Gratiebeleid moet nodig op de schop

Forum: Ook levenslang veroordeelden verdienen tweede kans, toont zaak van C.

De uitspraak van de hoogste rechter binnen het gevangeniswezen dat de levenslang gestrafte Loi Wah C. recht heeft op verlof, krijgt voornamelijk negatieve reacties. Op de website van Trouw is voor de uitspraak van de penitentiaire rechter, de Beroepscommissie van de Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming, weinig begrip.

De reacties op het verlof dat C. (57) en andere levenslang gestraften zou toekomen, variëren van 'onbespreekbaar' tot 'gratie is een gunst en geen recht' en 'wanneer gaan we echt voor de slachtoffers?' Slechts een enkeling ziet in de uitspraak een 'blijk van humaniteit en verlichting, een verademing in de verkrampte sfeer van ons land'.

Hoewel de aard van deze reacties voor C. dus overwegend negatief is, markeren zij voor hem een bijzonder moment. In 1989 onherroepelijk tot levenslang veroordeeld voor de moord op een Chinees gezin, durfde hij tot augustus vorig jaar zijn wensen, voornemens en twijfels, zoals die zijn verankerd in zijn zaak, niet in de publiciteit brengen.

Pas nadat hij er volledig van was doordrongen dat een gang naar de rechter zijn laatste kans op vrijheid was, zette hij die stap. Met als haast logisch gevolg een toegenomen aandacht voor hem in de media. Die belangstelling heeft hem, op negatieve reacties over zijn verlof op websites na, niet het persoonlijke nadeel gebracht dat hij zelf vreesde.

Met zijn raadsman Mathieu van Linde won hij sinds september vorig jaar meerdere (juridische) procedures die hij in zijn strijd voor resocialisatie voerde tegen staatssecretaris Fred Teeven van veiligheid en justitie en, later, diens opvolger Klaas Dijkhoff. Het verplichtte de staat ertoe een begin te maken met zijn resocialisatie, waartoe Teeven tot dan geen noodzaak zag.

C. werkt in de gedetineerdensoos van de inrichting waar hij verblijft, maakt daar nu gebruik van het beperkte internet en heeft met behulp van zijn zogenoemde 'casemanager' zijn paspoort verlengd. De hiervoor benodigde visakaart regelde hij via een vriend. Zijn medicatie, noodzakelijk door detentieschade, heeft hij weten af te bouwen. Nu slikt hij alleen nog wat tegen artrose en hooikoorts.

De volgende stap voor C. in het resocialisatietraject is verlof. De uitspraak van de rechter woensdag dat hij en andere levenslang gestraften hierop in beginsel recht hebben, past hierin. Het oefenen van sociale en praktische vaardigheden kan na decennia van gevangenschap nu eenmaal niet beperkt blijven tot de beslotenheid van een strafinrichting.

Met dat laatste is voorzitter Wiene van Hattum van het Forum Levenslang het roerend eens. Het Forum, dat 130 juristen, medici, gedragswetenschappers en pastoraal werkers telt en dat zich inzet voor een humaner beleid voor levenslang gestraften, vindt dat de gang van zaken rond C. aantoont dat de gratieprocedure in Nederland dringend anders moet.

"Het is beter dat de onafhankelijke strafrechter een beslissing in een gratieprocedure neemt", zegt Van Hattum, universitair docente strafrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen. "De rechter biedt meer garantie op een niet-gekleurde beoordeling van een verzoek om invrijheidstelling dan de huidige gratieprocedure."

Zij benadrukt dat een levenslang gestrafte pas in vrijheid kan worden gesteld als het recidivegevaar is geweken. Vóór hun vrijlating moeten zij zijn onderzocht, zoals met C. al gebeurde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden