Grensgemeenten vrezen elkaars molenparken vanwege landschap

Nederlands-Duitse brochure over inspraak bij de buren in de maak

Nederland en Duitsland gaan burgers helpen bezwaar te maken aan de andere kant van de grens. Er komt een tweetalige brochure die bewoners van de grensregio de weg wijst, als ze zich willen verzetten tegen plannen in het buurland.

Deze week laaide daarover de discussie op, naar aanleiding van plannen voor windmolenparken in Duitsland en België, vlakbij de grens. Volgens Nederlandse buurgemeenten tasten die parken het landschap en de natuur aan, en zorgen ze voor geluidsoverlast.

"Als Nederlandse belanghebbende heb je in Duitsland inspraak, en andersom", benadrukt Yvonne Denissen, onderzoeker aan Saxion Hogeschool Enschede. "Iedere Europese burger heeft toegang tot de rechter in een buurland."

Denissen, die het recht aan beide kanten van de grens goed kent, gaat daarover een brochure maken in opdracht van de Nederlandse grensprovincies en Duitse deelstaten. "Het kan best lastig zijn om te weten hoe je dat moet aanpakken."

De gemeente Simpelveld kan daarover meepraten. Duitse buur Aken wil vier windturbines van 185 meter hoog bouwen op een paar honderd meter van Bocholtz, een kern van Simpelveld. Het gebied ligt in het Limburgse Heuvelland, waar de provincie Limburg bewust geen windmolens plaatst om het landschap te sparen. "Het is wel zuur dat een Duitse overheid dan in een inham in dat landschap windmolens zet die in de wijde omgeving te zien zijn", zegt Anya Niewierra, directeur van de VVV Zuid-Limburg. "Er werken hier 20.000 mensen in de toeristische sector. Als er vijf procent minder toeristen komen, heeft dat al grote impact."

Het landschap van het Heuvelland dreigt volgens Niewierra ook aan de andere kant te worden aangetast, omdat ook de Belgische deelstaat Wallonië plannen heeft tegen de Limburgse grens. Op meer plaatsen is er discussie over windmolenparken: Gennep en Groesbeek willen alle juridische middelen inzetten tegen het plan van het Duitse Kranenburg om twaalf windmolens te bouwen in een natuurgebied op de grens. En in Meer, onder Breda, komt een park met de grootste windmolens van België.

De gemeente Simpelveld kwam bij toeval achter het Akense plan, en kon nog net op tijd een zienswijze schrijven, laten vertalen en indienen. Die werd zonder inhoudelijke reactie terzijde geschoven, stelt beleidsmedewerker Léon de Vor van Simpelveld. Zijn gemeente liet het daarbij.

"Je moet voor een rechtszaak zo diep gaan graven", verzucht De Vor. "Aken is natuurlijk veel beter thuis in de Duitse wet- en regelgeving, en heeft alles onderbouwd en doorgerekend. Wij hebben daarin als Simpelveld te weinig expertise. Je moet allerlei deskundigen inschakelen om iets te vinden waartegen je beroep kunt aantekenen." Het is volgens hem een ongelijke strijd: het kleine Simpelveld tegen het grote Aken. "Als het besluit al genomen is, win je het nooit meer."

Maar Nederlandse gemeenten hebben wel degelijk een kans, stelt Denissen. Gebrek aan kennis van het Duitse systeem is wel een probleem, zowel bij Nederlandse burgers als gemeenten. En, voegt ze daaraan toe: "Dat je inspraak hebt, wil niet zeggen dat je ook gelijk krijgt. Soms weegt het belang van de buitenlandse overheid zwaarder. Uiteindelijk moeten we van Europa een bepaalde hoeveelheid duurzame energie produceren."

Denissen raadt de oostelijke grensstreek aan om het Duitse 'Regionalplan' in de gaten te houden. Dat werkt als een waarschuwing vooraf: windmolens zijn vaak al ingepland lang voordat het besluit om ze te plaatsen op tafel komt.

Als het eenmaal zo ver is, dan moet een windmolenbesluit dat burgers in Nederland raakt ook hier gepubliceerd worden in bijvoorbeeld een huis-aan-huisblad. Nederlanders kunnen vervolgens in Duitsland in hun eigen taal een bezwaar indienen.

Dan moeten ze wel op tijd zijn, zegt Rob Rietveld van de Nederlandse Vereniging Omwonenden Windturbines. "Het merendeel van de mensen komt helaas pas in actie op het moment dat er al gebouwd wordt."

Ook Nederland doet het

In de gemeente Oude IJsselstreek zijn het juist de Duitsers die bezwaar maken tegen een Nederlands windmolenpark. Volgens natuurorganisatie Nabu verpesten de windmolens van ruim honderd meter hoog het belangrijkste grutto-gebied van Duitsland: der Hetter, net over de grens. Nabu heeft juist een miljoen geïnvesteerd in dat gebied. De grutto staat in Duitsland op uitsterven. De windmolens leiden tot aanvaringsslachtoffers onder de dieren, en maken een deel van der Hetter ongeschikt al broedgebied, stelt Nabu. Nabu heeft een zaak aangespannen bij de hoogste bestuursrechter in Nederland, de Raad van State. Die doet waarschijnlijk binnen twee weken uitspraak.

Ook binnen Nederland hebben provincies de neiging om windmolenparken naar hun grenzen te verbannen, stelt de Nederlandse Vereniging Omwonenden Windturbines. Drenthe heeft bijvoorbeeld plannen onder de rook van het Groningse Stadskanaal. "Zo gaat het nou eenmaal. Ik heb niet het idee dat er een Duitse of Belgische samenzwering tegen Nederland is", zegt voorzitter Albert Kroes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden