GROEN & GEEL

Dit is de eerste aflevering van een serie over alledaagse dingen die de grootste ergernissen kunnen oproepen.

Het antwoord wacht hij niet af, stevig trapt hij verder. Hij haat auto's. “Dan zet je net je fiets weg in een rek, krijg je een dot van die uitlaatgassen binnen. Of dan is er zo'n type dat je op een gevaarlijk kruispunt bijna plat rijdt. Dan denk ik: wacht even, dat gaat zomaar niet.”

Soms springt hij van zijn fiets om een onbeschofte automobilist de les te lezen, vertelt hij. Maar hij heeft ook wel eens een antenne van zo'n auto gerukt. “Dat werden echt wilde toestanden, letterlijk slaande ruzies. Als je aan auto's komt, wordt het oorlog. Voor de meeste automobilisten is een auto heilig. Ze werken er soms maanden voor over. Dan wonen ze in een krot, maar die auto kost een kapitaal.” Zijn achternaam heeft hij dan ook liever niet in de krant, dat kan problemen opleveren. Hij herinnert zich nog levendig dat er bij hem thuis een steen door de ruit werd gegooid. Een tegen-actie van een automobilist.

Koos ergert zich niet alleen aan auto's, maar voert er ook strijd tegen. Met zeven anderen vormt hij de 'Autolozen', die het autobezit sterk willen terugdringen. De groep organiseert sinds juni elke laatste vrijdag van de maand een fietstocht langs de drukste verkeerspunten van Amsterdam. De eindroute voert naar het verkeersschandaal van de maand. Bij het Weteringscircuit, een plek waar al een aantal doden is gevallen, is een houten kruis geplaatst voor het onbekende verkeersslachtoffer. Ook is actie gevoerd bij het Spui, waar net een nieuwe ondergrondse parkeergarage is gebouwd. Naast de Autolozen doen ook andere groepen mee, zoals de Fietsersbond die een grote achterban heeft. En wat kleinere clubs als Au Au Auto en Kinderen Voorrang, ooit opgericht onder de wat radicalere naam 'Stop de Kindermoord' vanwege het grote aantal kinderen onder de verkeersdoden.

Koos ziet de acties in groot verband. “Het gaat niet alleen om de verkeersveiligheid, maar ook om het milieu. Lawaai, stank, de zure regen, het souperen van de fossiele brandstoffen, grote milieurampen. Laatst was er die olietanker bij Wales op de rotsen. En dan begint iedereen opeens over vervuiling van het milieu te gillen en worden er miljoenen in hulpacties gepompt. En dan het platasfalteren van ons land. Straks bestaat heel Nederland uit snelweg.”

Zo'n twintig jaar geleden (“ik word een ouwe zak, schrijf mijn leeftijd er maar niet bij”), bestuurde Koos zelf een auto. Ter verdediging: “Ik deed het vooral om mijn kinderen naar school te brengen, die durfde ik niet op de fiets te laten gaan in die drukke stad. Maar verder gebruikte ik hem nauwelijks.” Na zijn contacten met de anti-auto groep Stop de kindermoord kwam hij tot inkeer. Eerst deed hij zijn eigen auto van de hand. “Geen probleem, het is echt eenvoudiger dan stoppen met roken.” Vervolgens stak hij zijn rijbewijs in de fik. Ook zo'n actie waarbij het eigenlijk de bedoeling was dat mensen zijn voorbeeld zouden volgen. “In het Vondelpark hadden we een bord neergezet met het opschrift: Verbrand hier uw rijbewijs. Een stapel nepbewijzen ernaast, want de enige die natuurlijk een echt rijbewijs verbrandde, was Koos zelf.”

Demonstraties met humor, zegt hij. Zoals ook een nep Dienst Parkeerbeheer die ze hadden opgericht. Dan schoven ze nagemaakte parkeerbonnen onder de autoruit om stiekem achter een boom op de terugkeer van de eigenaars te wachten. Of die keer dat ze met tien fietswrakken een auto wegsleepten.

Hij moet erkennen dat de meeste van de wilde activiteiten al van jaren her zijn. De actiebereidheid, vooral onder jongeren, is afgenomen. Koos heeft daar geen last van. “Ik heb er ook niet altijd zin in, maar dan komt die enorme boosheid opzetten en dan doe ik toch weer mee.”

Ondanks de tijdgeest hebben de anti-autogroepen toch besloten om weer eens wat nieuws te beginnen. Tenslotte komen er in Nederland steeds meer auto's bij, het aantal wordt geschat op zo'n 5,6 miljoen. In café de Wielklem is besloten het voorbeeld van Den Haag te volgen, waar iedere maand een protestroute wordt gefietst.

In de Verenigde Staten is dit in meer dan zeventig steden al langer een trend. Dat gezamenlijke gefiets is een beetje soft, erkent Koos. Grote gezamenlijke acties lukken niet met radicaliteit. Bij de fietsersbond zitten mensen die weliswaar erg gehecht zijn aan de fiets, maar die hebben niet allemaal een hekel aan de auto. Op een vergadering is het wel eens voorgekomen dat het bestuur van de bond per auto kwam, met het excuus dat toch iemand de dozen met folders en affiches moest meesjouwen.

Radicalere groepen, zoals Au, Au Auto, kalkten over reclameborden voor Japanse auto's de leus: 'ga toch fietsen'. Ze kregen wel meteen de politie op hun nek. Werden er peperdure camera's aan die borden bevestigd, zodat een dader direct kon worden opgepakt. Die kreeg voor het vergrijp drie weken cel. Koos vindt die acties niet te ver gaan. “Au Au Auto vindt dat er geen reclame voor auto's gemaakt mag worden, die schaden de volksgezondheid. Maar daar willen Den Haag en die vreselijke autolobby niets over horen.”

Toch vindt hij dat de dingen positief benaderd moeten worden. “Als je zegt: ik ben tegen auto's, dan klinkt dat minder goed dan: ik ben voor het leven zonder auto's. Daar zit toch verschil tussen.” Een wereld waaruit auto's voor altijd verbannen zijn, streeft hij dan ook niet na. “Ik zou het wel willen, maar het is toch niet haalbaar. De brandweer, ziekenauto, helaas zijn er momenten dat die dingen nodig zijn.”

Een enkele keer vindt zelfs hij de verlokking van het rijdende monster groot. Heeft zijn buurvrouw net zo'n lekker kittig zwart autootje gekocht. Gaat ze even buiten de stad een terrasje pikken. Dat klinkt toch erg verleidelijk. En laatst dat aanbod van vrienden. Die gingen naar Spanje op vakantie met de auto en vroegen of hij wilde meerijden. Heeft hij toch afgeslagen, om een schoon geweten te houden. “Je kunt niet zeggen: de auto's de wereld uit en dan zelf in zo'n ding gaan zitten. Dan ben je hoerig bezig.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden