Gratis workshop netwerken werkt als een pepmiddel

AMSTERDAM - Hoe krijg ik mijn droombaan? Het lijkt de titel van een Amerikaans zelfhulpboek. Dichter bij huis geeft het Nederlands instituut voor loopbaanontwikkeling (Nilo) cursussen aan pas afgestudeerden om hen ervoor te behoeden na zoveel afwijzingen maar het eerste het beste baantje te nemen. In plaats daarvan wordt de cursisten geleerd om voor niet minder te gaan dan voor de baan van hun dromen.

'Gratis cursus baan vinden voor academici' was de kop boven een berichtje over het Nilo in Trouw begin deze maand. De volgende dag stond de telefoon roodgloeiend; wat is het nummer van het Nilo, wilde menig afgestudeerde weten. Inderdaad, deze maand gaf het instituut een aantal gratis workshops over dit onderwerp aan net afgestudeerden aan HBO of universiteit. Met voor wie het zou willen een vervolgcursus van vier maanden à 3 500 gulden. Uitgangspunt van de cursus is niet de moordende concurrentie maar het persoonlijk functioneren van de werkzoekende en netwerken om een passende baan te vinden.

“Koffie? Melk? Koekje?” roept een energieke heer in donkerblauw pak. Het is negen uur 's ochtends. In een pand in Amsterdam-Zuid zit een groep afgestudeerde twintigers onwennig rond de tafel. Er heerst de typische sfeer van mensen die elkaar niet kennen en niet weten wat hen straks te wachten staat. De studenten-af roeren aandachtig in hun bekertjes koffie en thee. “Wat zijn jullie stil”, zegt de heer. Daar zal straks verandering in komen, belooft hij.

Hans Leewens, directeur van outplacement-bureau Van Ede & Partners, heeft het Nilo opgericht. “Je draagt nu al je bestemming in je”, zegt hij tegen de groep. “Waar we naar streven is dat je datgene gaat doen waarvoor je in de wieg gelegd bent.” Niet voor niets is zijn logo Niels Holgersson op de rug van een gans, het jongetje dat via allerlei omzwervingen zijn ware ik ontdekt. Een logo dat zelfs terugkomt op zijn stropdas.

“Ik vind het heerlijk met jullie generatie bezig te zijn, jullie kracht is jullie enthousiasme, verlies het niet.” En voor hij wegloopt: “Het allerergste is als de mens zijn potentieel niet gebruikt. Dan gaat-ie bridgen.”

“Inspirerende man”, zegt een meisje later in de pauze, “zijn enthousiasme was echt.”

Volgens Frans Sandbergen, een van de drie consulenten van het Nilo, is de gemiddelde zoektijd tussen studie en een baan acht maanden. Sandbergen: “De meeste studenten gaan vlak voor het einde van de studie op zoek naar een baan. Aanvankelijk doen ze dat heel doelgericht, ze zoeken naar de baan die ze begeren en die aansluit op de studie. Na een aantal afwijzingen wordt het zoeken meer hap snap en daalt de motivatie zienderogen. De zoeker raakt steeds meer geneigd dan maar het eerste het beste baantje te nemen.”

Daar wil het Nilo een stokje voor steken. Consulent Freek ten Herkel: “Veel oudere mensen zijn na hun studie in die tram gestapt en als ze 45 zijn denken ze ineens: 'Waar ga ik eigenlijk heen en wil ik dat wel?' ” En: “Als je je talenten laat liggen, gaan ze rotten.”

Een oefening volgt. De deelnemers aan de workshop moeten hun droombaan beschrijven aan buurman of buurvrouw, de ander dient in stilte te luisteren (Ten Herkel: “Uitnodigend luisteren, niet als een plank, hou je hoofd maar een beetje scheef.”) Voor het eerst die dag barsten de deelnemers los. Droombanen in overvloed, maar ook veel vage omschrijvingen klinken door de ruimte, zoals: 'iets met mensen'.

“Ik weet al precies wat ik wil”, merkt een jongen op tijdens de pauze. “Maar daar heb ik de baan nog niet mee.” Het is leuk om te fantaseren over je droombaan, maar hoe krijg je die? De tweede helft van de workshop wordt voor een groot deel in beslag genomen door een les in de kunst van het netwerken. Volgens consulent Frans Sandbergen vindt slechts 30 procent van de werkzoekenden een baan via een personeelsadvertentie en krijgt de overige 70 procent werk op een andere manier dan het traditioneel solliciteren. “Wat zijn jullie associaties bij het woord netwerken?”, vraagt hij de afgestudeerde academici. De associaties in de groep zijn tamelijk negatief. “Vriendjespolitiek”, roept de een afkeurend, “old boy network” roept een volgende. “Slijmen, iemand gebruiken, jezelf verkopen.”

“Wij merken vaker dat mensen niet positief tegenover netwerken staan”, zegt Ten Herkel. “Ze zien er tegenop zichzelf te moeten verkopen. Dan krijg je vaak uitstelgedrag en zeggen mensen: ik neem wel een baantje via het arbeidsbureau. Netwerken is een werkwoord en je moet er lol in krijgen. Wat is er beter dan je droom via aangename stappen bereiken?” Die stappen zijn volgens het Nilo contacten te maken waarbij je gebruik maakt van iemands deskundigheid. Het doel is niet meteen om aan een baan te komen, maar om een goed contact op te bouwen. Sandbergen: “Nederlanders vinden het heel prettig als adviseur gekend te worden.”

Een deelneemster: “Ik heb mijn baan gekregen door mazzel. Door een man die ik op straat ontmoette.” Ten Herkel: “Ja, de grote dingen in je leven gebeuren vaak door mazzel.” De deelneemster: “Zo heb ik mijn man ook ontmoet...” Voordat ze al te uitgebreid over deze ontmoeting gaat uitwijden, gaan de consulenten snel verder met het verbreiden van hun netwerkkennis.

Barbara (24), bijna afgestudeerd in rechten, heeft een van de workshops gevolgd. “Tijdens een afstudeeravond op de universiteit hield Hans Leewens een praatje over het Nilo. Dat klonk allemaal flitsend en snel, ik dacht het lijkt me nuttig. Ik ben echt niet iemand die het allemaal niet alleen kan, maar je hikt er toch tegenaan, tegen het zoeken van een baan. Je staat ineens tegenover die grote kantoren. Ik wilde eens horen of ze nog tips hadden. Eigenlijk werd door deskundigen bevestigd wat ik al wist. Hoe je tegenover je werkgever moet staan, zelfverzekerd, dat ze blij moeten zijn dat ze jou in dienst mogen nemen. M'n kritiek is dat ze proberen je toch in die cursus te krijgen. En ze konden ook geen antwoord geven op concrete vragen, zoals hoe je de juiste persoon vindt om mee te netwerken. Je moet het toch zelf doen. Maar het werkte wel als een pepmiddel. Toen ik wegliep dacht ik: nu ga ik het ook echt allemaal doen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden