Gouden Eeuw voor ICT-sector laat nog even op zich wachten

Wie denkt dat met de ICT-krach van 2001 het grote geldverdienen achter de rug was, heeft het mis. De Gouden Eeuw van de ICT moet nog beginnen.

Elke technologische revolutie van de afgelopen twee eeuwen kende eenzelfde patroon: een periode van ontdekken en speculeren, een keerpunt en dan tientallen jaren van oogsten. Het is aan de huidige generatie om de Gouden Eeuw van de ICT waar te maken.

Dit hoopgevende toekomstperspectief schetst Carlota Perez, professor bij het Centre for Financial Analysis and Policy in het Britse Cambridge en tevens verbonden aan de universiteiten van Sussex en het Estlandse Tallinn. Perez voegt er wel een waarschuwing aan toe: voor een periode van voorspoed is een nieuwe samenwerking van bedrijfsleven, overheid en samenleving nodig. Leidinggevenden zijn zich dit nog te weinig bewust, vreest de Venezolaanse hoogleraar.

„In ruim twee eeuwen hebben we vijf technologische revoluties gezien”, aldus Perez kort geleden tijdens een congres over breedbandontwikkelingen in Amsterdam. „Dat begon in 1771 met de industriële revolutie, vanaf 1829 gevolgd door het stoom- en treintijdperk, waarna we vanaf 1879 de doorbraak van de de zware metaalindustrie, stoomschepen en telefoon zagen en in 1908 de olie-economie met auto’s en massaproductie aan haar opmars begon. Sinds 1971, het jaar van Intels eerste microprocessor, zitten we in de vijfde revolutie, die van de informatie- en telecommunicatietechnologie.”

De vijf revoluties zagen er weliswaar heel verschillend uit, maar kenden dezelfde fasen in hun ontwikkeling, stelt Perez. „Je krijgt eerst een installatiefase. Dat is een periode van enkele tientallen jaren waarin een nieuwe technologie bekend wordt, velen er mee aan de slag gaan en er te veel in wordt geïnvesteerd. Die fase eindigt in een ineenstorting, en, zoals bij de olie- en de ICT-revolutie, in een beurskrach.”

„Ondertussen hebben bedrijven zich echter wel aan de nieuwe technologie kunnen aanpassen en hebben ze de manier van werken van de vorige periode kunnen afleren. Na een tussenperiode, het keerpunt, breekt dan de tijd aan dat de nieuwe technologie breed wordt toegepast. Iedereen is vertrouwd met de technologie en maakt er als vanzelf gebruik van. In de installatiefase moest de financiering veelal van durfkapitaal komen, met als gevolg een levendige aandelenhandel, een nadruk op papieren waarde in plaats van reële waarde en kortetermijndenken. In de toepassingsfase steken productiebedrijven er geld in en gaat het om winst op lange termijn. Dan ook wordt pas echt het grote geld verdiend.”

Centraal element bij elke revolutie is een nieuwe infrastructuur, variërend van kanalen eind achttiende eeuw tot glasvezelnetten nu. Perez: „De nieuwe infrastructuur maakt transacties telkens vele malen goedkoper. Waar we in de vorige revolutie konden profiteren van goedkope energie, wordt die nu juist veel duurder. Daarentegen maakt de nieuwe infrastructuur nu informatie en telecommunicatie heel goedkoop. Degenen die geen toegang hebben tot die infrastructuur, kunnen dus niet deelnemen aan de periode van oogsten ”

Volgens de hoogleraar uit Cambridge worstelt de wereld nu al zeven jaar met een keerpunt. Keerpunten kunnen kort duren, zoals de twee jaar bij de ’treinkrach’ van de negentiende eeuw, maar ook langer, zoals de jaren na de grote beursmalaise van 1929 tot de Tweede Wereldoorlog. Perez: „In het laatste geval had het heel anders kunnen lopen als het Amerikaanse bedrijfsleven president Roosevelts New Deal niet als communisme had afgedaan. In de oorlog werden bedrijfsleven en overheid vervolgens gedwongen samen te werken, en dat leidde tot enkele decennia van voorspoed.”

Een vereiste voor een oogstperiode is volgens Perez namelijk dat de samenleving als geheel meedeelt in de oogst. Politici en topmanagers moeten elkaar op een creatieve manier opnieuw weten te vinden. „In de installatieperiode leidt de focus op aandelen tot hebzucht en corruptie. Dat moet omgebogen worden in nieuwe gemeenschappelijke waarden en een herverdeling van welvaart. Ook moeten monopolies worden voorkomen en oligopolies juist mogelijk worden gemaakt. ”

Dat besef mist Perez op dit moment nog bij leidinggevenden, reden waarom de nieuwe Gouden Eeuw nog wel enige jaren op zich zal laten wachten. „We moeten weg van het rigide vrijemarktdenken. De overheid moet op een intelligente manier terugkeren in het sociale leven. Bedrijfsleven en overheid moeten naar een nieuwe consensus toe.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden