Gouden Palm voor experiment van Gus van Sant

'Ik dacht al dat mijn carrière voorbij was. Al jaren probeerde ik een film in Cannes vertoond te krijgen. En nu dit. Vive la France!' aldus een blije Gus van Sant gisterenavond bij het in ontvangst nemen van de Gouden Palm in Cannes. De Amerikaanse filmmaker won de belangrijkste filmprijs van het jaar voor zijn speelfilm 'Elephant' en zorgde daarmee voor een verrassing.

'Elephant' is geïnspireerd op de gebeurtenis op de Columbine Highschool in het Amerikaanse Littleton op 20 april 1999, toen twee leerlingen lukraak twaalf medescholieren doodschoten. Die gebeurtenis was een jaar geleden ook al het onderwerp van een film: Michael Moore's succesvolle documentaire 'Bowling for Columbine'.

Anders dan Moore is van Sants inzet niet een verklaring van dat scholierengeweld maar een meer impressionistische studie van de adolescentie. Hij filmt de jongeren op school, thuis en elders, waarna in de laatste tien minuten de schutters in de bibliotheek verschijnen en het bloedbad aanrichten.

Zoals de meeste films tijdens de 56e aflevering van het filmfestival in Cannes kreeg ook 'Elephant' een diverse ontvangst. 'Een poëtische en open meditatie; een groot kunstwerk' oordeelde de Franse krant 'Le Monde'. 'Beheerst maar zonder verder inzicht te bieden' , aldus de Engels Guardian.

Omdat veel belangrijke films van bekende regisseurs (Jane Campion, Wong Kar-wai, Quentin Tarantino) niet op tijd af waren, was het een gemankeerde competitie in Cannes dit jaar, het tweede jaar dat programmeur Thierre Fremaux alleen verantwoordelijk was voor de inhoud van het programma. Een competitie ook zonder duidelijke winnaars, ondanks de aanwezigheid van geprezen nieuwe films van erkende filmmakers als Francois Ozon ('Swimming Pool'). De laatste dagen werd 'Dogville' van de Deense provocateur Lars von Trier het vaakst als favoriet voor de Palm genoemd. De geheel in de studio opgenomen drie uur durende film is het eerste deel van een trilogie over Amerika, met Nicole Kidman als door armoede en andere ellende geteisterde heldin ten tijde van de grote Depressie.

Tekenend voor de wat matte editie dit jaar is het feit dat het grootste festivaltumult een film betrof die algemeen als mislukt wordt bestempeld: 'The brown bunny' van Vincent Gallo, eerder enthousiast onthaald met zijn veel toegankelijker debuutfilm ' Buffalo 66'. Anders dan eerdere Cannes-controverses zoals die van vorig jaar rond de verkrachtingsfilm 'Irrévèrsible' van Gaspard Noé, en een paar jaar terug rond Michael Haneke's 'Funny Games' betrof het rumoer deze keer niet de expliciete seks (al besluit de film met een uitvoerige sekscène) noch overtollig geweld, maar het feit dat zo'n langdradige, zelfgenoegzame film tot de competitie was doorgedrongen. Vincent Gallo bood zelf in het filmblad Screen International publiekelijk zijn excuses aan dat hij critici en producenten verveeld had met deze film. 'Een mislukking die nooit gemaakt had moeten worden', aldus de aangeslagen regisseur.

Hoewel er aan het begin van het festival in het vakblad 'Variety' gemopperd werd over het grote aantal Franse 'connecties' in de competitie en het geringe aantal Amerikanen, heeft de door de Franse regisseur Patrice Chéreau geleidde jury nu dus toch een Amerikaan bekroond. Gus van Sant won niet alleen de Gouden Palm maar ook de prijs voor de beste regie. De speciale juryprijs ging naar de geprezen Turkse film 'Uzak' van de nog onbekende Nuri Bilge Ceylan; een vertelling over vervreemding. Het Iraanse wonderkind Samira Makhmalbaf won een juryprijs voor haar in Afghanistan opgenomen film 'At five in the afternoon' over een jonge vrouw die na de val van de Taliban weer naar school gaat.

De ooit als experimentele filmmaker begonnen Gus van Sant lijkt na sentimentele Hollywoodfilms als 'Good Will Hunting' en 'Finding Forrester' met 'Elephant' (en zijn voorlaatste film 'Gerry' die nu in de Nederlandse bioscoop te zien is) terug te zijn gekeerd naar de artistieke cinema uit het begin van zijn carrière. Met de Gouden Palm mag hij de belangrijkste prijs die er voor dat deel van de cinema te vergeven is mee naar huis nemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden