Grand jury vervolgt alweer agent niet

Taai instituut botst met rechtsgevoel van zwarte Amerikanen. In de meeste gevallen gaan politieagenten vrijuit.

Hoe duidelijk wil je het hebben? In allerlei vormen, van felle tweets tot wanhopige opiniestukken in de media, vroegen zwarte Amerikanen gisteren wat er voor nodig is om een blanke agent te vervolgen als hij een ongevaarlijke, maar wel anders gekleurde burger om het leven brengt. Wat voor hen zo logisch lijkt, was dat woensdag opnieuw niet in de ogen van een grand jury.

Dit keer was dat een jury in New York, op Staten Island, waar in juli een zwaarlijvige, astmatische man door een aantal agenten tegen de grond werd gewerkt omdat hij zich zou hebben verzet tegen zijn aanhouding, voor het illegaal verkopen van sigaretten. "Ik krijg geen adem", riep Eric Garner een paar keer, terwijl een van de agenten een arm om zijn keel had. Even later was hij dood. En in tegenstelling tot de dood van Michael Brown in Ferguson, Missouri, waarvoor vorige week een grand jury vervolging weigerde, stond het dit keer allemaal op video, inclusief de paar minuten die het duurde tot er een ambulance kwam. In die minuten probeerden de agenten hem niet te reanimeren.

Voor de grand jury verklaarde de agent dat hij zo snel mogelijk had geprobeerd Garner los te laten toen die zei dat hij geen lucht kon krijgen, en dat hij gevreesd had voor zijn leven omdat hij klem zat tussen de arrestant en een doorbuigende winkelruit. Zijn getuigenis werd tegenover de media samengevat door zijn advocaat, verder is niet bekend waarop het besluit van de jury precies is gebaseerd - de zittingen zijn besloten. De zaak is daarmee wat het strafrecht betreft waarschijnlijk afgedaan. Een aanklacht voor het schenden van de burgerrechten van het slachtoffer, iets wat het ministerie van justitie nu onderzoekt, maakt niet veel kans. Daarvoor zou je moeten bewijzen dat de agent bewust uit racistische motieven handelde.

De uitspraak werd door deskundigen al verwacht. Als een gebeurtenis aan een grand jury wordt voorgelegd, dan besluit die meestal tot vervolging, doordat alle informatie door een aanklager wordt aangeleverd. Maar dat ligt allemaal anders als het om daden van politiemensen gaat. In de meeste gevallen gaan die vrijuit. Aanklager en jury kunnen zich daarbij beroepen op het Hooggerechtshof, dat heeft geoordeeld dat een agent dodelijk geweld mag toepassen als hij redelijkerwijs kon aannemen dat hij in gevaar verkeert. Dat anderen dat gevaar achteraf lager inschatten, al of niet na het zien van video-opnamen, doet er niet doe.

Dat de jury op Staten Island de agent niet zou laten vervolgen was heel waarschijnlijk, analyseerde de website 538.com. Aangenomen mag worden dat de jury een afspiegeling is van de bevolking van dat eiland, de blankste deelgemeente van New York. In peilingen na de dood van Garner zei 41 procent van de bewoners dat de agent vervolgd moest worden. In heel New York was dat 64 procent. De blanken op Staten Island zijn over het algemeen ook tevreden met het optreden van de politie in hun wijken, en denken dat die blank en zwart hetzelfde behandelt.

Blanken die dat anders zien, lieten dat gisteren op Twitter weten via de hashtag #CrimingWhileWhite - een verwijzing naar de cynische uitdrukking 'Driving while black'.

Terwijl veel zwarten de ervaring hebben dat je al verdacht bent als je gewoon maar ergens loopt of rijdt, vertellen deze blanke twitteraars over hun eigen ontmoetingen met de politie, en hoe anders die afliepen. "Als kind beroofde ik twee tieners met een mes. Ik kreeg een waarschuwing en ze vertelden het mijn moeder."

undefined

Middeleeuwse assistent van de rechter

Grand jury's zijn een overblijfsel uit het middeleeuwse recht van het koninkrijk Engeland. Rechters trokken van stad naar stad en kregen daar van de grand jury te horen welke misdaden er sinds hun vorige bezoek waren gepleegd en wie er terecht moest staan. Het slachtoffer van de misdaad trad daarbij op als aanklager, want de staat kende zulke functionarissen nog niet.

In de meeste landen die het Engelse recht erfden, is de grand jury afgeschaft. Maar in de VS functioneert het instituut nog bij de federale overheid en ruim de helft van de vijftig deelstaten. Tot die deelstaten behoren ook Missouri, waar vorige week een agent niet werd vervolgd voor het doodschieten van een ongewapende zwarte man, en New York, waar woensdag een agent niet werd vervolgd voor de dood van een zwarte man tijdens een worsteling.

undefined

Politiekorps Cleveland onder curatele

Het politiekorps van Cleveland komt onder curatele te staan van het ministerie van justitie wegens aanhoudend 'onredelijk en onnodig gebruik van geweld'. Cleveland kwam in het nieuws omdat een agent een jongetje doodschoot dat met een luchtbuks liep.

Maar al veel langer gebruiken politie-agenten te veel geweld, zo blijkt uit onderzoek van het ministerie, zowel met vuurwapens als met tasers, pepperspray en vuisten.

Vaak ging het daarbij om burgers uit niet-blanke buurten, aldus minister Eric Holder gisteren. In de zes jaar dat hij die functie bekleedt heeft hij naar de politiekorpsen in twintig steden dergelijk onderzoek naar misstanden laten doen.

Verder werd gisteren bekendgemaakt dat opnieuw een zwarte man door een blanke agent is doodgeschoten. Dat gebeurde in Phoenix. Volgens de politie greep de man tijdens zijn arrestatie in zijn zak, maar hij bleek ongewapend.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden