Groen verdringt grijs

Groene stroom is populair door stimulerende belastingmaatregelen. Maar dat heeft niet geleid tot expansie van duurzame energie in eigen land. Het merendeel wordt ingevoerd.

door Hans Schmit

UTRECHT - De markt voor groene stroom is vorig jaar voor kleinverbruikers geliberaliseerd. En omdat over groene stroom geen energiebelasting hoeft te worden betaald, is deze duurzame energie in prijs vergelijkbaar geworden met de grijze stroom uit kolen- en kerncentrales en uit iets minder vervuilende gascentrales.

Het succes is enorm. Kochten begin vorig jaar 236000 huishoudens groene stroom -het aantal afnemers is sindsdien opgelopen tot bijna een miljoen. Desondanks is de capaciteit voor de opwekking van duurzame energie (wind, zon, biomassa, waterkracht) in Nederland nauwelijks gegroeid. Meer dan de helft wordt geïmporteerd.

Een goed voorbeeld van een slechte liberalisering van de markt, meent dr. Lucas Reijnders, hoogleraar milieukunde aan de Universiteit van Amsterdam en de Open Universiteit en medewerker van de Stichting Natuur en Milieu. In het tijdschrift Energy Policy schrijft Reijnders dat de Nederlandse overheid het mis had met de verwachting dat bij een groeiende vraag naar groene stroom de productie in eigen land zou meegroeien.

Reijnders: ,,Tegenover de verkoop van groene stroom staat een verplichting: een bedrijf moet net zoveel inkopen als het verkoopt. De vroegere minister van economische zaken, Jorritsma, zei altijd: als er vraag is, komt het aanbod vanzelf. Dat klopt niet, want meer dan de helft wordt geïmporteerd in plaats van in Nederland geproduceerd. Dat was niet de bedoeling.''

,,De expansie van duurzame energie in eigen land blijft ver achter. De capaciteit voor de opwekking van duurzame energie dekte begin vorig jaar de behoefte van zo'n 300000 huishoudens. Die is sindsdien met slechts 50000 huishoudens uitgebreid. Hierdoor krijgt Nederland grote problemen met de verplichting van de EU dat in 2010 negen procent van de nationale elektriciteitsproductie groen moet zijn. Die doelstelling haal je niet, evenmin als de Kyoto-doelstelling (zes procent reductie van de uitworp van koolstofdioxide in 2010 ten opzichte van 1990, red.).''

Aan de massale import van groene stroom kleeft ook een financieel nadeel. Reijnders: ,,Door de import gaat belastinggeld naar het buitenland. De producent van groene stroom krijgt een subsidie van 1,94 eurocent per kilowattuur. Geschat wordt dat zo honderd miljoen euro per jaar naar het buitenland verdwijnt. Het nieuwe kabinet wil dit, overigens volkomen terecht, terugdraaien. Het wil echter ook bezuinigen op de regulerende energiebelasting. Nu zijn afnemers van groene stroom vrijgesteld van de ecotaks op grijze stroom van 5,83 eurocent per kilowattuur. Als die vrijstelling verdwijnt, wordt groene stroom weer duurder dan grijze. Het aantal groene klanten gaat dan weer omlaag en wordt het nog moeilijker aan de Europese verplichtingen te voldoen.''

De ingevoerde groene stroom is onder meer afkomstig uit kleinschalige waterkracht uit Noorwegen en Zweden en windenergie uit Duitsland. Het Nederlandse elektriciteitsnet is gekoppeld aan die van België en Duitsland; Noorwegen en Zweden zijn verbonden met Denemarken, dat weer is gekoppeld aan het Duitse net. Of die stroom ook daadwerkelijk wordt geïmporteerd is volgens Reijnders onduidelijk.

Reijnders: ,,Bij virtuele import gaat geen elektron de grens over. Je koopt een certificaat voor bijvoorbeeld Noorse waterkracht en die gaat daar het net op. Sinds een jaar krijgen de bedrijven geen ecotaks meer terug voor virtuele import, maar als de certificaten goedkoop genoeg zijn, gaat het waarschijnlijk nog wel door. Een andere truc is bij het inkopen van groene stroom een contract te sluiten voor de uitvoer van dezelfde hoeveelheid grijze stroom. Dat is vorig jaar gebeurd, of het nu nog plaatsvindt, weet ik niet.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden