Gorki’s cynisme creatief overstemd door vertier

Hanny Alkema

Theater

’Zomergasten’ van Maksim Gorki door Theater het Amsterdamse Bos. Regie: Frances Sanders. Openluchttheater van het Amsterdamse Bos t/m 6-9 (behalve zo/ma). Info bij twijfelachtig weer: 020-6433286. Kaartverkoop: ter plekke of via www.bostheater.nl

Dat het Russische publiek in 1904 behoorlijk aanstoot heeft genomen aan de teneur van Maksim Gorki’s ’Zomergasten’ bij de eerste opvoering destijds, kun je je amper voorstellen bij de komische Spielerei in het Amsterdamse Bos. Bewerksters en regisseuse zijn zo creatief met cynisme en maatschappijkritiek aan de slag gegaan dat het lijkt alsof we middenin een klucht zijn beland.

Eigentijds is het wel geworden. De zogenaamde intelligentsia die toentertijd de rol van de adel overnam, maar zich in het zomerse nietsdoen totaal verloor, heeft plaatsgemaakt voor schreeuwerige nouveaux riches die de verveling verdrijven met platte lol. En daarmee hun vrouwen, die niets omhanden (hoeven te) hebben, van zich verwijderen.

Er wordt heel wat afgezeurd, met de verkeerde geflirt, oeverloos gedronken, in de lucht gevist, doelloos gekankerd en gelolbroekt ten koste van altijd een ander. Dat geldt in elk geval voor de mannen. De vrouwen ergeren zich daar, bijna vergeefs, aan. Zij hebben een scherper inzicht in wat eraan ontbreekt, maar weinig greep op oplossingen. Behalve die ene, de gescheiden arts Maria, die met haar scherpe tong te meer smalende hoon van het ordinaire manvolk over zich afroept.

Oprechte burgerzwijnen tegenover irritant sociaal engagement. Zo voelen de mannen zich en wentelen zich, zelfs nadat hun vrouwen hen hebben verlaten, nog steeds zelfgenoegzaam in de met veel wodka smeuïg gemaakte modder van hun bestaan. Of het hedendaagse zomerpubliek zich daardoor aangesproken voelt, valt zeer te betwijfelen.

Zoals vaker in het Amsterdamse Bos, valt de keuze tussen een spiegel voorhouden en luchtig vermaak vooral uit ten gunste van levendig vertier. Het decor van Stans Lutz – die de Russische datsja’s toepasselijk vervormde tot eenvormige vakantiehuisjes op een prefab bungalowterrein, inclusief infozuil en fitnessruimte – wordt daartoe zelfs misbruikt in volstrekt onnodige changementen.

Hoe lastig het is om vijftien personages, die lang niet altijd iets in te brengen hebben, te beteugelen in een sprekende mise-en-scène, laat regisseuse Frances Sanders zien met in alle mogelijke standjes bevroren tableaux vivants als achtergrond van snibbige dialogen. Tot de gewenste esprit zijn de merendeels jongere spelers lang niet allen in staat. En hoe jammer dat de arts met haar progressieve kijk op de maatschappij in een volstrekt onelegante broek als a-sexy wezen wordt afgedaan.

Mooi veelzeggend is wel het expressieve zwijgen van Lottie Hellingman als de integere Varja, een schril contrast met haar patserige echtgenoot. En verrassend de jonge moeder van Sjaan Duinhoven, die een treffend tussen nuchterheid en melancholie zwevende hunkering in houding en stem legt, wat een ruziënd heen en weer schietende kinderwagen naar haar al te opgewonden echtgenoot tot een van de hoogtepunten in de voorstelling maakt.

Weemoed ook in de als intermezzo’s gezongen liederen, die door musicus Alberto Klein Goldewijk zo zijn getoonzet dat de sfeer van Gorki en de ziel van de toeschouwer even wordt geraakt. Even ja, helaas.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden