Griekse spaarders vrezen anti-bezuinigingspartij Syriza

Alexis Tsipras, de partijleider van het radicaal-linkse Syriza, wil af van het strenge bezuinigingsbeleid in Griekenland.Beeld afp

De radicaal-linkse partij Syriza maakt zich op voor een grote overwinningszege in Griekenland, dat vandaag naar de stembus gaat om een nieuw parlement te kiezen. De leider van die partij, Alexis Tsipras, zei bij het uitbrengen van zijn stem dat Griekenland vandaag 'zijn democratie, sociale cohesie en waardigheid' kan herwinnen. Ondertussen nemen Griekse spaarders hun tegoeden op uit angst voor de anti-bezuinigingspartij.

Een overwinning van Syriza kan zorgen voor een nieuw, tumultueus hoodstuk in de Europese schuldencrisis. Partijleider Tsipras wil opnieuw gaan onderhandelen met de Europese Unie, de grote geldschieter van Griekenland, om gunstigere betalingsvoorwaarden af te dwingen voor de verstrekte noodleningen. Hij wil bovendien af van het strenge bezuinigingsbeleid dat door de geldschieters geëist wordt.

De plannen van Syriza vinden bij veel Grieken gehoor na jaren van bezuinigingen, belastingverhogingen en ontslagen. Ruim een kwart van de beroepsbevolking is werkloos, en onder jongeren is dat zelfs meer dan de helft. Tsipras zei dat een stem op zijn partij garandeert dat Griekenland zwaar inzet om weer 'op gelijke basis' met andere Europese landen te komen. Maar volgens de conservatieven van de huidige premier Samaras streeft Syriza een droombeeld na en riskeert de partij het prille herstel van de Griekse economie juist om zeep te helpen.

Europese belangstelling
Voor de uitslagen is in de Eurozone grote belangstelling. Het relatief arme Griekenland heeft een enorme staatsschuld van 320 miljard euro en wordt al jaren behoed voor een faillissement door de Europese Unie, die in ruil daarvoor enorme bezuinigingen eisen om het Griekse huishoudboekje op orde te krijgen.

In aanloop naar de verkiezingen hebben spaarders maar liefst 10 miljard euro van hun rekeningen gehaald, schrijft de Britse krant Sunday Times. Zij vrezen dat hun geld niet veilig is als 'anti-bezuinigingspartij' Syriza aan de macht komt.

Steunprogramma
Voor Brussel is een overwinning van de links-radicale partij vooralsnog geen reden tot zorg, omdat ze daar niets met de uitslag kunnen zolang er geen regering is in Athene. Maar voor de minder stressbestendigen volstaat een blik op de kalender om in grote paniek te raken. Volgende maand, op 28 februari, loopt de verlenging van het Griekse steunprogramma af waarmee de afgelopen jaren een kleine 240 miljard euro naar Griekenland is gestroomd.

De beoogde einddatum was 31 december - toen had Athene bevrijd moeten zijn van de dwingelandij van de trojka (Europese Commissie, Europese Centrale Bank en Internationaal Monetair Fonds). Maar de rapporteurs waren niet tevreden over het Griekse hervormingstempo en daarom besloot de eurogroep tot een verlenging van twee maanden. Het laatste leningdeel van 1,8 miljard ligt nog in de kluis.

Ramkoers
De verkiezingen hebben de onzekerheid verder vergroot. Syriza-leider Tsipras stuurt aan op gedeeltelijke kwijtschelding van de Griekse schuld, maar de boodschap van de EU en het IMF is glashelder: eerst het lopende programma netjes afhechten, daarna praten we verder over nieuwe stappen. Wel bereiden de geldschieters alvast een 'nazorgpakket' voor om Athene te begeleiden naar de financiële onafhankelijkheid.

Tsipras heeft daarom voorlopig weinig belang bij een ramkoers met zijn geldschieters - die knippen dan simpelweg de hulplijnen door, en dan staan de Grieken er vanaf maart alleen voor. In het meest extreme scenario kan wederzijdse koppigheid alsnog leiden tot een faillissement van de Griekse overheid en een chaotisch vertrek uit de eurozone.

Welk 'Athene' hakt de komende weken een knoop door?
Het meest acute vraagstuk is wie er de komende weken namens Griekenland onderhandelt met de trojka en de partnerlanden in de eurozone, oftewel: welk 'Athene' hakt de komende weken een knoop door over de periode na 28 februari?

In Brussel zijn alle scenario's grondig bekeken. Tot nader order is de demissionaire regering van premier Samaras de baas. Die is formeel gezien de enige die in februari een tweede verlenging van het EU/IMF-hulppakket kan aanvragen. Zonder Grieks verzoek komt er geen verlenging.

Samaras zal echter geen strategische beslissingen kunnen nemen zonder overleg met Syriza, als die inderdaad kansrijk wordt geacht om een regering te vormen. Zo wordt februari een 'zeer interessante maand', aldus een hoge EU-functionaris. Of in de woorden van Samaras: "Vandaag beslissen we of we verdergaan met kracht, met veiligheid, met zekerheid, of dat we in een avontuur terechtkomen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden