Grensverleggend met de bus naar Peking

Dagenlang de bus niet uitkunnen vanwege de aanwezigheid van zwermen muggen, rijden door zandstormen die de zon deden verduisteren en tenslotte vier in een kolkende rivier belande Chinezen met een stuk touw het leven redden: het is wat anders dan een reisje langs de Rijn, of twee weken Costa del sol.

Zesentwintig Nederlanders 'vierden' vakantie door in 48 dagen per Jumbo Camper in het spoor van Marco Polo over de eeuwenoude Zijderoute van Amsterdam naar Peking te trekken. 18 845 kilometer met een omgebouwde bus door de steppen en woestijnen van Centraal Azie; nog nimmer had een reisorganisatie het gewaagd een dergelijke expeditie in het programma op te nemen.

Met de wereldvermaarde Times Atlas als leidraad nam directeur Bernd Schotz van A-Reizen in Mijdrecht, een dochter van OAD Reizen, de proef op de som. “Een aantal concurrenten in de reiswereld had graag gezien dat het mislukt was. Daarom was de aankomst in Peking voor mij ook een persoonlijke overwinning”, zegt Schotz, die de reis deels zelf meemaakte.

Van een leien dakje is het niet gegaan. Dat had ook niemand van tevoren verwacht. Van de 26 ondernemende reizigers, die eind juni uit Amsterdam vertrokken, haalden er na zeven weken uiteindelijk 21 de eindstreep.

Vijf haakten er onderweg af. Een vrouwelijke passagiere miste haar vriend te erg; de andere vier vertrokken, omdat de onderlinge irritaties met mede-reisgenoten hen te veel werden.

Schotz: “Er is sprake geweest van rampzalige wrijvingen. Je bent tijdens zo'n reis volledig op elkaar aangewezen. Dat hebben sommige reizigers onderschat, ik zelf ook. Normaal gesproken kun je even ergens anders gaan zitten als er ruzie is, of naar de kroeg gaan. In dit geval kon je geen kant op. Volgend jaar doen we het weer, maar dan gaan we wel selecteren.”

“Mensen die gecompliceerd in elkaar zitten, moeten hier niet aan beginnen. En we nemen een mental coach mee, iemand die in staat is om een gezelschap sociaal gezien bij elkaar te houden. Aan de andere kant zijn er ook vriendschappen voor het leven gesloten. Er is heel wat afgehuild, toen we Peking eenmaal bereikt hadden.”

Even dreigde de expeditie schipbreuk te lijden. Op het traject tussen het in Kazachtstan gelegen Garyev en de Uzbeekse stad Bukkara, had Schotz in zijn Times-atlas slechts een spoorwegverbinding kunnen ontwaren. “We hebben het erop gewaagd en zijn het traject gewoon gaan rijden. Over door en door natte weggetjes van zware klei. Op een gegeven moment kwam de volgtruck, waarin onze keuken, douche, koelcel en waterreservoir met een capaciteit van 3 000 liter waren geconstrueerd, steeds vast te zitten. Een schaapherder te paard is ons uiteindelijk vooraf gegaan over een alternatieve route.”

“Maar het terrein was te onbegaanbaar om verder de rijden. We hebben toen in allerijl met veel smeergeld twee treinstellen kunnen regelen waarop we de camper en de truck naar Bukkara konden. Dat was onze redding. Want op 10 juli moesten we bij de Chinese grens zijn. Zo was dat afgesproken met de autoriteiten. Bovendien zouden er op die dag vier Chineze tolken voor ons klaar staan bij de grens. Anders was het einde oefening geweest.”

In Alma Ata voegde Schotz zich opnieuw bij het gezelschap om de club over de Chinese grens te loodsen. “Dat lukte pas, nadat chauffeur Jan van Ditshuizen ter plekke zijn Chinese rijbewijs had gehaald. Was een nieuwe wet werd ons verteld. Een jaar lang ben ik met de voorbereidingen bezig geweest. De Chinezen brachten 45 000 dollar in rekening voor de doortocht. Maar op het traject in Peking hebben we nog kapitalen aan boetes moeten betalen. De Chinese provincies zijn tamelijk autonoom. De politie heeft dan ook absoluut geen boodschap aan documenten die een paar duizend kilometer verderop door het op centrale gezag in Peking van stempels zijn voorzien. Er werd gewoon gezegd: de bus is te zwaar beladen, 500 dollar boete. Of: de bus is te hoog, 200 dollar please.

Daar valt met Chinezen ook niet over te onderhandelen. Het is betalen of de camper laten staan.''

Dan waren er met name op het traject door Kazachstan, Uzbekistan en Kirgizie - waar de sporen van recente etnische onlusten nog duidelijk zichtbaar waren - ook nog andere ontberingen, zoals een muggenplaag en ziektes. In Samarkand werd het gezelschap uitgenodigd mee te eten op een feestje van de plaatselijke directeur van het gasbedrijf en raakte vervolgens spontaan aan de diarree.

Schotz, luchtig: “Dat was vervelend, maar een reis van onze organisatie zonder diarree is geen reis. Wij doen niet anders dan dit soort grensverleggende reizen organiseren. In januari gaan we van Amsterdam dwars door Afrika naar Kaapstad. Daar kom je ook dit soort problemen tegen. De muggen in Centraal-Azie brengen in elk geval geen malaria over, dus dat viel dus nog wel mee.”

Ondanks de reissom van 13 000 gulden per persoon, is de reis Amsterdam-Peking geen vetpot geworden. “Door al die onvoorziene uitgaven, het arrangeren van die treinwagons, de smeergelden die we voortdurend moesten betalen en boetes van de Chinese politie, dreigde het qua kosten helmaal uit de hand te lopen. Maar we leggen er in elk geval gelukkig geen geld bij. Eigenlijk is de Nederlandse markt erg klein voor dit soort reizen. In Duitsland is een groter potentieel aanwezig, maar Nederlanders en Duitsers krijg je niet samen in een bus”, weet Schotz als geboren Duitser uit ervaring.

“Ik woon alweer 20 jaar in Nederland. Vijftien jaar geleden heb ik bij wijze van experiment eens een reis met Fransen, Duitsers, Nederlanders en Belgen naar Zuid-Amerika georganiseerd. Dat is een drama geworden. De Nederlanders en Duitsers bleken elkaar niet te verdragen. Ik kreeg naderhand brieven van Nederlanders, die schreven: 'Wij willen nooit meer met Moffen op vakantie'.”

“Ik begrijp daar werkelijk niets van. Natuurlijk erger ik me ook wel eens aan het gedrag van mijn landgenoten, maar sommige Nederlanders gaan ook hele vervelende trekjes vertonen als ze met Duitsers te maken krijgen. Samen reizen is juist de mogelijkheid om die belachelijke vooroordelen weg te nemen. Maar goed, die rivaliteit tussen Nederlanders en Duitsers is een gegeven waar wij als reisorganisatoren maar mee te leven hebben. Daarom gaan we deze China-reis straks op de grootste toeristenbeurs van Duitsland introduceren. Een Nederlandse chauffeur vinden de Duiters wel grappig, die accepteren ze wel.”

Voordat het zo ver is wil Schotz nog eerst meer de Jumbo Camper van Amsterdam, via Turije, Iran, Pakistan en Nepal naar Tibet. “Met de Jumbo Camper via de Karakorumhighway de Himalaya over. Die pas gaat tot een hoogte van 4 000 meter. Dat is het maximale wat je reizigers aan kunt doen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden