Grieken vrezen antiekroof uit zee

Deze wereldberoemde bronzen ruiter uit de 2de eeuw voor Chr., tentoongesteld in Athene, is ook afkomstig uit de zee. (Reuters) Beeld
Deze wereldberoemde bronzen ruiter uit de 2de eeuw voor Chr., tentoongesteld in Athene, is ook afkomstig uit de zee. (Reuters)

Duikers kunnen sinds kort ongehinderd hun gang gaan voor de Griekse kust. Archeologen waarschuwen voor een antiekroof zonder weerga.

Lefteris PapadimasDaniel Flynn en AP

Een verroest mechaniek, ruim honderd jaar geleden door sponsduikers naar boven gehaald bij het Griekse eiland Antikythera, bracht de wereld een fundamenteel andere kijk op de antieke wereld. Het Mechanisme van Antikythera, een instrument met bronzen tandwielen uit de tweede eeuw voor Christus, werd gebruikt om de datum van de Olympische Spelen te berekenen aan de hand van de zonnewende. De complexiteit van het mechanisme bleef ongeëvenaard, tot er pas duizend jaar later, in de Middeleeuwen, kathedraalklokken werden gemaakt.

Archeologen geloven dat er op de bodem van de oostelijke Middellandse Zee nog honderden wrakken liggen met mogelijk nog meer schatten. Een relatief jonge wet die de Griekse kuststrook opengooit voor duikers, jaagt experts echter schrik aan. „De toekomst van de archeologie in dit deel van de wereld ligt ín de zee”, aldus maritiem archeoloog Harry Tzalas. „Deze wet is heel gevaarlijk, omdat het de mogelijkheid biedt om antiquiteiten van de zeebodem te roven.”

Een wet uit 1932 stelt dat alle antieke voorwerpen op land en in zee aan de staat toebehoren. Maar dezelfde wet zegt niets over duiken, een techniek die in de jaren veertig ontwikkeld werd door de Fransman Jacques Cousteau. Een nieuwe wet, die in 2007 van kracht werd en die bedoeld is om het toerisme te ontwikkelen, stelt het grootste deel van de 15.000 kilometer lange kust van Griekenland open voor duikers. Alleen zo’n honderd erkende archeologische locaties zijn uitgezonderd.

De Griekse unie van archeologen en twee ecologische organisaties hebben gevraagd om de wet weer in te trekken. Maar in de tussentijd lokken sommige touroperators klanten met antieke vondsten. ’Duiken mag overal in Griekenland ... ideaal voor de moderne schatzoeker’, aldus een website.

Katerina Dellaporta, directeur Antieke Zaken op het ministerie van cultuur: „Het is goed om toerisme te hebben, maar we moeten wel onze antiquiteiten beschermen.”

De meeste bronzen voorwerpen in het Nationaal Archeologisch Museum van Griekenland, zoals een beeld van Poseidon die zijn drietand gooit, zijn gevonden in zee. Beelden op het land werden vaker vernield of omgesmolten tot munten of wapens. Sommige voorwerpen zijn gevonden in wrakken in laag water, zoals voor de kust van Antikythera. Andere waardevolle beelden zijn vanuit de diepte meegekomen in vissersnetten.

Griekenland looft mooie beloningen uit om te voorkomen dat spullen in privéhanden vallen. Zo betaalde het land 440.000 euro aan een visser die in 2005 voor het eiland Kalymnos een vrouwenbuste omhooghaalde.

Archeologen kennen veel voorbeelden van schatten die nog steeds zoek zijn in zee. Zo verdwenen tijdens een schipbreuk in de jaren zeventig van de negentiende eeuw zo’n vijfduizend stukken, afkomstig uit een collectie. Voor Tzalas is de ’heilige graal’ de verdwenen stad Helike, die in 373 voor Christus tijdens een aardbeving in zee verdween.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden