economie

Graaier of redder? Scheidend ABN-topman Zalm in tien uitspraken

Bestuursvoorzitter Gerrit Zalm Beeld ANP

Van wankelbank tot beursgenoteerde bedrijf : als bestuursvoorzitter Gerrit Zalm volgend jaar vertrekt, laat hij ABN Amro opgeruimd achter. Een profiel van de topman in tien uitspraken: goede voornemens, maar ook flinke uitglijders.

Februari 2009: "We gaan geen grote zakenbank meer opzetten"
De kredietcrisis raakt de banken hard, ze worstelen om hun hoofd boven water te houden. In 2008 wordt ABN Amro gered door de Nederlandse overheid, die de bank opkoopt. Zalm treedt in 2009 aan als bestuursvoorzitter. Een ding is zeker: hij gaat ABN Amro niet in ere herstellen; hij streeft een bescheiden bank na, niet de internationale speler van weleer. Weg met de illusie van allure, terug naar het rendement - dat is zijn missie.

Juni 2011: "Ik blijf toch de zoon van een kolenboer"
Zalm refereert in interviews graag aan zijn 'gewone afkomst': hij is de zoon van een Friese kolenboer en plukte in zijn jeugd bessen, raapte aardappels, sneed bollen - allemaal om een centje bij te verdienen. Ook op de blog die Zalm bijhoudt als bestuursvoorzitter, streeft hij dat 'gewone' na: hij vermijdt jargon. Toch wordt hem ook verweten te veel te koketteren met het feit dat hij een selfmade man is.

November 2013: "Toen ik begon bij ABN Amro was de bureaucratie er groter dan bij de overheid."
Zalm probeert de organisatie van de bank te vereenvoudigen. Daar hoort volgens de topman een andere bestuurdersrol bij, vertelt hij tijdens een managementcongres. "Vroeger werd gezegd: zo doen we dat. Nu worden medewerkers uitgenodigd om met hun eigen idee te komen, waar ik naar luister. De bank oude stijl was een stalinistisch en topdown ingerichte organisatie."

Januari 2014: "Goedenavond dames en heren, ik ben Priscilla Zalm."
Met een rode pruik op en een blauw gewaad over nepborsten heen, betreedt Zalm het podium. Hij speelt zijn zus Priscilla Zalm tijdens het Abn Amro cabaret, een 'hoerenmadam'. Over haar broer Gerrit zegt ze met een tuttige stem: "Het enige wat hij doet is leidinggeven. Hij verdient nog meer dan degenen die het echte werk doen."

November 2014: "Ik speel Diablo lll op kantoor"
In het programma Collegetour vertelt de oud-minister dat hij graag gamet. Dialblo 3 is zijn favoriet. Het spel is een reis door verschillende fantasy-werelden waarin je allerlei monsters moet verslaan. "Op goeie dagen gaat daar 2 à 3 uur aan op. Op slechte dagen speel ik helemaal niet. Ik speel het ook op kantoor. Da's het nieuwe werken: thuis kun je werken en op kantoor kun je spelen. Vergaderingen worden dan ook steeds efficiënter. Alle tijd die ik uitspaar kan ik weer even gamen," vertelt hij.

Maart 2015: "De beloning voor ABN-bestuurders is redelijk"
Zalm verhoogt in 2014 de salarissen van ABN-bestuurders met 17 procent, dat komt neer op een slordige 100.000 euro per persoon. Als dit een jaar later openbaar wordt, komt het de 'graaiers' van ABN op veel kritiek te staan. Omdat zij voor een staatsbank werken, worden hun salarissen betaald met belasting. Zalm springt op de bres voor zijn topmannen, noemt de beloning 'redelijk', en zegt dat de bank 'keurig binnen de wet beweegt'.

Mei 2015: "Als iemand gefaald heeft, ben ik het."
Maar al gauw bezwijkt de topman onder de aanhoudende kritiek op de salarisverhoging. Hij geeft in het Financieel Dagblad toe dat hij de gevoeligheid van de kwestie niet goed had ingeschat. Maar weinig mensen geloven hem, een gebrek aan politieke gevoeligheid is ietwat merkwaardig voor een man die twaalf jaar minister van Financiën was. De topmannen leveren hun bonussen in en de zaak loopt met een sisser af.

(Tekst loopt door onder de foto)

Zalm met Ivo Opstelten bij een Abn Amro geldautomaat. Beeld ANP

November 2015: "We zijn terug op de beurs en dat is goed"
Sinds 2013 wordt er al gepraat over de beursgang van ABN Amro. Maar steeds is het moment niet juist en houdt de staat de bank nog even bij zich. In het najaar van 2015 is het dan zo ver. Zalms 'solide bank met een aantrekkelijk rendement' - zoals hij zijn eigen bedrijf verkoopt - gaat van staatshanden terug naar de Amsterdamse beurs.

Augustus 2016: "Nou, ze zitten hier nu nog in de zaal, maar dat zal volgend jaar wel anders zijn."
Het is een grapje tijdens een persconferentie richting de communicatieafdeling, maar niemand lacht erom. Zalm heeft namelijk net bekendgemaakt dat er een grote ontslagronde op komst is. Er moet 200 miljoen bezuinigd worden. Gedwongen ontslagen zijn niet uitgesloten, zegt hij. De opmerking die hij 'met een dikke knipoog' maakt, wordt hem niet in dank afgenomen.

Augustus 2016: "De geruchten over mijn overlijden zijn schromelijk overdreven"
Na de ontslagronde die eraan komt, is het ook tijd voor een frisse bestuursvoorzitter, klinkt het her en der. De Zalmmoeheid slaat toe. Tegen de NOS zegt Zalm dat van aftreden geen sprake is, hij vindt de geruchten 'schromelijk overdreven' en gaat zijn derde termijn gewoon afmaken.

Nu gisteren bekend werd dat er 1375 banen geschrapt worden, treedt de 64-jarige Gerrit Zalm, de Dagobert Duck der Nederlanden zoals hij door critici genoemd werd, terug. Dat hij vertrekken eerder gelijkstelde aan 'overlijden', geeft wel aan hoe serieus hij zijn baan nam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden