Groeit de bereidheid om te staken?

Stakende werknemers van onder meer DAF, VDL, ASML en andere metaalverwerkende bedrijven tijdens een FNV-actie in het Stadswandelpark in EindhovenBeeld ANP

Werknemers staakten in 2017 32 keer. Dat is vaker dan in de 28 jaar ervoor, aldus het CBS. Gaat het record er dit jaar aan?

Duizenden metaalwerkers leggen vandaag in het hele land het werk neer. Bij Daf, Fokker, ASML, Scania, VDL Nedcar en scheepsbouwer IHC. Het is een vervolg op eerdere korte stakingen. Maar nu is het serieus. De werknemers staken 24 uur. "Bij alle metalelektrobedrijven horen we dat het tijd is dat het personeel gaat meedelen in de winsten", zegt FNV-bestuurder Petra Bolster.

In de grootmetaal werken ongeveer 150.000 werknemers. Op vijf plekken in het land komen de stakers vandaag samen. De vakbonden eisen een jaarlijkse loonstijging van 3,5 procent met een minimum van 1000 euro extra per jaar per werknemer. Dat moet toch kunnen in een sector die om personeel zit te springen? FNV en CNV willen ook een einde aan de flexibele contracten in de metaal. De jongeren moeten weer een vaste baan krijgen.

Brancheorganisatie FME zegt dat de eisen niet reëel zijn. Die zouden de technologische industrie in de toekomst in gevaar kunnen brengen en daarmee de werkgelegenheid. "Het gaat nu economisch goed, maar dat is geen garantie voor de toekomst. Met de brexit, de invoerheffingen op staal en een eventuele handelsoorlog in het vooruitzicht, zijn er te veel onzekerheden in onze sector", reageert FME.

De metaalindustrie wil niet verdergaan dan een loonsverhoging die vergelijkbaar is met andere sectoren. Maar het lijkt erop dat de vakbonden daar geen genoegen mee gaan nemen. Na jaren van economische crisis waarin de werknemer er nauwelijks op vooruitging, willen de mensen meer geld in de portemonnee. Die wens wordt zeer serieus genomen door de vakbonden die hun bestaansrecht voor een groot deel danken aan salarisonderhandelingen.

Beeld ANP

Record aantal stakingsdagen

Waar moeten werkgevers buiten de metaal en buiten het streekvervoer rekening mee houden? Gaat 2018 het record van 2017 breken waarin 32 keer werd gestaakt, meer dan in de 28 jaar daarvoor? Dat zal niet snel gebeuren. Het hoge aantal stakingsdagen in 2017 kwam vooral door onvrede in het basisonderwijs. De basisschoolleraren waren de werkdruk en het karige salaris helemaal zat. En als zij het werk neerleggen, vliegt het aantal stakingsdagen opeens keihard omhoog. Er werken immers ruim honderdduizend leerkrachten in het basisonderwijs. Mede daardoor gingen er in 2017 ruim 300.000 arbeidsdagen verloren. In 2016 waren dat er nog geen 20.000.

Dit jaar zijn de vakbonden wel lekker op stoom. In de eerste week van januari was er al een landelijke staking door buschauffeurs. Daarna volgden meer acties, en vanaf maandag rijdt er dus weer geen bus over de weg. Verder legde het cabinepersoneel van KLM dit jaar het werk neer en voerden de rijksambtenaren acties.

Beeld Sander Soewargana

FNV en CNV vragen tegenwoordig niet om een loonsverhoging maar eisen meer salaris en betere arbeidsvoorwaarden. Als het economisch slechter gaat, wordt er minder gestaakt. Dan zijn de mensen allang blij dat ze werk hebben. Zo gauw werkgevers moeite hebben om voldoende personeel te krijgen, zoals nu in een flink aantal sectoren het geval is, gaat de stakingsbereidheid snel omhoog.

De voorspelling van De Nederlandsche Bank eerder deze week, dat de lonen de komende jaren fors zullen groeien, zal met gejuich bij de vakbonden zijn ontvangen. Dat versterkt de onderhandelingspositie. Maar dan nog is de kans op langdurige stakingen niet groot.

De laatste grote staking was in 2012 toen schoonmakers vijftien weken lang het werk neerlegden. Zo kan één sector zeer bepalend zijn voor uitschieters in de stakingscijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Maar gemiddeld genomen is de werknemer erg trouw aan zijn baas en komt hij braaf elke dag naar de werkvloer. Ook de vakbonden komen er na goed overleg met de werkgevers in de meeste gevallen gewoon met elkaar uit.

Lees ook: Het plaspauzeconflict verhardt: vanaf maandag geen streekbussen en -treinen

Gestaakt wordt er wel vaker, maar voor onbepaalde tijd is een uitzondering.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden