Grimmige verkiezingen laten zien hoe verdeeld Amerika is

In de stad Chattanooga in Tennessee werd afgelopen weekeind volop gedemonstreerd tijdens een bezoek van president Trump.Beeld AFP

Meer of minder Trump? Over die vraag spreken de Amerikanen zich vandaag uit bij de tussentijdse verkiezingen.

Verkiezingen horen een feest van de democratie te zijn, maar in Amerika is die feeststemming vandaag ver te zoeken. Democraten en Republikeinen lijken vooral woede en verontwaardiging voor elkaar te voelen.

Deze tussentijdse verkiezingen, of midterms, tekenen zich bovendien af tegen een grimmig decor. Eerst een bombrievencampagne tegen Democratische kopstukken, daarna een rechts-extremist die in een synagoge in Pittsburgh elf mensen doodschoot.

De meeste presidenten zouden in zo’n situatie de natie willen kalmeren, maar Donald Trump stuurde het leger naar de grens met Mexico, om het land te verdedigen tegen een ­karavaan van migranten uit Midden-Amerika. Enkele gewapende ­privémilities kondigden daarna aan ook naar de grens te gaan.

Politieke energie

Het zijn zulke acties, die veel Democraten wanhopig maken: de president krijgt zijn politieke energie vooral van het opstoken van het vuur van de ontevredenheid. Maar de Democraten krijgen er ook politieke energie van. Volgens de meeste peilingen kunnen ze namelijk vandaag het Huis van Afgevaardigden ‘terugpakken’, net als de macht in sommige staten. Een ­Democratische meerderheid in de Senaat lijkt wel buiten bereik.

Trump, in 2016 gekozen met de belofte dat hij Washington zou opschudden, heeft in wetgevend opzicht niet heel veel gedaan dat een andere Republikeinse president zou nalaten: hij verlaagde belastingen, benoemde conservatieve rechters, versoepelde milieuregels.

Vooral door de verdeeldheid die hij zaait, voelen veel Democraten zich niet meer thuis in eigen land. Er knapte iets toen ­vorig jaar rechts-extremisten door Charlottesville marcheerden, antisemitische slogans scandeerden en een tegenstander doodreden. Trump kon zich er maar niet toe zetten zijn onvoorwaardelijke afkeuring uit te spreken.

Dat protest laat ook zien waarom Trump aantrekkingskracht behoudt voor een deel van het electoraat, dat zich ook niet meer thuis voelt in eigen land. In Charlottesville was besloten een standbeeld van een Zuidelijke generaal uit de Burgeroorlog te verwijderen. Een voorbeeld van hoe de linkse elite over de Amerikaanse geschiedenis walst, vindt Tucker Carlson, commentator bij Fox News. “De Democraten zullen deze verkiezingen wel winnen, maar uiteindelijk maakt dat niets uit. Hun programma is failliet. Kiezers wijzen hun ideeën af. In land na land liggen globalisme en cultureel ­liberalisme op sterven.”

Loyaal aan de partij

Dat een Republikeinse commentator zijn partij in de jonge rechts-populistische hoek van Orbán, Erdogan en Bolsonaro plaatst, is omstreden. Vandaag gaat het niet alleen tussen kosmopolitische Democraten en nationalistische Republikeinen; de ziel van beide partijen staat op het spel.

Hoezeer veel Republikeinse politici privé ook moeite hebben met Trump, ze hebben zich loyaal opgesteld. De Republikeinse partij is nu de partij van Trump. Als veel ‘Trumpiaanse’ kandidaten een zetel winnen, wordt dat bevestigd. Maar krijgt de partij een electorale opdoffer, dan kan het leiderschap van Trump ter discussie komen te staan richting presidentsverkiezingen van 2020.

Het antwoord van de Democraten op Trump is tot nu toe vooral gedeelde afkeer geweest. Moet de partij zich op het midden blijven richten, of een linksere koers varen? Het antwoord zal er ook morgen niet liggen, maar de Democratische Partij zal zijn veranderd. Nog nooit waren er zoveel vrouwen en minderheden kandidaat, vaak niet afkomstig uit de traditionele partij-hiërarchie. Witte mannen zijn niet meer in de meerderheid.

Dat is al een erfenis van de Trump-revolutie: na het Republikeinse establishment wordt nu ook dat van de Democraten opgeschud.

Lees ook:

Trump vreest een Democratisch Huis van Afgevaardigden

De waarschijnlijkste uitkomst van de Congresverkiezingen is dat de Democraten het Huis van Afgevaardigden zullen winnen, maar dat de Senaat een brug te ver is. Dat betekent een verdeeld Congres voor Trump. Drie scenario’s.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden