Groen Museum tegen niet-duurzame kunst

In de nieuwe Rotterdamse wijk Park 16Hoven trekt kunstenaar Gina Kranendonk rond met een ’reizend groen circus’.

Ooit moeten in dit oude veenweide-gebied tussen Rotterdam Airport en de snelweg A20 zo’n achttienhonderd woningen komen, maar ook in het nieuwe Park 16Hoven heeft de recessie toegeslagen. Van een snelle ontwikkeling van de groene wijk is geen sprake meer. Blokje voor blokje wordt ie opgeleverd, en dat kan zo wel jaren gaan duren.

Maar juist die transitie-ruimte is het domein van kunstenaar Gina Kranendonk. De hele ontwikkeling van natuur naar nieuwe stad maakt ze met de plannenmakers, bouwers en bewoners mee, en telkens vindt ze een nieuwe locatie waar ze de resultaten van haar ’groene sociale project’ kan tonen. Vorig jaar introduceerde zij op een vrije kavel de ’portable moestuin’ die maar een jaar in functie was. Bewoners konden groente en bloemen oogsten, en Gina legde de interactie tussen mens en natuur op foto vast. Deze zomer bouwde ze van bamboestokken een grote tijdelijke kas. En zaaide ze een enorm zandbed dat werd gebruikt om het veen in te klinken, met inheemse pioniersplanten als zuring, kaardebollen en kattenstaart.

Afgelopen weekend is Kranendonk neergestreken in een leegstaande nieuwbouwvilla aan de Copernicuslaan, die ze voor vier weken mag inrichten als museum. Hier heeft ze objecten tentoongesteld die zijn vervaardigd van natuurlijke materialen uit de directe omgeving van de nieuwbouwvilla, en ’hergebruikt’ ze haar eerdere kunstuitingen. Zo heeft ze de huiskamer behangen met een enorme print van zelfgezaaide pioniersplanten, waarop echte wijngaardsjakjes ’live’ hun slijmsporen achterlaten. In de achterkamer hangt aan het plafond een reuzeboeket van lokaal voorkomende gewassen, terwijl pal daaronder van dood hout een cirkel is gevormd. Daarnaast staat weer een houten katrol afkomstig van de bouw uit de buurt, die rust op een cirkelvormig schelpenbed. „Dood hout en schelpen”, zegt Kranendonk, „daarop is deze wijk gebouwd.”

Op de eerste verdieping heeft ze haar fotoboek over spoortuintjes hergebruikt door de bladzijdes met natuurfoto’s als behang te gebruiken, en buiten zijn de bouwhekken bespannen met prints van bewoners en bouwvakkers die de moestuin bezochten. Toch doet Kranendonk steeds minder op print. Liever laat ze haar werk zien op digitale fotolijstjes. Veel milieuvriendelijker.

Haar werk moet volgens Kranendonk ook worden gezien als een aanklacht tegen de niet-duurzame kunstwereld. „Ik zal er echt niet voor pleiten alle Rembrandts van de muur te halen omdat ze kankerverwekkend lood bevatten. Maar je kunt toch wel van kunstenaars van nu eisen dat ze duurzame materialen gebruiken?” Ze stelt meer vragen: „Waarom moet iemand als Joep van Lieshout nog met vervuilend epoxy werken? Waarom gebruiken musea geen besparende led-verlichting? Waarom krijg ik tien papieren uitnodigingen voor een expositie, terwijl je de nieuwe tentoonstelling ook op een website kunt aankondigen? Waarom gooit het museum de restanten van een over-gecaterde receptie in de vuilnisbak?” Geld genoeg in die kunstwereld, maar duurzaamheid is er geen issue. „Musea zijn nog bezig in de vorige eeuw.”

Kranendonk vindt het opvallend dat de kunstwereld op het gebied van duurzaamheid achterloopt in de discussie, terwijl zij juist het voortouw zou moeten nemen. „Waar het zou moeten gaan over de toekomst van onze aarde, hebben kunstenaars het over hun subsidies. Alsof ze buiten de maatschappij staan. Alsof de toekomstvragen die aan ons gesteld worden, niet voor hen gelden.” Alleen de collega’s die zich bezighouden met design kun je nog vooruitstrevend noemen, zegt Kranendonk. Die stellen het materiaal ter discussie, zijn innovatief. „Maar waarom zou een beeldend kunstenaar zich niet afvragen of hij geen ander materiaal kan gebruiken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden