Gotan Project bezorgt de tango een trendy comeback

Elk muziekgenre heeft zijn eigen drug. Zoals heroïne samengaat met rock en xtc prima past bij house muziek, zo drijven tango's al decennialang op cocaïne. De goede kwaliteit van het poeder in de clubs van Buenos Aires was voor gitarist Eduardo Makaroff een voorname reden om zijn thuisstad te verruilen voor Parijs. Anders was hij nu verslaafd geweest, zegt producer Philippe Cohen Solal, die van Makaroff in Parijs een cursus tango kreeg. Samen met de Zwitser Christoph Müller begonnen ze als Gotan Project te goochelen met tango en elektronica.

,,Alsof we een maagdelijk eiland ontdekten. Niemand was ons voorgegaan.'' Nadat recentelijk in de lounge-muziek elektronische muziek werd verfrist door invloeden van jazz en bossanova, betreedt Gotan Project met de tango nieuw terrein, zegt Solal. Omdat er geen vergelijkingsmateriaal was, waren de bijlessen van Makaroff belangrijk. Hij duwde zijn kompanen richting de gestileerde tango nuevo van Astor Piazzolla (1921-1992) en bracht hen in contact met muzikanten die -zangeres Cristina Villalonga uit Barcelona uitgezonderd- allen in Parijs woonden, de tweede hoofdstad van de tango. Nini Flores, zoon van de befaamde accordeonist uit de Argentijnse provincie Corrientes, werd uitgenodigd. Flores, opgegroeid met de traditionele muziekvorm chamamé, begreep niet wat Gotan Project uit zijn bandoneon wilde horen. ,,Niet zo gek, want wij wisten dat ook niet.''

Het mixen van de akoestische en elektronische klanken verliep aanvankelijk moeizaam. Maar de techniek bracht uitkomst: met een muzikale goudzeef werden de keurig ingespeelde partijen gefilterd. Ruimtelijke effecten gaven de stukjes klank net voldoende vaart om te gaan zweven, en creatief knippen en plakken zette het geheel in balans. Nummers als 'Chunga's revenge' en 'Una música brutal' zijn evenzeer geïnspireerd door de geest van Piazzolla als door het Weense lounge-duo Kruder and Dorfmeister.

Hoewel Solal en Müller het gevoel hebben een stap vooruit te maken in de elektronische muziek, vernieuwt Gotan Project volgens Makaroff juist de tango. Daarom ook heet het album 'La revancha del tango': dankzij Gotan Project maakt de zich volgens critici nog maar weinig ontwikkelende muziekstijl een trendy comeback.

De debuut-cd mocht geen clichématige ansichtkaart worden, maar moest wel aansluiten bij de sfeer in Argentinië. Solal maakte vorig jaar een werkreis om het Gotan-werk op locatie te beluisteren. ,,Zoals reggae goed moet klinken op Jamaica, zo beluister je tango in Argentinië.'' In de loop van dit jaar verschijnt het album in Zuid-Amerika, de eerste reacties van Argentijnse dj's zijn positief, zegt Solal. Dat het werk authentiek genoeg klinkt, was veelal te danken aan de ervaring van de bevriende muzikanten.

Tijdens gesprekken in de studio maakten zij de nieuwelingen duidelijk dat het donkere verleden van Argentinië niet ontkend kon worden. ,,Zwijgen gebeurt al genoeg'', zegt Solal. 'Epoca', geschreven door Makaroff, is voortgekomen uit die overtuiging. Het politieke liefdeslied bezingt een relatie die voorbijgaat, de onmogelijkheid om van een ander te houden en het vertrouwen dat terugkeert. Het gaat over het Argentijnse volk dat de doodlopende weg van de junta verwerkt.

Hoe actueel het verleden blijft, leerde Solal uit gesprekken met pianist Gustavo Beytelmann, die als president van de Argentijnse unie van muzikanten Buenos Aires rond 1980 moest ontvluchten vanwege de junta. ,,Iemand belde hem: 'Je moet weg vandaag'. Beytelmann zei dat hij niet kon, maar hoorde dat morgen te laat zou zijn.'' Net als de gevluchte zangeres Mercedes Sosa, belandde hij in Parijs.

Onlangs heeft hij de uitnodiging om op het huwelijk van Máxima en Willem-Alexander te spelen afgeslagen. Optreden was onmogelijk als zelfs de kleinste kans bestond dat Máxima's vader aanwezig zou zijn, de man die medeverantwoordelijk was voor de wending in zijn leven.

Beytelmann is nooit definitief teruggegaan naar Argentinië en dat is volgens Solal niet zo gek. ,,Tango is er populair maar zeer traditioneel. Toen Astor Piazzolla de tango had vernieuwd, werd hij in de straten van Buenos Aires geslagen door puristen die dat niet konden accepteren. Weinig mensen verdragen vernieuwing. Ook danceliefhebbers zie je blokkeren. Als een track geen 126 beats per minuut is, noemen ze het geen techno.''

Solal heeft altijd zijn horizon verbreed, en daardoor kon hij ook buiten zijn werk als dj/producer aan de slag komen. Zo hielp hij regisseurs aan de juiste klanken bij hun filmbeelden, zoals Lars von Trier, toen die aan zijn 'Europa' (1991) werkte.

Solals muziekverleden deint mee met de tijd. Dankzij zijn Nederlandse moeder heeft hij veel rock-herinneringen aan de Amsterdamse concertzalen. Eind jaren zeventig werd hij omvergeblazen door de punk, en een decennium later raakte hij diep onder de indruk van de frisse house-mentaliteit. Met elke muzikale schokgolf zag hij een nieuwe groep conservatieven ontstaan. Solal verloor oude vrienden door zijn keuze voor house, terwijl zijn nieuwe technomakkers juist zijn brede blik op die muziekvorm niet accepteerden. ,,Mijn eerste eigen housetrack bevatte een snijdende elektrische gitaar. Vrienden fluisterden: 'dat kan niet, gitaar is voor rock'. Solal vond onderdak in Parijse clubs als La Luna, waar ook Laurent Garnier draaide, en vermengde onder de artiestennaam Boys from Brazil techno met latin-ritmes. Collega's reageerden daarop even afkeurend als recentelijk op zijn tango- dance. ,,Ze zeggen er niet van te houden, zonder geluisterd te hebben.''

Maar tangoscholen in Londen hebben Solal laten weten de muziek te gebruiken voor danslessen, omdat Gotan de tango-stijl in een voor jongeren aanspreekbare vorm verwerkt. Ook tijdens live-optredens is te zien hoe Gotan tussen twee werelden balanceert. Sommige concertgangers dansen de pure tango, anderen huppen en swingen als op een feestje.

Het succes is verrassend, juist omdat Solal weinig aan marketing zegt te doen. Zijn adresboek met cruciale namen uit de platenindustrie, volgeschreven toen hij in de jaren tachtig en negentig voor grote platenmaatschappijen werkte, weigert hij als wapen in te zetten. Solal bracht in Parijs zijn platen zelf naar de winkels toe en stuurde ze naar toonaangevende dj's. ,,Een project groeit vanuit de muziek.''

Met Gotan Project werkte die methode. BBC-man Gilles Peterson belde Solal bijvoorbeeld plotseling thuis en was enthousiast. ,,Je naam moet gaan rondzingen op cruciale plaatsen zoals Tokio, Londen, New York en Amsterdam. Als dat gebeurt, ben je onbreekbaar.''

'La revancha del tango'

(Yabasta/bang! YAB013CD).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden