Grenzen zijn gesloten op Crossing Border

Ik zal mijn gesproken woord eens met muziek vermengen'', zegt Kees van Kooten wat ironisch op de slotavond van het Crossing Border Festival in Den Haag, terwijl hij zijn mondharmonica te voorschijn haalt. ,,Je wordt hier immers geacht grenzen te overschrijden.'' Hij blaast 'The hour is now', net als vroeger op 'familieverjaardagen', en vertelt hoe hij als fietsende schooljongen de grens tussen Den Haag en Delft passeerde.

Van Kooten legt de vinger op de zere plek. Op het festival dat genregrenzen wil overschrijden, was er vooral veel muziek in de aanbieding, en bleek de literatuur een wat ondergeschoven kindje. Het omvangrijke programma - zo'n 130 acts in vier dagen - kende relatief veel onbekende namen, maar wie de duik in het diepe nam, ontdekte vanzelf de parels: nostalgische pop van Tindersticks, Zuid-Amerikaanse songs van Ino y companero, Bitse pop van Hefner, Sodastream met Mike Cooke van Belle en Sebastian op trompet en de soul van Valerie Etienne.

Als een minstreel kwam Eugene Edwards van 16 Horsepower in de Nieuwe Kerk zijn verhaal doen, een gepluimde hoed met daaronder rossige bakkebaarden, een knoestige kop en krachtige stem. 'Every man is evil, yes, every man is a liar', klinkt zijn intense klaagzang. Edwards plukt aan banjosnaren, zucht en steunt op accordeon. Vooral als hij alleen wordt begeleid door de tegen de kruk tikkende zwarte schoen, geeft de stilte Edwards woorden een scherpe rand.

Dat was op de donderdagse thema-avond 'Het boek is weer woord', gepresenteerd door Abdelkader Benali, waarbij publiek luisterde zonder de angstige onrust dat zoveel andere festivalmomenten werden gemist.

Het is alsof je de schepper zelf hoort spreken, kondigde Benali de Israëlische schrijver Meir Shalev aan. Maar Shalev is een gewoon mens op een houten stoel, die vertelt wat hem beweegt en ontroert. Een man vroeg zijn vader ooit verbaasd of er werkelijk een Hebreeuwse vertaling van de Bijbel bestaat. Dat origineel - 'zoveel mooier dan welke vertaling ook' - is een inspiratiebron. Zo baseerde Shalev zijn roman 'The four meals' op Jacob, zijn favoriet, die zeven jaar op Rachel wachtte en bij het slapen een steen als hoofdkussen onder zijn hoofd legde - 'een nare gewoonte'. Het verhaal maakte Shalev jaloers, op de schrijver van die prachtige zinnen, maar vooral ook op Jacob: 'a true lover'. Zelf zou Shalev geen zeven jaar op een vrouw kunnen wachten. ,,Behalve als er een Rachel in het spel zou zijn.''

Voor zulke verhalen biedt de Nieuwe Kerk de juiste atmosfeer. Anders is dat in het nabijgelegen Spuitheater: 'Toch niet weer zo'n poëet?', klinkt het bij de ingang. Nu heeft niet elke schrijver echt iets te melden. Marky Ramone, ooit de legendarische drummer van The Ramones, leest op zaterdag keurig netjes zijn zinnen voor, maar net als de jonge Maarten van de Kamp eerder op de avond, bekend als Trouw-columnist, kan hij niet overtuigen. Misschien ontberen ze theatrale verbeeldingskracht, iets wat Michael Franti, voorman van het Amerikaanse Spearhead wel bezit. Franti krijgt zijn publiek stil met gesproken woord en zweept het vervolgens weer op met muziek. ,,I wanna show you something beautiful!'' De hiphop-beats vloeien over in een stroom Latin-ritmes, terwijl Franti met een dame uit het publiek danst. ,,Do you feel the vibe'', roept hij uit. Die 'vibe' zit niet alleen in de ritmes, maar hangt ook in de lucht bij zijn voordracht van anekdotische teksten als 'The world is in your hands'.

Het publiek leek voornamelijk voor muziek te komen. Voor de vrijdagse flamenco-blues van de Malinese gitarist Boubacar Traore, gekleed in een traditioneel paars gewaad, op zaterdag de heerlijke jazz van Terry Callier, die live zoveel krachtiger klinkt dan op cd, en voor de innemende jazz-zanger Jimmy Scott op donderdag, een oude man met een door ziekte onvolgroeide stem. Zijn stem is fascinerend leeftijdloos: man, vrouw en kind tegelijk. 'Everything I possess dear, could be yours dear, including my heart', de gespreide armen helpen de klanken op weg.

De stap van Scott naar zanger Brian Molko van Placebo is niet zo groot. Via schijnbaar verveelde gebaartjes, make-up, zwarte kleding en haarlokken speelt Molko met de grens tussen man en vrouw, al neemt Molko daarbij in tegenstelling tot Scott slechts een decadente pose aan. Hij daagt uit, benoemt zijn publiek tot 'psycho bitch' en roept wanhopig dat 'the god of music' hem vanavond te grazen neemt.

Placebo als afsluiter geeft aardig aan waar het Crossing Border heen lijkt te gaan: een muziekfestival, waarbij voornamelijk binnen het eigen genre grenzen worden verkend - van Scott tot Placebo - en de buitenwereld nog slechts incidenteel wordt betreden. En de literatuur? Die blijft natuurlijk altijd welkom, leuk voor erbij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden