Groen geloof. Nou én?

Herman Wijffels

Hij is een geliefd spreker en geen duurzame conferentie kan zonder deze Al Gore van Nederland: Herman Wijffels. Zijn betogen hebben 'meer dan een religieus tintje' (Trouw). En dat geldt voor veel voortrekkers van duurzaam Nederland; ze wekken de indruk nogal spiritueel te zijn, al hebben ze vaak de neiging dat weg te wuiven. Wijffels: "Ik wil niet dat mensen die niets met religie hebben, afhaken."

Toch heeft het duurzame vertoog een wezenlijk godsdienstig karakter (de Amerikaanse fysicus Freeman Dyson noemde environmentalism al eens 's werelds 'toonaangevendste seculiere religie'). Duurzaamheid wordt met godsdienstig pathos, apocalyptische beelden, schuldgevoel en zendingsdrang uitgedragen, als een 'heilige opdracht' (Beatrix) zelfs.

De ethiek van de duurzame visionairs is praktisch van aard - neem een ledlamp en eet onbespoten. Maar de eronder liggende doctrine is alomvattend, we moeten op zoek naar 'nieuwe waarden, beelden en idealen' (Jan Rotmans), naar een 'integraal mens- en wereldbeeld' (Klaas van Egmond, de 'slimste' van de Duurzame Honderd). Daarvoor is nodig wat in godsdiensten een bekering heet: 'verandering van geest en hart' (Handvest van de Aarde), 'transitie in gedrag en bewustzijn van de massa', ten behoeve van het 'Grote Werk' (Our Common Future 2.0).

De groene catechismus is doordesemd van christelijk denken; zo geseculariseerd is de westerling niet. Maar al klinkt de duurzame boodschap in de polder vriendelijk, het is een denken met potentieel totalitaire trekken.

Of de diagnoses van de groene dokters kloppen, en of hun behandelplannen daarvoor de beste zijn, valt vaak lastig te beoordelen. Het religieuze karakter van hun boodschap maakt een vruchtbaar, koel gesprek erover lastig; critici die betwijfelen of de diagnose wel deugt, en of de therapie wel de beste is, krijgen een onthaal als ketter. Duurzaamheidskoningin Marjan Minnesma raadt een gehoor van honderden gelijkgezinden aan kritiek te 'negeren'; Wouter van Dieren zegt, omringd door de fine fleur van het groene evangelie, dat de wetenschap zich beter niet kan inlaten met 'hoor en wederhoor'.

Duurzaam Nederland zit zichzelf in de weg doordat het een blinde vlek heeft voor de ware aard van zijn verhaal met zijn veel te grote woorden. En de beleidsmakers, topbestuurders en politici die moeten beslissen over onze (al dan niet duurzame) toekomst, die zullen hun schou¬ders ophalen over zoveel spiritueel gepraat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden