Groeiende vrees in Turkije voor oorlog

Syrische kinderen kijken afwachtend vanuit de bus naar buiten, bij aankomst in het Turkse Kilis. Ze zijn gevlucht uit hun eigen land.Beeld AFP

Het schieten in Syrië mag dan voor even geluwd zijn, in Turkije groeit juist de vrees dat het land langzaam in een oorlog met Syrië verzeild raakt. Zeker nadat Tayyip Erdogan deze week ferme oorlogstaal gebruikte aan het adres van de Syrische president Assad. "Hij probeert ons zijn land in te lokken", zei de Turkse premier. "Maar als het moet dan gaan we zelf naar Assad toe."

Erdogans zorgen over de situatie in het buurland zijn invoelbaar - het conflict in Syrië neemt voor de Turken zo langzamerhand onhoudbare vormen aan. Zo is er de geloofskwestie: de islamitische regering van Erdogan kan het maar moeilijk verdragen dat soennitische 'geloofsgenoten' door het leger van de alawitische Assad dagelijks met tientallen tegelijk worden gedood.

Maar er is vooral ook een praktische kant. Het aantal vluchtelingen op Turks grondgebied is opgelopen tot 25.000. Vorige week belde de Turkse minister van buitenlandse zaken Davutoglu middenin de nacht VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon op met de mededeling dat in één dag drieduizend mensen naar Turkije waren gevlucht.

Davutoglu drong er bij Ban Ki-moon op aan dat de Verenigde Naties een actievere rol spelen bij het conflict in Syrië. De pogingen van VN-bemiddelaar Kofi Annan die tot het huidige, wankele staakt-het-vuren hebben geleid, nemen de Turken niet serieus. Assad heeft in het verleden vaker beloftes gedaan die achteraf manoeuvres bleken die hem meer tijd moesten geven voor het neerslaan van de opstand.

De Turken ondervonden dat deze week aan den lijve. Op de dag dat de Syrische troepen eigenlijk moesten beginnen met de terugtrekking, namen zij vluchtelingenkampen in Turkije onder vuur. Daarbij raakten twee Turkse burgers gewond.

In de Turkse pers wordt inmiddels druk gespeculeerd over de plannen van de regering. Er zouden al scenario's klaarliggen om een bufferzone op Syrisch grondgebied in te stellen - waardoor de vluchtelingen niet meer naar Turkije hoeven te gaan voor een veilig heenkomen. Pro-regeringskrant Zaman tekende meteen op dat Turkije zich daarbij kan beroepen op het 'Adana Akkoord' uit 1998. Daarin spraken Damascus en Ankara af dat Syrië geen activiteiten zou ontplooien die de stabiliteit van Turkije ondergraven. Het akkoord werd destijds gesloten om te voorkomen dat Syrië nog langer onderdak zou verschaffen aan de Koerdische afscheidingsbeweging PKK. Nu zou het ingezet kunnen worden als rechtvaardiging voor een Turkse interventie.

De grote vraag is of Turkije zich in zijn eentje in het Syrische 'moeras' wil begeven. Daar lijkt het vooralsnog niet op. Volgens Turkse media zou Erdogan al de hulp van zijn Navo-bondgenoten hebben ingeroepen. Turkije is lid van de Navo, en kan zich dus beroepen op de clausule die bepaalt dat een aanval op één lid gelijk staat aan een aanval op alle lidstaten. De Navo moet dus helpen als de Turken - zoals deze week - door Syrië worden aangevallen.

Politiek-analist Can Dundar moet er niet aan denken dat Turkije zich tot een interventie laat verleiden. Volgens hem zijn het juist de westerse bondgenoten die Turkije tot een interventie probeen aan te zetten, terwijl ze het zelf niet aandurven. "Ze spelen een spelletje met ons. Ik hoop dat de Turkse regering zich niet voor het karretje van anderen laat spannen. De gevolgen van een dergelijke oorlog zijn namelijk niet te overzien. Voordat je het weet is het hele Midden-Oosten in een grote brandhaard veranderd."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden