Gouden Huis van Nero weer open voor publiek

De Domus Aurea, Het Gouden Huis, dat de jonge megalomane Romeinse keizer Nero tussen 64 en 68 na Christus voor zichzelf in Rome liet bouwen, is na restauratiewerkzaamheden die meer dan twee decennia in beslag namen voor een gedeelte weer opengesteld voor het publiek. De Italiaanse minister van Cultuur, Giovanna Melandri, sprak woensdag van 'een grote feestdag voor de archeologie en de cultuur'.

Van onze kunstredactie

Keizer Nero begon in het jaar 64 met de bouw van zijn Domus Aurea, bovenop de heuvel Oppio in Rome, nadat een brand een groot deel van de stad in de as had gelegd. Boze tongen beweerden zelfs dat Nero de brand had laten aansteken om zijn idee - het grootste en mooiste paleis ter wereld te laten bouwen - te verwezenlijken.

Lang heeft Nero, die berucht was vanwege zijn vermeende wreedheid en wanbestuur, niet van zijn paleis kunnen genieten. Hij heeft er slechts een paar maanden gewoond. In 68, op 31-jarige leeftijd en na veertien regeringsjaren, pleegde hij zelfmoord. Zijn opvolger, keizer Vespasianus, ruïneerde de Domus Aurea, die pas in de vijftiende eeuw werd herontdekt.

De Domus Aurea was het project van een waanzinnige keizer. Het paleis bevatte onder andere een kunstmatig meer, een 35 meter hoog standbeeld van hemzelf, verschillende gebouwen en tenminste 140 kamers. Pronkstuk is de prachtige achthoekige eetzaal, de zogeheten 'Octagona-kamer'. ,,Die kamer had de eerste koepel die op zo'n enorme maat werd gebouwd'', zegt de Amsterdamse archeoloog Eric Moormann, die jarenlang in Rome onderzoek deed in de Domus Aurea. ,,Ze maakte waarschijnlijk deel uit van een groep eetzalen.'' Was dit de beroemde plek waar Nero, als Apollo met zijn lier, voor de gasten optrad? ,,Welnee, dat wordt wel verteld, maar daar geloof ik niets van. Dat behoort tot het terrein van de mythen.''

Mythisch of niet, de Italiaanse archeologen zijn nog altijd diep onder de indruk van de vooruitstrevende artistieke smaak van Nero. De ongebruikelijke ontwerpen voor de ramen van de Domus Aurea gaven delen van het paleis een gouden glans, en zo zijn naam. Het schitterende 'doorzonpaleis' wordt daarom nu als een architectonisch meesterwerk beschouwd dat de kunst, na de opgraving, eeuwen lang heeft beïnvloed.

,,Daar sta je in de traditie van 500 jaar beeldende kunst!'' zegt Moormann enthousiast. ,,Toen Nero's paleis aan het eind van de vijftiende eeuw werd herondekt, kwamen de grootste kunstenaars uit die tijd een kijkje nemen bij de fresco's vol dieren en bloemen die de wanden en plafonds bedekten. Rafaël en Michelangelo hebben zich erdoor laten inspireren en, tijdens de zestiende en zeventiende eeuw, ook verschillende Nederlandse schilders als Carel van Mander en Maarten van Heemskerck.''

Veel van wat de talloze kunstenaars en intellectuelen uit voorbije eeuwen nog konden zien, is inmiddels verloren gegaan. ,,De staat van de schilderingen is zeer slecht,'' vindt Moormann. ,,Bouwkundig gaat het nog wel, maar de meeste decoraties zijn er rampzalig aan toe.'' Toch wil Moormann dat niet wijten aan de Italianen, die nogal eens onzorgvuldigheid en verwaarlozing is verweten. ,,Dat vind ik gemakkelijke kritiek. Wat hadden zij kunnen doen? De Domus Aurea ligt onder een park, dus het paleis had constant te lijden van vocht. Als het niet was opgegraven, was het nog in goede staat geweest, maar dan had niemand het kunnen zien. Hetzelfde geldt overigens voor Pompeï.''

De restauratie van de Domus Aurea is nog lang niet afgerond. Van de 30 000 vierkante meter die het complex ooit besloeg, is er slechts 1200 in hun glorie hersteld. En van de 140 kamers kan het publiek er maar 32 bezichtigen. Voor de totale restauratie van Nero's paleis is zeker nog 60 miljoen gulden nodig.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden