Groeiend probleem voor kabinet

CO2-reductie | Minister Kamp en staatssecretaris Dijksma moeten een uitweg zien te vinden die de rechtbank, de Tweede Kamer én de burgers kunnen waarderen.

Het klimaatvonnis in de Urgendazaak stelt het kabinet voor een lastige opgave. Nederland moet de CO2-uitstoot drastisch beperken. Maar minister Henk Kamp (VVD, economische zaken) zei dit voorjaar in deze krant: "We zitten al aan de grens van wat we kunnen." En staatssecretaris Sharon Dijksma (PvdA, milieu): "Er ligt geen menukaart met talloze opties."

Vermoedelijk zal het kabinet dit najaar besluiten dat de twee kolencentrales uit de jaren negentig (in Amsterdam en Geertruidenberg) nog voor 2020 moeten sluiten. Dat brengt uitvoering van het vonnis een stuk dichterbij. Blijven over de drie gloednieuwe centrales in de Eemshaven en op de Maasvlakte.

In de Tweede Kamer bestaat al draagvlak voor geleidelijke sluiting van álle kolencentrales in Nederland, maar het kabinet is daar huiverig voor. Kamp en Dijksma schreven in april in een brief aan de Kamer: 'Sluiting van de drie nieuwe kolencentrales is in geen geval aan de orde voor de uitvoering van het klimaatvonnis'.

Met name VVD'er Kamp vindt het sluiten van de nieuwe centrales kapitaalvernietiging. Nog geen half jaar geleden vond de feestelijke opening van de kolencentrale van Uniper op de Maasvlakte plaats. Het ligt voor de hand dat het energiebedrijf bij gedwongen sluiting een miljardenclaim indient. Datzelfde geldt voor de eigenaren van de andere twee nieuwe centrales, Engie en RWE.

Wat ook meespeelt: in die kolencentrales wordt biomassa bij- en meegestookt. Dat levert duurzame energie op. Zonder het gebruik van deze biomassa in de kolencentrales lukt het niet om te voldoen aan de afspraken uit het energieakkoord, hoe paradoxaal dat ook klinkt.

Onderzoeksbureau CE Delft heeft een lijst met duurdere alternatieven opgesteld, mochten de drie nieuwe centrales openblijven. Het is een rijtje met voor het kabinet impopulaire en moeilijk uitvoerbare maatregelen. 'De kosten zullen in eerste instantie voor een deel neerslaan bij de consumenten', schrijven de onderzoekers. Ga maar na: er zal meer subsidie voor groene stroom beschikbaar moeten komen, wat via de energierekening van burgers wordt opgehaald. Een andere beladen maatregel is kilometerbeprijzing, oftewel rekeningrijden. Daar is tot op heden te weinig politiek draagvlak voor.

CE Delft stelt ook verplichte mestvergisting voor, een voor de boer kostbare onderneming. Wat volgens het bureau ook nodig is, mochten die nieuwe centrales openblijven, is de aanleg van een extra windmolenpark op zee. Daar speelt weer een ander probleem. Het duurt zeker vier jaar voordat zo'n park is aangelegd en de turbines draaien. Aangezien Nederland uiterlijk in 2020 aan het Urgenda-vonnis moet voldoen, komt zo'n nieuw park hoogstwaarschijnlijk te laat.

Het kabinet presenteert vermoedelijk in de eerste helft van oktober het definitieve CO2-reductieplan.

welke maatregel is het meest efficiënt?

Onderzoeksbureau CE Delft rekende uit welke maatregelen om de uitstoot van CO2 te verminderen het meest efficiënt zijn.

Het zwarte bolletje geeft per maatregel aan hoeveel uitstoot iedere maatregel vermindert (in tonnen CO2 ). Bo venaan staan verplichte energiebesparingen bij de industrie. Die leveren in verhouding weinig verminderde uitstoot op, maar leveren wél geld (140 miljoen euro) op. Omdat de industrie na het nemen van de maatregelen veel minder geld aan energie hoeft uit te geven.

Om duidelijk te maken welke oplossing het beste werkt, is in de tabel een omrekening gemaakt naar de kosten om één ton CO2 minder uit te stoten. Dat bedrag staat op het stickertje. Is het stickertje groen dan levert een maatregel geld op - in het geval van de industrie is dat 230 euro per ton CO 2 -, een rode sticker geeft aan dat een maatregel geld kost.

Ook van alle andere maatregelen is op die manier weergegeven hoe goed ze werken. De kolencentrales sluiten zorgt voor heel veel minder uitstoot van CO2 , dus het zwarte bolletje is erg groot. Maar het is ook heel duur om de centrale te sluiten. Per saldo kost het sluiten dus geld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden