Gras zaaien in de Waddenzee

180 gele zakken vol grasstengels hangen sinds maandag in de Waddenzee, net onder Schiermonnikoog. De stengels hebben zaden in zich, die over een oppervlakte van een hectare verspreid moeten worden, als een groene olievlek. Dat mag de natuur zelf doen. Rijkswaterstaat en de Waddenvereniging hopen dat er hierdoor rond april een grasveld op de zeebodem groeit.

De grasstengels zijn geplukt door vrijwilligers van de Waddenvereniging op het Duitse Waddeneiland Sylt. Door Harm-Jan Kiewiet bijvoorbeeld. Zijn bruine krullen zijn verwaaid door de wind en hij houdt zich, onderweg naar Schiermonnikoog, stevig vast aan de boot. "We begonnen zaterdag al vroeg, omdat het toen nog laag water was. Door de knieën en plukken. Dat hebben we een paar uur gedaan, tot het water te hoog werd. 's Avonds hebben we nog een keer geplukt. Het is vrij arbeidsintensief, omdat er twee soorten zeegras zijn. Je moet goed kijken of je wel de goede soort plukt."

Zeegrasvelden zijn belangrijk voor de Waddenzee. Zeenaald en zeepaardje vertoeven er graag, maar ze dienen ook als 'kinderkamers'. Soorten als schol, tong en haring leggen er eitjes en hun kroost kan er beschermd opgroeien, tot het na een jaar of drie richting Noordzee vertrekt.

Vóór de jaren dertig was er aan zeegras geen gebrek. In Nederland bedekte het een oppervlakte van 15.000 hectare, net zo groot als Texel. Door een schimmelinfectie in het noordelijk deel van de wereld gingen veel velden verloren. Daar kwam in Nederland ook de aanleg van de Afsluitdijk bij. Het water werd troebeler en daar kan zeegras niet tegen. Waar in andere delen van de wereld het zeegras wel is teruggekeerd, gebeurde dat in Nederland niet. Waarschijnlijk omdat er te weinig aanvoer van zaad is. De stroming in de Waddenzee gaat richting oosten, waardoor het zaad uit Duitsland, waar wel zeegras is, niet naar Nederland stroomt. Alleen bij het Groningse Uithuizen, is sinds kort spontaan een klein zeegrasveld gegroeid.

En dus wordt de natuur een beetje geholpen. Maandag zijn zakken met grasstengels bij Schiermonnikoog opgehangen, dinsdag gebeurde dat in Uithuizen en op Balgzand, een wadplaat bij Den Helder. De plekken liggen ongeveer op zeeniveau. Bij laag water ligt het zeegras droog.

Luca van Duren van kennisinstituut Deltares loopt enthousiast over de kade en vertelt aan iedereen die het maar wil weten wat het belang van het zeegras is. De methode die vandaag gebruikt wordt, komt uit Amerika. "In Chesapeake Bay, een enorm gebied aan de oostkust, in de buurt van Washington, is het zeegras teruggekomen door het hangen van zakken in zee." Het zaad kan zich op deze wijze natuurlijk verspreiden en blijft liggen op plekken waar het waarschijnlijk ook kan ontkiemen. Uithuizen heeft de grootste kans van slagen bij dit experiment, denkt Van Duren. Omdat het zeegras daar al uit zichzelf is teruggekeerd.

Het project wordt voor het grootste deel gefinancierd door het Rijk. De Waddenvereniging levert ook een bijdrage die ze weer heeft verkregen door een subsidie van het ministerie van infrastructuur en milieu.

De Waddenvereniging vindt zeegras om nog een reden belangrijk: het kan hopelijk gebruikt worden om de wadplaten te beschermen tegen de stijgende zeespiegel. Wouter van der Heij van de Waddenvereniging: "Het zeegras vangt het zand beter op. Daardoor kunnen zanddeeltjes, sediment, zakken, waardoor de wadplaten sterker worden. Op deze manier komen de wadplaten samen met het stijgen van de zeespiegel omhoog. Het zeegras vormt een natuurlijke klimaatbuffer, het voorkomt dat de platen verdrinken."

Dit geldt al in andere delen van de wereld. Op de Nederlandse Wadden moet nog bewezen worden of zeegras hetzelfde effect heeft. "We brengen staafjes aan om te kijken hoeveel sediment er bij komt in vergelijking met nabijgelegen gebieden. In de winter verdwijnt het zeegras. We gaan ook kijken wat dat met het sediment doet."

In juni of juli volgend jaar zal er geïnventariseerd worden of de proef is gelukt. Ook zal er nogmaals gezaaid worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden