Griekenland stuurt nauwelijks asielzoekers terug naar Turkije , ondanks EU-deal

Een Syrische familie op het Griekse eiland Lesbos. Beeld REUTERS
Een Syrische familie op het Griekse eiland Lesbos.Beeld REUTERS

Dat van het direct terugsturen van asielzoekers vanuit Griekenland naar Turkije weinig terechtkomt, wordt nu onderbouwd met cijfers van het Griekse ministerie van openbare orde.

Van een op de zes asielzoekers op de Griekse eilanden wordt de aanvraag direct afgewezen. De rest mag doorreizen naar het vasteland om daar de procedure te vervolgen, blijkt uit cijfers van de Griekse asieldienst. Van het direct terugsturen van asielzoekers naar Turkije, zoals de EU beoogde met een afspraak in maart vorig jaar, komt onder meer daardoor niets terecht.

De Griekse asieldienst beoordeelde iets meer dan de helft van de ruim 33.000 asielzoekers op Lesbos, Chios, Samos, Kos en Leros sindsdien als kwetsbaar. Onder hen zijn bijvoorbeeld zwangere vrouwen, alleenreizende kinderen, slachtoffers van marteling of verkrachting en gehandicapten. Zij krijgen niet automatisch asiel, maar mogen hun aanvraag doen op het vasteland. De faciliteiten op de eilanden om hen te beoordelen en begeleiden zijn namelijk niet toereikend.

Nog eens ruim 4500 asielzoekers kregen een kaartje voor de veerboot, omdat zij in aanmerking komen voor gezinshereniging. Ook van degenen die niet als kwetsbaar gelden, mag een deel toch door. Griekenland vermoedt dat Turkije hun onvoldoende bescherming biedt. Het gaat daarbij onder meer om Syrische Koerden, christenen en homo's.

Asieldienst

Er zijn nog geen 1500 asielzoekers teruggestuurd op grond van de overeenkomst met Turkije, volgens cijfers van het Griekse ministerie van openbare orde. Onder hen zijn 226 Syriërs, maar slechts vier van hen moesten terug nadat hun beroep was afgewezen. De rest heeft geen asielaanvraag gedaan of trok die in. Als aanvragen op het vasteland worden afgewezen, is het nog niet eenvoudig asielzoekers terug te sturen. Turkije en Griekenland hebben afspraken gemaakt over het terugsturen van vluchtelingen vanaf de eilanden, maar niet vanaf het vasteland. De Griekse minister voor migratiezaken, Ioannis Mouzalas, reist vandaag naar Ankara, onder meer om hierover te praten.

Maar in verreweg de meeste gevallen is van een bevel tot uitzetting nog geen sprake. Vrijwel iedere asielzoeker gaat in beroep tegen elke negatieve uitspraak. Maria Stavropoulou, directeur van de Griekse asieldienst, noemt de vele en vertragende mogelijkheden als een oorzaak van de lage aantallen uitzettingen. "Daar zit veel activisme bij. Advocaten die tegen de afspraak met Turkije zijn, en open grenzen willen. Voor hen is het meer een principezaak dan van individuele belangenbehartiging. Dat is hun goed recht, maar daar zijn we veel tijd aan kwijt, die we niet kunnen besteden aan nieuwe aanvragen. En zo vertraagt de hele procedure."

Aanzuigende werking

EU-functionarissen zijn intussen bezorgd over de aanzuigende werking die het uitblijven van uitzettingen en de gestage doortocht naar het vasteland kunnen hebben op nieuwe vluchtelingen. De asielzoekers zitten weliswaar niet opgesloten, maar mogen het land niet uit. Vanaf het vasteland is het door de grotere aanwezigheid van smokkelaars en verbindingen veel makkelijker om illegaal door te reizen naar Noord- en West-Europa. Duitsland controleert sinds kort weer de reispapieren van passagiers op vluchten vanuit Griekenland, nadat er dit jaar bij steekproeven duizend reizigers met valse documenten waren aangehouden.

Stavropoulou wil niets weten van kritiek op het grote aantal vluchtelingen dat haar asieldienst als kwetsbaar bestempelt. Ze wijst erop dat de meeste asielzoekers uit Syrië, Afghanistan en Irak komen. "Veel van deze mensen zijn hevig getraumatiseerd, hebben zeer ernstige gezondheidsproblemen, ze hebben gezinsleden verloren. Ze komen recht uit gebieden van oorlog, geweld en onveiligheid." Bovendien doet haar dienst niets meer dan de Griekse wet volgen. "Die beschrijft kwetsbare categorieën, die voeren we uit en daarmee is het einde discussie."

De Griekse autoriteiten besloten de afgelopen weken juist duizenden kwetsbare asielzoekers extra over te brengen naar het vasteland om de overvolle kampen op de eilanden te ontlasten.

Weer vechtpartij in kamp Moria

Op het Griekse eiland Lesbos hebben opnieuw gevechten plaatsgevonden in het vluchtelingenkamp Moria. Volgens lokale media ging het om groepen Afghaanse en Syrische migranten die met elkaar op de vuist gingen. Daarnaast gingen op veel plekken tenten in vlammen op. Bij de gevechten raakten onder anderen twee zwangere vrouwen en een kind gewond.

Eerder dit jaar waren er rellen in het kamp waarbij 31 vluchtelingen werden opgepakt. Vorige maand meldde de Griekse politie dat een Afghaanse man om het leven was gekomen nadat migranten met elkaar in conflict raakte.

De situatie in Moria is al langere tijd onhoudbaar doordat het kamp zwaar overbelast wordt. Zo is het kamp berekend op 2330 migranten, terwijl er naar schatting 5500 mensen leven.

Op het Griekse eiland Samos is het vluchtelingenkamp overvol. Trouw bezocht het kamp, waar de wc's niet schoon te houden zijn en het grootste deel van de dag geen stromend water voorhanden is.

Lees ook: Als de Turkijedeal werkt, waarom zitten Griekse kampen dan zo vol?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden