Groeien in openheid naar God

SJOERD MULDER

Lex Boot (red.): Handboek christelijke meditatie. Vertrekpunten, wegen en vruchten.
Boekencentrum, Zoetermeer. isbn 9789023920342; 302 blz. €29,90

De schrijvers:
Lex Boot is predikant en vice-voorzitter van Vacare, een 'platform voor meditatief leven in en vanuit de Protestantse Kerk in Nederland'. Daarnaast is hij actief in de Charismatische Werkgemeenschap Nederland. Hij redigeerde het 'Handboek christelijke meditatie', en schreef samen met Kick Bras, voorzitter van Vacare, vrijwel de helft van het boek. De andere helft bevat uiteenlopende bijdragen van overwegend protestantse auteurs als Marius Noorloos, Jos Douma en anderen, die de interesse en ervaring met christelijke meditatie delen.

De thematiek:
Meditatie wordt tegenwoordig vaak geassocieerd met oosterse religies of new age. Minder bekend is dat het christendom ook een rijke traditie van meditatie kent. Aandachtig kijken naar iconen, het lezen van de Bijbel volgens de benedictijnse principes van de 'lectio divina', het volgen van de geestelijke oefeningen van Ignatius of het uitvoeren van een sacrale dans; deze en andere methoden kunnen helpen om je gedachten en gevoelens op het goede af te stemmen, en zo te groeien in openheid naar God.

De auteurs van het 'Handboek christelijke meditatie' willen de aandacht vestigen op deze technieken, zowel uit pastoraal als missionair oogpunt. Pastoraal, omdat meditatie een manier biedt om te ontsnappen aan een al te rationalistische geloofsbeleving, en missionair omdat de kerk hiermee volgens hen beter kan aansluiten bij de hedendaagse behoefte aan spiritualiteit.

Karakteristieke zin:
"Het is ons bij het mediteren te doen om een relationele verhouding tot die Ene die zich volgens de wortelverhalen van de monotheïstische religies aan Mozes heeft geopenbaard met die naam JHWH, en die we in onze traditie op het spoor komen via Christus."

Opvallendste stelling:
De afgelopen jaren hebben veel theologen en gelovigen terecht afscheid genomen van het beeld van een afstandelijke God die hoog in de hemel troont. In één beweging door hebben ze daarmee echter vaak ook afstand genomen van ieder persoonlijk spreken over God. Als de meditatieve beweging een grotere stem had gehad in de recente theologische debatten, was het laatste - aldus Lex Boot - niet verloren gegaan. Christelijke meditatie biedt namelijk de mogelijkheid om God als zeer nabij én persoonlijk ter sprake te brengen, meer dan een zuiver rationele benadering dat kan.

Reden om dit boek niet te lezen:
Het boek pretendeert breed oecumenisch van opzet te zijn. Daarmee wordt waarschijnlijk bedoeld dat er wordt gewinkeld in het katholieke en orthodoxe aanbod aan rituelen. De theologische doordenking blijft echter erg protestants aandoen. Misschien dat daarom ook een doordenking van de rol van meditatie in de liturgie of van de functie van de geloofsgemeenschap voor christelijke meditatie vrijwel geheel ontbreekt. En dat de christelijke meditatie tussen de zestiende en achttiende eeuw beschreven wordt onder de kopjes 'reformatie' en 'nadere reformatie' is natuurlijk erg slordig.

Reden om dit boek wel te lezen:
Het handboek is zorgvuldig samengesteld. Theologische uitgangspunten worden helder weergegeven, en er wordt ingegaan op de geschiedenis van de christelijke mystiek. Fundamentele verschillen met bijvoorbeeld de boeddhistische zenmeditatie worden niet gebagatelliseerd, maar tegelijkertijd wordt zonder schroom betoogd dat ook daarvan veel kan worden geleerd.

Daarnaast is het handboek opvallend praktijkgericht. Er wordt uitgebreid ingegaan op basale aspecten als ademhaling en lichaamshouding. De meditatietechnieken worden bondig beschreven. De beschrijvingen van de verschillende meditatietechnieken zijn bondig en instructief. Bij dit alles blijft het geschetste doel van christelijke meditatie centraal staan: de aandacht volledig leren richten op dat wat er vanuit christelijk oogpunt werkelijk toe doet.

Ondanks uiteenlopende bijdragen van diverse auteurs is Lex Boot erin geslaagd om er een consistent en toegankelijk geheel van te maken. Dat maakt het 'Handboek christelijke meditatie' tot een unieke inleiding voor ieder die geïnteresseerd is in spirituele verdieping vanuit een gelovig standpunt, en een bruikbaar naslagwerk voor kerkelijk werkers, predikanten en priesters.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden