Grasgenoot

Een warme zaterdagavond. In Parijs is de zaterdagavond nog steeds de uitgangsavond. Zeker; op vrijdagmiddag zijn de wegen uit Parijs uren verstopt, maar daarmee is hier de donderdagavond nog geen uitgaansavond geworden. Op naar het Florapark, waar een jazzconcert zal worden gegeven.

H. Brandt Corstius

Jazz is in Parijs serieuzer dan in Amerika of Amsterdam. Elke dag staat er een in memoriam in de krant over een honderdjarige Amerikaanse jazzmusicus. Er zijn tien plaatsen waar elke avond jazz valt te horen. Veel cafés laten de hele dag jazzplaten horen. Maar het is net als met de padvinderij, het rolschaatsen en het mannen-paardenstaartje: de Fransen nemen het iets té serieus terwijl die dingen toch, net als jazz, iets luchtigs, onverwachts, spontaans horen te hebben. Het is zeker waar dat de Fransen inzake de liefde, de politiek, de architectuur en zelfs het voetbal, wat minder serieus durven te zijn dan de Nederlanders, maar met de paar zegeningen uit Amerika die ze welkom heten, gaan ze uiterst ernstig om.

Het Florapark is een hoekje van het wegens de kerststorm nog steeds gesloten Bos van Vincennes. Je betaalt drie gulden en betreedt een glooiend park waarin alle bomen en planten een naambordje dragen. Er is een grote overdekte tribune maar ook daarbuiten is het geluid goed te horen. Opmerkelijk is het totaal ontbreken van reclame, zelfs van de organisatie, en zelfs van het kwartet uit Detroit dat twee uur achter elkaar doorspeelt en vier toegiften geeft. Ik zit in het gras en raak in gesprek met mijn buurzitter.

Wat ik doe? Ik bijt in Nederland liever mijn tong af dan te antwoorden: Ik ben schrijver. Maar hier is dat heel gewoon. We behandelen de twee zaken die de Franse literatuur deze maand bezighouden. Er is de kwestie van de gelden die de schrijvers verlangen over door de bibliotheken van hen uitgeleende boeken. Ik leg uit hoe dit in Nederland gaat. Mijn gespreksgenoot fluit van bewondering. Als ik mijn schamele jaarloon van de uitleengelden noem, word ik gefeliciteerd. Als ik toevoeg dat ook buitenlandse auteurs geld ontvangen van de Nederlandse openbare bibliotheken, over elke uitlening van hun werk, word ik niet geloofd.

Dan komt de tweede kwestie. Moet het boek van Renaud Camus onverkort uitgegeven worden?

,,U kent natuurlijk Camus niet. Niet Albert maar Renaud. Hij was een schrijver voor een zeer kleine kring, maar nu is hij ineens beroemd, of liever berucht.''

,,Ik ken Renaud Camus wel degelijk. Dat komt omdat het enige Franse literaire blad dat ik altijd koop en waar ik zelf in heb gepubliceerd, Formules, in zijn laatste nummer een interessant gesprek met hem had. Formules is een opvolger van de Oulipo-beweging van Queneau en Perec, waarin de schrijver zichzelf vrijwillig strikte vorm-eisen oplegt. Camus zei in dat gesprek interessante dingen, dus ik ging naar de boekwinkel en kocht het enige boek dat zevan hem hadden, het boek A.P. (dat je zou moeten vertalen als i.m., ingezonden mededeling).''

,,Het is een boek waarin de schrijver niet anders doet dan zo eerlijk mogelijk opschrijven wat hij die dag heeft gedacht. Het begint met 'Dit is geen boek voor u. Lees het niet. Ik wil geen ruzie met u krijgen. Dus ik zeg het u maar direct: Leg dit boek weg!' Had ik het maar gedaan. Al snel wordt duidelijk dat de auteur in zijn boek een aantal antisemitische passages had willen opnemen, die echter, zo staat onder de wit gelaten pagina-delen, op verzoek van de uitgever niet zijn afgedrukt. Wat een laffe manier om te laten blijken dat je antisemitische gedachten hebt, zonder ze te durven laten zien, dacht ik.''

,,Maar de uitgever van de uitgeverij POL, Paul Otchhakovsky-Laurens, had wel degelijk om dat schrappen gevraagd. En toen Camus weer met zo'n dagboek aankwam, wilde hij het niet uitgeven. Het is toen bij Fayard verschenen. Er brak een nationale verontwaardiging los en Fayard trok het boek uit de winkels terug. De ene directeur zegt dat het binnenkort weer zal verschijnen, de andere zegt van niet.''

Dat had ik ook allemaal in de krant gelezen. Daarin verscheen een aantal petities, waarvan de inhoud gemakkelijk is weer te geven (boek moet verboden worden - boek moet gepubliceerd worden, hoewel wij er niet achter staan), maar waarvan de eigenlijke boodschap voor mij verborgen bleef omdat die schuil gaat in de namen van de mij meestal onbekende ondertekenaren. Een petitie tegen het boek blijkt getekend door aanhangers van Lacan, die volgens een artikel in Libération van Claude Durand, directeur van Fayard, zelf in de oorlog niet zo schoon was. Een ander artikel, in de Monde, is geschreven door de filosofe Agacinski. Het staat er nooit bij, maar iedere Fransman weet het: zij is de vrouw van premier Jospin.

De ergste passage is die waarin Camus schrijft dat er aan de uitzendingen van radio France Culture wel erg veel joden meewerken. Het is het soort opmerking die Constandse en Van Doorn tien jaar geleden in Nederland over ,,de joodse journalisten'' maakten en die hun toen werd kwalijk genomen. Ik vrees dat zij dit vandaag in Nederland rustig zouden kunnen doen.

In Frankrijk kan iemand, ook al heet zij Brigitte Bardot, boetes krijgen opgelegd voor racistische publieke uitlatingen.

,,Ziedaar'', zeg ik tegen mijn grasgenoot, ,,mijn oplossing voor het probleem wel-of-niet afdrukken: Druk het vooral af, maar sleep daarna de auteur voor de rechtbank. Er is geen censuur, maar wie iets schrijft is daar verantwoordelijk voor, en er is terecht straf op aanzetten tot racisme. Met politiek correct heeft dat niets te maken. Wie die term gebruikt doet net alsof anti-racisme een toevallige, modieuze, politieke overtuiging is die morgen door de tegengestelde vervangen kan worden.''

,,Ga je dat in een Hollandse krant schrijven?''

,,Goed idee.''

,,En ga je dan mij ook beschrijven?''

,,Welnee. Ik doe gewoon of ik met een man sprak. Als ik de waarheid schrijf over onze ontmoeting neemt niemand mij meer serieus.''

Daar is ze het geheel mee eens.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden