Opinie

Grappig zonder grappig te doen

Scott en Muriël, twee Nederlandse clowns, wonnen onlangs de Gouden Clown op een Russisch wereldfestival. Internationaal zijn ze bekend, Nederland moet nog vallen voor het duo.

’Joehoe!’. De toeschouwers van het Groot Kerstcircus in Den Haag veren vol verwachting op. Voor de derde keer verschijnen de goochelende clowns Scott en assistente Muriël in de grote tent op het Malieveld. Kijk, daar heb je ze weer, stoot een jonge bezoekster haar moeder aan.

Het steeds terugkerende ’joehoe’ is van Muriël – een soort Marilyn Monroe met bloot, roze jurkje en witte strik. Scott – in smoking met ziekenfondsbrilletje en glimmende gel in achterovergekamd haar – speelt de goochelaar met twee linkerhanden.

Tussen de hondenact met opgeschoren poedels, gespierde acrobaten en de – jawel, ze zijn er nog – drie leeuwinnen en de vervaarlijk brullende leeuw, zorgen deze twee clowns voor gelach en hilariteit. Hun illusies worden telkens desillusies en dan toch ook weer niet.

Neem die derde act. Muriël klimt via een drietredige massieve trap op wieltjes in een soort grote metalen badkuip. Belletjes stijgen op, ze heeft een knuffel vast. Scott pakt een grote deur die hij bovenop de kuip plaatst, Muriël verdwijnt eronder. Dan bezwijkt de kuip onder het gewicht van de deksel en is het geheel bijna letterlijk nog zo plat als een dubbeltje. De charmante assistente is schijnbaar geplet. Scott laat een traantje en vist nog net een volledig platgeslagen knuffel tussen de planken uit.

Opeens begint het trapje te lopen. „Ze zit daarin”, gilt een van de kinderen uit het publiek. Muriëls kenmerkende roze pantoffels steken onder het trapje uit en maken lopende bewegingen. Maar dan klinkt plots achterin de zaal een inmiddels vertrouwde kreet. Niks in de trap: de blonde assistente loopt van achter de grote tent door naar voren, en springt het podium weer op. ’Joehoe!’

Hoe het kan? „Er wordt wel gezegd dat een goochelaar zijn trucs nooit moet vertellen om zichzelf te beschermen. Maar ooit leerde ik dat het eigenlijk omgekeerd is: een goochelaar moet zijn publiek beschermen door zijn trucs niet vrij te geven”, verklaart Scott Nelson (43) na afloop van de voorstelling achter de coulissen. „Wat ik wel wil verklappen: het is technisch heel ingewikkeld, er zitten drie computers in dat trapje.”

Hij laat foto’s zien: in de pauze deed Muriël zondagmiddag nog wat kleine trucjes voor de drie dochters van prins Willem-Alexander en prinses Máxima. „’Ik moest zo lachen toen je van die grappige geluidjes maakte’, zei een van de prinsesjes. Ze waren idolaat van haar”, zegt Scott trots.

Hij en Muriël Brugman (38) zijn vijf jaar geleden getrouwd en al veertien jaar een stel. Scott – geboren in de Amerikaanse staat Californië – is sinds drie jaar Nederlander.

Al tien jaar treden ze samen op als het komische illusionistenduo Scott en Muriël. Op het wereldfestival van clowns in het Russische Ekaterinenburg wonnen ze eind november de Gouden Clown. Niet hun eerste prijs, wel een van de meest prestigieuze. Ze hopen nu eindelijk door te breken in Nederland – internationaal zijn ze al bekend.

Scott Nelson won al in 1992 in Rotterdam zijn eerste prijs: de ’gouden straatkei’. Na een afgebroken studie filosofie begon hij zijn carrière als straatartiest en reisde onder meer door Europa en Japan. Nadat hij die prijs binnensleepte kreeg hij veel opdrachten voor feesten en evenementen in Nederland.

Zijn allerbeste grap vindt hij zelf die van de ’out of control’ eenwieler. Hij fietst met een enorm zwaard in het rond om mensen te onthoofden. Die vluchten weg waarop een slapstick-achtervolging volgt. Daarbij sneuvelt op de grote evenementen steevast een van de kunstbomen. Takken vallen op mensen en op de eenwielfietser zelf. Uiteindelijk is de boom gesloopt. Scott, alweer lachend: „Vaak zei de opdrachtgever dan: ik betaal schade wel. Maar die boom hoorde bij de act, die had ik er zelf van tevoren neergezet.”

Hij raakte onder de indruk van illusionisten die met hun vriendin over de wereld reizen. „Ik dacht: dat wil ik ook.” Scott zetten een advertentie in de krant: magician gezocht: slim, blond, 1,65 m. Een radioprogramma vroeg hem vervolgens op te treden. „Idioot, want hoe kan je nou goochelen zonder beeld. Leg gewoon uit wat je doet, zeiden ze.”

Muriël hoorde het programma en raakte geïnteresseerd. Zij studeerde ooit Nederlands in Leiden, maar stond het liefst op toneel. Cabaret had haar voorkeur. Later werden ze niet alleen een stel, maar ook een clownsduo.

Hun ’Gouden Clown’ leverde hen een optreden op in televisieprogramma ’De Wereld Draait Door’, waar presentator Matthijs van Nieuwkerk bereid bleek zich in tweeën te laten zagen. Dezelfde rol overigens nam een vriend van Willem-Alexander zondag op zich, vertellen de twee na afloop in de poffertjeskraam naast het Kerstcircus. Ze hopen dat de tv-aandacht hen opdrachten in Nederland gaat opleveren. Hun genre – het variété – is niet populair in Nederland, merken ze. Muriël: „Nederland is variété-arm, die traditie is verloren gegaan met het stoppen van het duo Mini en Maxi.”

Ze hebben drie seizoenen, tot eind vorig jaar, met hun eigen variétéprogramma door Nederland getoerd. Dat leverde lovende kritieken op, maar niet altijd volle zalen. Tegenwoordig treden ze op voor bedrijven of bijvoorbeeld in het Kerstcircus.

Een clown heeft drie opdrachten, zegt het duo: Hij moet zorgen dat mensen plezier hebben, hij moet onschuldig én gelukkig zijn.

Toch zijn er mensen met een aversie tegen clowns. Te veel voorspelbare grappen en dat eeuwige bloemetje waar water uit spuit, is dan de kritiek. Scott en Muriël begrijpen dat wel. Er bestaan ook niet-leuke clowns, zeggen ze. Muriël: „Het is heel simpel: het publiek oordeelt. Dus als mensen je niet leuk vinden, dan ben je een slechte clown.”

Beiden volgden in Londen een clownsopleiding. „Je leert je eigen karakter als clown te ontwikkelen. Dat is een proces van jaren”, vertelt Muriël. „Het gaat erom dat je op een natuurlijke manier leuk bent. Alles wat aangeleerd overkomt, werkt niet. Je moet grappig zijn, zonder grappig te doen.”

Zelf is zij nu de ongeremde, vrolijke assistente van de goochelaar, beschrijft ze haar eigen rol. Eerst ondergeschikte aan de goochelaar, later uitgroeiend tot overwinnaar.

Scott: „Het evenwicht tussen leuk en niet leuk, is lastig aan te geven. Mijn karakter is een idioot, alles wat hij probeert mislukt.”

Het contrast tussen de twee figuren is hun succes, denken ze zelf. Warmte uitstralen is ook van belang, zegt Scott. En het moet snel zijn. Hun act is zonder woorden, dat maakt dat het publiek extra goed oplet, is de bedoeling. De mensen worden vervolgens verrast door de uitkomst van hun truc. Het duo verlaat daarop samen blij het podium. ’Joehoe’ klinkt het nog van achter het dan al gesloten gordijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden