Grijze vredesactivisten zijn met recht bezorgd

De auteurs zijn respectievelijk lid van de Franciskaanse Vredeswacht, lid van Kerk en Vrede en lid van European Peace Pilgrimage

De middelen die daarbij gebruikt worden en de discussie die dat oproept tussen de gematigden en de radicalen, komen uitgebreid aan bod. Maar waar het 'hoe' beschreven wordt, missen wij het 'waarom'.

Doe je de activisten niet meer recht door hen niet als 'verslaafden' maar als 'bezorgde mensen' af te schilderen?

Ook na het vallen van de Muur zijn er vele redenen om bezorgd te zijn voor de toekomst, vele redenen die een actieve vredesbeweging meer dan rechtvaardigen.

Een briefschrijver zegt in het ingezonden stuk 'Ploegscharen' (Trouw van 13 mei): "Nu kan een kind je zelfs vertellen hoe in de meeste landen van de wereld de regeerders niet weten hoe snel ze dat oorlogstuig kunnen vernietigen."

Kernproeven

Wij denken dat de briefschrijver - en met hem vele Nederlanders - geen idee hebben dat in Amerika, op de Nevada Testsite, kernproeven gewoon doorgaan. Op 26 maart was er een grote proef, genaamd, Junction, een verticale schachttest, en op 30 april een andere die de naam Diamond Fortune (sic!) kreeg, een horizontale tunneltest, voor het uittesten van nieuwe wapensystemen.

De eerste had een kracht van meer dan 20 keer, de laatste van bijna 20 keer de atoombom van Hiroshima. Insiders uit Las Vegas lieten ons weten dat er deze zomer nog drie grote tests verwacht worden.

Ja, er worden inderdaad pogingen gedaan om kernwapens te vernietigen. Maar dat gaat dan om de grote, verouderde kernwapens. Er is vaak gezegd dat kernwapens er zijn als dreiging, maar niet om ze te gebruiken. Nu er een tendens is naar het maken van hanteerbare 'kleine' kernwapens, komt het gevaar van gebruiken veel dichterbij.

Begin januari is een rapport uitgelekt van het Amerikaanse ministerie van Defensie over een nieuwe nucleaire strategie, waarin voor het eerst expliciet de mogelijkheid genoemd wordt kernwapens te richten op Derde Wereld-landen die zelf niet beschikken over kernwapens.

Het rapport spreekt over een 'nucleair expeditieleger' dat ingezet kan worden tegen landen die ervan worden verdacht massavernietigingswapens te ontwikkelen of vijandige acties tegen Washington voor te bereiden. Daar kan dus heel veel onder vallen.

Suprematie

Het aantal kernwapens moet gehalveerd worden tot vijfduizend, waarmee de Amerikaanse suprematie gehandhaafd blijft: Frankrijk, Groot-Brittannie en China beschikken ieder over plusminus vijftienhonderd kernwapens.

Nu de economische suprematie van Amerika afneemt, wil Amerika zijn militaire overmacht zeker stellen, om greep te kunnen houden op de rest van de wereld, om potentiele grootmachten te kunnen uitschakelen (bijvoorbeeld Irak, Libie). Het rapport noemt vijf 'spanningsgebieden' waaronder Europa.

Sinds vele jaren zijn de kernproeven 'ondergronds', maar gemeten is dat er radioactieve straling vrijkomt, dat het grondwater - en daarmee ook rivieren en meren - besmet wordt. Ook in de Beringzee wordt al jaren kernafval gedumpt en de gronden van de testeilanden in de Pacific zijn nucleair vergiftigd.

De Nevada Testsite in de VS ligt in het gebied der Western Shoshone indianen, zij hebben dit gebied nooit verkocht aan de Amerikaanse regering. Pauline Estevez, een der Western Shoshones, vertelde enkele jaren geleden op een gezondheidsconferentie in Amsterdam, hoe vele kinderen in dit gebied aan leukemie lijden, hoe vele ouderen aan kanker sterven.

Pelgrimstocht

Dit zijn feiten waarover oudere activisten zich zorgen maken. En trouwens niet alleen ouderen. Er loopt momenteel een groep Europeanen van alle leeftijden een pelgrimstocht van 4200 km van Oostnaar West-Amerika, om in dit Columbusjaar op te komen voor de rechten van de Indianen, om aan te dringen op een verdrag voor een algeheel kernproefverbod en om ervoor te pleiten dat kern- en ander afval niet gedumpt wordt op grondgebied van de Indianen.

Het blijkt dat ook in Amerika de gewone burger niet op de hoogte is van het feit dat de kernproeven gewoon doorgaan. Herhaalde malen werd de Pelgrims gevraagd: hoe komt het dat jullie wel op de hoogte zijn van zaken die hier gebeuren en wij niet?

Breed uitgemeten

Acties worden breed uitgemeten in het nieuws, althans . . . de daden worden vermeld. Maar er wordt later zelden ingegaan op de redenen waarom die acties gevoerd werden.

De acties van Kees Koning en Co van Melle, waarin zij enkele NF-5's - die cadeau gegeven zouden worden aan Turkije - met een moker bewerkten, hebben alle kranten gehaald. Nergens lazen wij later dat hun angst dat deze vliegtuigen tegen de Koerden gebruikt zouden worden, inderdaad gegrond bleek: de Turkse regering heeft ze voor dat doel ingezet.

Al bij de grote vredesdemonstraties in de jaren tachtig werd de vrees geuit dat hoe meer kernwapens er komen, hoe groter het gevaar is dat zij in verkeerde handen komen. Toen werd dat nauwelijks serieus genomen. Maar nu ziet iedereen hoe het dreigbeeld dat kernwapens uit de voormalige USSR naar andere landen doorverkocht worden, gestalte krijgt, met alle gevaren vandien. Toen werd de vrees geuit dat we wel wapens kunnen maken, maar dat het moeilijk is ze ooit te vernietigen. Nu ontdekt men dat dit inderdaad zo is, dat we ons nageslacht opzadelen met een groot probleem. Daaraan wordt zelden gedacht.

'Vredesbeweging' is een verzamelnaam voor uiteenlopende groepen en individuen, met uiteenlopende meningen. De vraag of er gekozen moet worden voor symbolische of daadwerkelijke vernieling, komt herhaaldelijk naar boven. Een terechte vraag. Ook over de inhoud van het woord 'geweld' bestaat onduidelijkheid.

Creatief

Over strategieen kan men in de Vredesbeweging anders denken, maar over de analyse heerst een brede overeenstemming. Wij zijn het met de Ploegschaarbeweging eens dat daden van verzet altijd openlijk en zo creatief mogelijk moeten zijn, zonder dat het mensen angst aanjaagt, al begrijpen wij dat mensen die teleurgesteld zijn over het geringe resultaat, verdere stappen zetten.

Niet bekend

Waarom gaat de pers zo dikwijls niet in op de analyses, maar alleen op de middelen die gebruikt worden om het kwaad tegen te gaan? Waarom lezen we bijvoorbeeld wel dat de Polynesische regering boos is op Frankrijk (omdat door het stoppen van kernproeven de werkloosheid groot wordt) maar wordt er niet ingegaan op het lijden van de bevolking als gevolg van al die kernproeven?

Met Sietje Kruyt (tweede ingezonden brief over dit onderwerp, Trouw van 13 mei) vragen ook wij: "Waarover bent u ten diepste bezorgd? Over het uitschakelen van materieel, vervaardigd door mensen om mensen aan flarden te scheuren? Of over dat aan flarden scheuren van mensen?"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden