Grensregio in verzet tegen Duitse tol

Parkeerplaats in het Duitse Tüddern, over de grens bij Sittard. Ondernemers vrezen dat de gele kentekens straks wegblijven. Beeld Chris Keulen, HH

Grensbewoners zijn kien op voordeeltjes. Duitsers hamsteren graag koffie in Nederland, want hier is geen Kaffeesteuer. Nederlanders tanken massaal in Duitsland vanwege lagere benzineaccijnzen. De grens betekent handel. Nog wel. Want de geplande Duitse tol voor buitenlandse automobilisten, de Maut, bezorgt grensbewoners louter nadeel, vrezen zij. Daarom tekenen 129 regioburgemeesters uit Duitsland en Nederland vandaag een anti-Mautresolutie. Berlijn is gewaarschuwd.

"De tolheffing druist in tegen de Europese gedachte", zegt Elisabeth Schwenzow in haar kantoor pal over de grens in Gronau bij Enschede. Ze is directeur-bestuurder van de oudste Euregio aan de Duits-Nederlandse grens. Sinds 1958 slechten bestuurders uit de regio rond Münster, Osnabrück, Enschede, Doetinchem en Coevorden via hun Euregio grenzen. Bewoners winkelen, werken, wonen en studeren inmiddels als vanzelfsprekend in elkaars land, vertelt ze.

De Euregio-resolutie tegen de nieuwe tolheffing per 2016 moet in Berlijn klinken als massief protest. Politici in de grensstreek schrokken zich deze zomer een hoedje. Ze wisten wel dat de Duitse regering werkte aan een systeem om alleen buitenlandse automobilisten te belasten voor het gebruik van de Duitse snelwegen. De Euregio-raad vond dat geen goed plan. Maar tol op álle Duitse straten, dat had niemand verwacht. Een jaarvignet kost Nederlandse grensbewoners 100 euro.

Gewenning
Winkeliers in Duitse grensplaatsen zien doembeelden voor zich: halflege parkeerplaatsen zonder gele kentekens. Hun steden zijn populair onder Nederlanders uit grensprovincies. Verzorgingsproducten en drank zijn in Duitsland veel voordeliger. Nordhorn (52.000 inwoners) is zo'n trekpleister met veel winkels en een dierentuin. Deze stad begon direct een anti-Maut-stickeractie. Burgemeester Michael Sijbom van Losser gaf die stickers in Nederland weg.

De burgers van Losser zijn zo gewend aan grensoverschrijdend verkeer, vertelt Sijbom, dat ze Maut morrend zullen betalen. "Zuur. Velen werken over de grens. Je hebt geen keuze. Nederland betaalde zelfs nog mee aan de Duitse snelweg A31. Zo verweven is hier het grensverkeer. Ik vermoed dat ze zo gaan denken in Twente: die 100 euro zal ik eruit krijgen. In Duitsland. Dat merken Twentse bedrijven. De tol zorgt dat onze grensregio onaantrekkelijker wordt voor toeristen en bedrijven."

Het Maut-debat, vertelt Schwenzow in vloeiend Nederlands, onthult hoe sterk de Nederlands-Duitse grens inmiddels is vervaagd. Zelfs de mobiele telefonie kost aan beide zijden van de grens evenveel, illustreert Schwenzow. "En nu moeten de Nederlandse Euregio-medewerkers 100 euro gaan betalen om hier te komen werken? Maut betekent nieuwe barrières: sociaal-emotionele en economische. En politieke door het signaal dat Duitsland hiermee afgeeft."

Weeze
In de Duitse regeringscoalitie (CDU, SPD, CSU) is de tolheffing het stokpaardje van de Beierse partij CSU. In de Bondsdag zijn vragen gesteld over het discriminerende karakter van Maut alleen voor de buitenlanders. Pikt Europa zoiets? Juristen uitten zich in het Handelsblatt kritisch over het plan van CSU-verkeersminister Alexander Dobrindt. Christendemocraten in de deelstaat Noordrijn-Westfalen, zo groot als het aangrenzende Nederland, zijn negatief over deze personenauto-Maut.

Intussen maken de Duitsers ineens kennis met het economische belang van Nederland als buur. De Duitse luchthaven Weeze, pal naast Noord-Limburg, trekt talloze Nederlandse Ryanair-passagiers. Maar voor hoelang? Na de Duitse vliegtaks is de Maut een volgende domper. RTL Plus liet Duitse tv-kijker zien hoe in Kerkrade de Nederlanders op de grensstraat straks moeten betalen als ze iemand inhalen via de Duitse weghelft.

De oer-Euregio verzet zich vanuit Gronau tegen zulke grensbarrières. Andere Euregio's hebben geen politiek karakter, deze wel. Dat verklaart ook de strijdlust. Het 'parlement' telt grensoverschrijdende fracties als CDU-CDA en SPD-PvdA. "Onze Euregio is al jaren één verzorgingsgebied", zegt Schwenzow. "We hebben geen nieuwe barrières nodig, maar meer samenwerking, zoals op de arbeidsmarkt."

Beeld Proteststicker tegen de tol.
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden