Gore's droom ligt bijna aan diggelen

Bijna een etmaal duurde de droom van de Gores in het witte landhuis op Washingtons Naval Observatory. Zouden ze de adressering van de verhuisdozen dan toch kunnen veranderen in: Witte Huis, 1600 Pennsylvania Avenue? Maar toen kwamen de negen juridische hogepriesters van de Romeinse tempel waar het Supreme Court van de Verenigde Staten zetelt de droom wreed verstoren met hun oekaze: Staakt het tellen.

Bert van Panhuis

Afgelopen zaterdag, de 32ste dag na de presidentsverkiezingen van 2000, was even bizar en chaotisch als de meeste van de 31 die eraan voorafgingen. Op vrijdagavond sleepten de zeven rechters van het hooggerechtshof in Tallahassee Al Gore nog weg van de onvermijdelijk lijkende nederlaag tegen George W. Bush. En op zaterdagavond bepaalde het hooggerechtshof in Washington DC dat die stokoude dooddoener van een sportverslaggever uit Texas nog steeds opgaat: Het is pas voorbij als het voorbij is.

Wanneer is dat moment aangebroken: morgen als de kiesmannen moeten worden aangewezen die de president gaan kiezen? Op 18 december, als het kiescollege gaat stemmen? Op 6 januari als het Congres moet bepalen of die stemming rechtmatig is geweest?

Slechts één ding staat vast: op zaterdag 20 januari wordt bij het Capitool de 43ste president van de Verenigde Staten beëdigd. Hoe die ook mag heten. En na zaterdag heeft het er de meeste schijn van dat zijn naam Bush is. Terwijl vrijdag Gore's vooruitzichten ineens weer prima waren geworden.

De vice-president zat vrijdagavond in zijn residentie de laatste klap af te wachten, die hem kansloos zou maken om Bill Clinton op te volgen. Alleen echtgenote Tipper en dochter Kristin waren bij hem in de studeerkamer toen het hof van Florida openbaar maakte dat het een oordeel had geveld over het verzoek om toch te mogen doorgaan met het handmatig hertellen van stembiljetten. Rechter N.Sanders Sauls had eerder van de week geen reden gezien voor hertellen. Om tien uur Nederlandse tijd kwamen de zeven rechters uit Tallahassee met hun opzienbarende en ingrijpende besluit: drie wezen hertelling af, onder wie voorzitter Charles Wells; vier stemden ermee in.

De uitspraak was gecompliceerd: in alle van de 67 counties waar stemmen waren afgekeurd door bijvoorbeeld de telmachines moesten de biljetten alsnog met de hand worden herteld. Dat betekende hertelling van ruim 45000 stemmen. Voor wie dat voordeel opleverde was, niet duidelijk. Gore zou waarschijnlijk baat hebben bij de hertelling van 9000 stemmen in Miami-Dade County. Maar in tal van andere counties zou Bush van de uitspraak kunnen profiteren.

Waarschijnlijk verbolgen over de manier waarop het hof hem op de vingers had getikt, weigerde rechter Sauls de supervisie te nemen over de hertelling. En dus werd laat op de avond rechter Terry Lewis opgetrommeld, die eerder op de dag nog had geweigerd enkele duizenden 'verdachte' biljetten in Martin County af te keuren.

Zaterdagmorgen acht uur (Amerikaanse tijd) beginnen met tellen en zondagmiddag twee uur stoppen, was de opdracht van Lewis. Dat betekende het begin van tal van logistieke hoogstandjes. Honderden Republikeinse en Democratische 'opzichters' moesten worden opgetrommeld, tot uit Washington toe. In Duval County (Jacksonville) zaten alle biljetten, aanvaard en verworpen, door elkaar in dozen. En hoe moest je die kleine vijfduizend afgekeurde tevoorschijn halen? De software voor de telmachines, die moesten schiften, diende eerst uit Miami te worden overgevlogen. En daarna kon het tellen pas echt beginnen. Maar in de meeste counties kon daar in de loop van de ochtend al een begin mee worden gemaakt.

Republikeinse woordvoerders briesten intussen van woede over dit tweede eigenzinnige optreden van de rechters in Tallahassee. ,,Een schandalig staaltje van juridisch activisme'', zei Orrin Hatch, de voorzitter van de senaatscommissie voor justitie. ,,Deze juridische agressie moet een halt worden toegeroepen,'' liet Tom DeLay, de leider van de conservatieven in de Huisfractie weten. Hij noemde de rechters 'politieke stromannen'.

,,Het hof heeft het vertrouwen van de bevolking van Florida geschonden door de resultaten van een eerlijke, vrije verkiezing te manipuleren'', zei DeLay. James Baker, die Bush in het juridische circus in Florida vertegenwoordigt, sprak van een droeve dag ,,voor Florida, voor de natie, voor de democratie''. En afgevaardigde Mark Foley uit de staat Florida en senator Chuck Hagel zeiden zich alvast voor te bereiden op een president Gore.

Florida's hofvoorzitter Wells had zich inmiddels, in een persoonlijke noot, afgezet tegen het oordeel van zijn vier collega's. ,,Dit land en deze staat gaan hiermee de richting op van een ongekende en onnodige constitutionele crisis.''

Dat vonden kennelijk ook de negen van het hoogste rechtscollege, want nog geen twaalf uur na het beroep van de Republikeinen, beval het Supreme Court het tellen van de stemmen te stoppen. Met 5 tegen 4, het hooggerechtshof verdelend in links en rechts. En met de vaststelling van rechter John Paul Stevens, een van de vier dissidenten, dat zijn collega's 'onverstandig' hadden gehandeld door niet vast te houden aan hun zo dikwijls diep gekoesterde afstandelijkheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden