afhankelijk is van de rest van de winter". Floron (Floristisch Onderzoek Nederland) organiseert tot en met zondag een plantentelling. Deelnemers noteerden tot dusver 383 bloeiende soorten - een kwart van alle inheemse bloemplanten.

"We weten eigenlijk nauwelijks welke planten in de winter bloeien en of klimaatverandering hier effect op heeft", zegt Odé. "Die kennis is wel nodig, niet alleen als mogelijke munitie in het klimaatdebat, maar ook uit beschermingsoogpunt."

De botanicus maakt zich weinig zorgen over de doorbloeiers - planten die gewoonlijk na de eerste nachtvorst ophouden met bloeien, zoals het madeliefje of de paardenbloem. "Als de warmte te lang duurt, raken ze vanzelf een keer beschimmeld en sterven ze."

Maar de vroegbloeiers zijn een ander verhaal. Veel voorjaarsplanten die nu al in bloei staan, zijn voor hun bestuiving en de verspreiding van hun zaden afhankelijk van insecten, en die zijn er nu niet. Dat maakt deze lichting bloemen 'nutteloos'. Een tweede bloeiperiode in het voorjaar zit er volgens Odé niet in.

DE VERDIEPING 8|9

De parnassia bloeit

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden