Gouden rijst

De Enkhuizer Courant meldt op 3 februari dat de grote optocht van De Haringhoppers op zaterdag 6 februari om 13u begint op het parkeerterrein van Syngenta en arriveert bij het stadhuis rond 14.15 uur. Burgemeester Baas zal dan de sleutel van Enkhuizen overhandigen aan prins Dirk. Dirk is de nieuwe prins carnaval van Enkhuizen. Als thema voor zijn regeerperiode heeft hij gekozen: 'Een lach en een traan'. Burgemeester Baas bedacht een nieuwe naam voor het gebied waar nu ook de hightech van plantenveredeling en zaadtechnologie is gevestigd: Seed Valley. In deze zaadvallei ligt het parkeerterrein van Syngenta, een Zwitsers bedrijf dat is gespecialiseerd in zaadveredeling en gewasbescherming. Het bedrijf is actief in negentig landen. Het heeft acht vestigingen in Nederland; de grootste is in Enkhuizen.

Syngenta heeft de sleutel van gouden rijst. Deze rijstsoort is in de jaren negentig ontwikkeld door de Zwitserse plantgeneticus Ingo Potrykus. Miljoenen kinderen in de derde wereld, die zijn aangewezen op een handvol rijst, worden blind door een gebrek aan vitamine A. De plantgeneticus kwam op het idee om bètacaroteen - een stof die zorgt voor de aanmaak van vitamine A - toe te voegen aan rijst door middel van genetische modificatie: een gen uit een bodembacterie en een gen uit de narcis. Je moet een vindingrijke plantgeneticus zijn om met een narcis en een of andere bodembacterie gouden rijst te maken. En dan zijn er nog zeventig biochemische stappen nodig om die twee genen zo ver te krijgen.

De weg naar productie was lang en kostbaar, met veldproeven en toelatingsprocedures. Daarom verkocht Potrykus zijn vinding aan Syngenta, onder de voorwaarde dat de gouden rijst (vanwege zijn goudgele korrels) goedkoop moest zijn in arme landen. Syngenta verbetert de rijst in 2005, begint veldproeven in de Filippijnen en Bangladesh, en kruist de gouden variëteit met tientallen lokale rijstsoorten in India, Vietnam, Indonesië en China. Maar de gouden rijst is nog niet op de markt.

Europa, het continent waar de Industriële Revolutie begon, loopt helemaal achteraan. Hier heeft de milieubeweging angst gezaaid met de term 'Frankensteinvoedsel'. Het publiek is bezorgd, politici reageren met steeds strengere veiligheidseisen in plaats van uit te leggen dat de gevreesde negatieve effecten zich de afgelopen twintig jaar niet hebben voorgedaan, dat de techniek zich spectaculair heeft ontwikkeld en dat genetische modificatie juist oplossingen biedt: hogere opbrengst, minder landgebruik, minder pesticiden.

Greenpeace blijft mordicus tegen gouden rijst. "Gouden rijst is een Trojaans paard, dat door de industrie wordt gebruikt om genetische manipulatie te introduceren." De actiegroep pleit voor de aanleg van biologische moestuintjes in de hele wereld. Potrykus noemt de houding van Greenpeace een 'misdaad tegen de menselijkheid'.

"De belangrijkste humanitaire en geopolitieke beslissing van de afgelopen jaren op het gebied van de landbouw is waarschijnlijk niemand in het Westen opgevallen", schrijft Louise Fresco in 2012. "In november 2009 heeft de Chinese regering besloten de verbouw van genetisch gemodificeerde rijst en maïs toe te laten." China stelt zijn vertrouwen in de moderne biotechnologie.

Het is misschien niet iedereen opgevallen, maar op donderdag 4 februari 2016 melden alle kranten, in Nederland en in de rest van de wereld, dat Syngenta voor veertig miljard euro wordt overgenomen door de Chinese chemiegigant ChemChina, inclusief de parkeerplaats in Enkhuizen.

Louise O. Fresco: Hamburgers in het paradijs (2012)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden