Rechtszaak

Goudschatten uit de Krim moeten terug naar Oekraïne

De tentoonstelling De Krim - Goud en geheimen van de Zwarte Zee was in 2014 te zien in het Allard Pierson Museum.Beeld anp

Het Allard Pierson Museum in Amsterdam moet de geleende goudschatten uit de Krim aan de staat Oekraïne geven. En dus niet aan de musea op de Krim, oordeelde de rechtbank in Amsterdam.

Vooraf leek het zo'n ingewikkelde juridische kwestie: wie is de rechtmatige eigenaar van de honderden archeologische topstukken uit de Krim die twee jaar geleden te zien waren op een tentoonstelling in het Allard Pierson. Zijn dat ondanks de machtswisseling - Rusland annexeerde tijdens de expositie de Krim, dat zich afscheidde van Oekraïne - nog steeds de musea op de Krim? Of is het de staat Oekraïne die vreest dat dit erfgoed bij teruggave aan de Krimmusea linea recta naar Moskou verdwijnt?

Maar de rechtbank in Amsterdam omzeilde die vraag gewoon. Wie de rechtmatige eigenaar is, dat zoeken ze daar maar uit, vindt de rechter. Wat nu aan de orde is, is naar welke partij het Allard Pierson de kunstschatten moet terugsturen. En dat is de staat Oekraïne, omdat dat het land van herkomst is en de objecten cultureel erfgoed van dat land zijn. De rechtbank verwijst daarbij naar het Unesco-verdrag over cultureel erfgoed.

Tekst loopt door onder de afbeelding.

Glashelder

Een 'glasheldere' uitspraak, zegt advocaat Gert-Jan van den Bergh, die de belangen van Oekraïne verdedigt. "In het Unesco-verdrag staat dat cultureel erfgoed terug moet naar de soevereine staat die het in bruikleen heeft gegeven. En omdat de Krim niet als soevereine staat kan worden gezien, moeten de goudschatten terug naar Oekraïne. Dan moet de rechter in Kiev vervolgens maar uitmaken wie de eigenaar is. Die uitspraak laat zich voorspellen: Oekraïne."

De Krimschatten moeten op kosten van Oekraïne worden overgebracht vanuit Nederland naar het Nationaal Historisch Museum in de hoofdstad Kiev. Oekraïne moet daarnaast een bedrag van 111.000 euro betalen dat het Allard Pierson kwijt is aan opslag, inventarisatie en verzekering van de Krimschatten. Het museum had dit bedrag op 300.000 euro gesteld. Waarom niet het hele bedrag wordt uitgekeerd is niet duidelijk, aldus een woordvoerder van het museum. Het museum wil niet inhoudelijk reageren op het vonnis.

De musea op de Krim hebben drie maanden de tijd om in hoger beroep te gaan. Hun advocaat Michiel van Leeuwen vertrok meteen na de uitspraak van de rechter naar de Krim om het vonnis te bespreken met de musea. "Ik moet het vonnis zelf ook nog goed bestuderen. Ik verwacht dat we een paar weken nodig hebben om te onderzoeken of er goede gronden zijn om in beroep te gaan." Zolang de procedure loopt blijven de goudschatten in het depot van het Allard Pierson.

Een van de kunstschatten.Beeld Allard Pierson

Tentoonstelling

Op de tentoonstelling 'De Krim - Goud en geheimen van de Zwarte Zee' in het Allard Pierson Museum waren twee jaar geleden ruim vijfhonderd objecten te zien: edelstenen, sierlijke beeldjes en schitterend bewerkte lakkistjes.

Ze kwamen uit vier musea op de Krim en een museum in Kiev. Topstuk van de expositie was een gouden Scytische pronkhelm. Terwijl Nederland zich vergaapte aan de archeologische topstukken, annexeerde Rusland de Krim, dat zich afscheidde van Oekraïne. De machtswisseling werd niet erkend door Nederland en de meeste VN-lidstaten.

De musea op de Krim eisten - later gesteund door de Russische minister van cultuur- teruggave van hun bruiklenen. Oekraïne stelde daarentegen dat de objecten aan Kiev moesten worden geretourneerd. Om niet het risico te lopen van een schadeclaim van de benadeelde partij legde het Allard Pierson de kwestie voor aan de rechter.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden