Grens tussen activisme en terrorisme wordt steeds duidelijker

Beeld anp

Wanneer is sympathie voor jihadisme strafbaar? Dankzij gerechtelijke uitspraken wordt het antwoord op die vraag steeds duidelijker, constateert het Openbaar Ministerie. Een overzicht van wat wel en niet mag.

Wat niet mag: geld sturen
Wie zich aansluit bij Islamitische Staat, weet wat hij bij terugkomst in Nederland kan verwachten: gevangenisstraf. Maar hoe zit dat met radicale types die thuisblijven en alleen geld naar een bevriende strijder overmaken? Kunnen zij schuldig worden bevonden aan het steunen aan een terroristische organisatie?

Ja, oordeelde een rechter in Rotterdam afgelopen donderdag. De 27-jarige Adil C. uit Arnhem kreeg vanwege zo'n transactie toen een jaar cel, waarvan de helft voorwaardelijk. Financiering van terrorisme, luidde het oordeel. Het geld was volgens Adil niet bedoeld om de oorlogskas van IS te spekken. De duizend euro die hij overmaakte naar een bevriende strijder zouden bedoeld zijn voor kleding, voedsel en medicijnen. De rechter had daar dus geen boodschap aan. Adil wist dat de kans bestond dat het geld bij IS terecht zou komen, meende die. Dat risico had hij bewust genomen.

Een belangrijk vonnis, stelt officier van justitie Ferry van Veghel vandaag in de Volkskrant. Met uitspraken als deze slaat de rechter volgens hem 'belangrijke piketpalen' en wordt duidelijk waar bij jihad-activisme de grenzen liggen. Van Veghel spreekt namens het landelijke OM: hij is binnen de organisatie de hoogste coördinator op het gebied van terrorismebestrijding.

Voor het OM zijn dit soort uitspraken inderdaad nuttig, legt hoogleraar staats- en bestuursrecht Jan-Peter Loof van de Universiteit Leiden uit. "Veel belangrijke wettelijke bepalingen over het steunen van terrorisme zijn opgesteld na de aanslagen op 11 september 2001. Ze zijn nog vrij jong, en er is nog niet helemaal duidelijk hoe ze precies geïnterpreteerd moeten worden. Voor het OM is dat onhandig, want als je niet precies weet of geld overmaken naar een individuele jihadstrijder strafbaar is, moet je zo iemand dan vervolgen? Op die vraag is er nu dus een antwoord."

Wat niet geloofd wordt: afreizen enkel om te helpen
En afreizen naar Syrië om daar weeskinderen en andere hulpbehoevenden te helpen? Ook dat kan gevangenisstraf opleveren, zo is nu duidelijk. Behalve Adil C. zijn donderdag namelijk ook vrienden Seyed H. en Hardi N. veroordeeld.

Seyed was eerder al naar Syrië geweest en had plannen om nog eens te gaan, naar eigen zeggen om daar een transportbedrijf te beginnen. Hardi claimde dat hij weeskinderen wilde gaan helpen. Ongeloofwaardig, oordeelde de rechter. Seyed kreeg drieëneenhalf jaar cel, Hardi twee jaar - waarvan acht maanden voorwaardelijk.

De rechter baseerde zich onder meer op een recent rapport van de AIVD over Islamitische Staat en op informatie van andere deskundigen. Die rapporten maken volgens de rechter duidelijk dat het onmogelijk is om je te begeven op het strijdtoneel en je niet in te laten met de terreurgroepen zelf. "Zo'n vonnis schept een precedent", meent jurist Loof. "Net als het vonnis over de geldsteun. Al geldt hier wel: in hoger beroep kan een rechter anders oordelen."

Wat wel mag: terrorisme verheerlijken en vergoelijken
Toch leidt niet iedere steunbetuiging voor Islamitische Staat of andere islamitische terreurgroepen tot celstraf. Zwaaien met IS-vlaggen, zeggen dat IS sjiieten hun verdiende loon geeft: dat mag allemaal wel. Zulke uitingen vallen onder verheerlijking en vergoelijking van terrorisme, en dat behoort tot de vrijheid van meningsuiting.

Toen minister van justitie Piet Hein Donner dat in 2005 probeerde te veranderen, stuitte hij op een muur van verzet. In oktober trof partijgenoot en CDA-fractieleider Sybrand Buma hetzelfde lot. Burgemeesters die willen optreden tegen IS-aanhangers en andere jihadsympathisanten staan nog vaak met lege handen, meende Buma.

Onder meer VVD, PvdA en de SP toonden zich direct kritisch: er waren toch al genoeg middelen om jihadisten aan te pakken? "We moeten ook niet elke recalcitrante puber die een keer een achterlijke tweet stuurt, oppakken", zei staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Veiligheid en Justitie).

In december bleek dat wie een stap verder gaat en actief jihadisten werft, absoluut in de cel kan belanden. In het grote Haagse jihadproces 'Context' werd toen de jonge prediker Oussama C. veroordeeld. Hij had zo volgens de rechter stelselmatig op anderen ingepraat dat hij hun geesten had voorbereid op gewapende strijd. Dat kwam neer op ronselen, een strafbaar vergrijp.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden