Griekenland / '17 november' werd roversbende

AMSTERDAM - De Griekse aartsbisschop Christodoulos moest er aan te pas komen om een verontwaardigde vader Triandafyllos Xiros tot de orde te roepen. De orthodoxe priester gebruikte wel erg krachtige taal om de onschuld van zoon Savas te bepleiten: een van zijn kinderen lid van de mysterieuze '17 november'? Wat een bizarre beschuldiging!

De werkelijkheid is nog absurder. Niet een, maar drie van zijn zoons blijken betrokken te zijn bij de terreurbeweging, die verantwoordelijk wordt gehouden voor de dood van 23 mensen.

De onverwachte ontrafeling van de Organossi Phantasma, oftewel de spookorganisatie die ruim een kwarteeuw aan ontdekking wist te ontsnappen, wordt door de Grieken ademloos gevolgd. In amper drie weken tijd heeft de Griekse politie tien mannen opgepakt die verdacht worden van betrokkenheid bij de terreurbeweging, die van het eerst van zich liet horen in 1975 met de moord op de chef van de CIA in Athene. Diverse verdachten hebben inmiddels bekend: de man die ervan wordt verdacht de spil van de organisatie te zijn, blijft echter ontkennen.

Via een spectaculaire politieactie werd hij vorige week opgepakt op het eiland Lipsi: Aleksandros Giotopoulos, zoon van een bekende Griekse trotskist. In 1944 geboren in Parijs, was hij in de jaren zestig actief in studentenkringen in die stad. Als hij al niet beïnvloed was door zijn vader, raakte hij daar wel overtuigd van de noodzaak van de gewapende strijd. Tegen kapitalisme en imperialisme in het algemeen en die in zijn -overigens nauwelijks gekende vaderland- in het bijzonder, waar in 1967 de militairen de macht grepen.

Hij was betrokken bij de oprichting van de verzetsgroep '29 mei' en werd door de junta bij verstek veroordeeld tot een jaar cel. Het vertrek van de militairen, in 1974, betekende voor Giotopoulos echter allerminst het einde van de strijd. Terug in Athene zou hij met drie medestanders '17 november' hebben opgericht, genoemd naar de studentenopstand tegen het kolonelsregime uit 1973, die tientallen mensen het leven kostte.

Ondergronds ging Giotopoulos overigens niet. Volgens het Duitse weekblad Der Spiegel was de man aanvankelijk een graag geziene gast bij links-Athene en maakte hij van zijn ideeën geen geheim. ,,We vermoedden eigenlijk allemaal dat hij iets met N17 te maken had'', citeert het blad één van zijn kennissen. Maar niemand ging naar de politie.

Bovendien kon de groep op enig krediet rekenen. Zo zullen weinig Grieken hebben getreurd om de moord op de beruchte politiefolteraar Mallios in 1976. In de jaren daarna verloor de beweging echter alle sympathie door de willekeurige wijze waarop de slachtoffers werden gekozen.

Aangevuld met een nieuwe generatie, onder wie de broers Xiros, verwerd de groep in de jaren tachtig en negentig steeds meer tot een ordinaire roversbende. Al bleef ze overvallen en aanslagen van een ideologische rechtvaardiging voorzien. De laatste keer was dat in 2000, toen de Britse attaché Saunders werd doodgeschoten onder verwijzing naar de Britse rol in de Kosovo-oorlog.

De buitenlandse hulp die de Grieken daarna aanvaardden in de vorm van expertise van Scotland Yard is volgens sommige waarnemers van groot belang geweest bij de recente ontwikkelingen. Hoewel de klus nog niet is geklaard sprekt het dagblad Kathimerini al van 'het einde van een tijdperk'. ,,We kunnen binnenkort de 28ste verjaardag van het herstel van de Griekse democratie vieren, verlost van het gezwel dat het politieke toneel in de hele post-1974-periode heeft vergiftigd.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden