Gorbatsjov in tranen bij presentatie memoires

BERLIJN - Weinig mensen zullen het levenswerk van Michael Gorbatsjov tot de laatste bladzijde 1215 uitlezen maar vele Duitsers zullen het kopen. Uit dankbaarheid. Want als Gorbatsjov in Duitsland optreedt, zoals gisteren in Berlijn bij de presentatie van zijn boek 'Herinneringen', is het applaus lang en daverend. Voor de deur van het Palais am Festungsgraben was een erehaagje gevormd door jubelende Oostberlijners. Zes jaar na dato. Wie had dat gedacht.

Het boek en de rede die de oud-president van de voormalige Sovjet-Unie bij de doop ervan hield, zitten vol met zelfkritiek: “Mijn grootste fout is, dat ik perestrojka en glasnost te snel heb willen doorvoeren in de Sovjet-Unie”, zei hij. En: “Ik maakte dezelfde fout als Chroetsjov. Ik onderschatte het feit dat de bevolking en het Politbureau na zeventig jaar communisme niet zo snel met mij mee zouden denken. Het resultaat is dat het land nu in een tragische wanorde terecht is gekomen die niets meer met mijn hervormingsplannen te maken heeft. Perestrojka is gestorven op het moment dat de putsch van Jeltsin verhinderde dat er een dag later een verdrag tussen de Sovjet-staten werd ondertekend. Dat verdrag was een voorwaarde geweest voor het slagen van wat ik met perestrojka in gang had gezet. Ik heb de situatie verkeerd ingeschat. Toch is er geen weg terug.”

Uit alles blijkt dat hij aan een come-back werkt ook al gelooft niemand in het slagen ervan. Zijn telefoon is afgesneden en hij mag niet optreden voor de televisie, dus reist hij duizenden kilometers door zijn land om de mensen persoonlijk te overtuigen. “Ik hoop dat er snel democratische presidentsverkiezingen komen. Als dat gebeurt zal ik overwegen of ik me kandidaat zal stellen. Als de bevolking van Rusland dat van me vraagt.”

In de stampvolle Oostberlijnse feestzaal liet de schrijver al na een half uur zijn tranen de vrije loop. De Duitse ex-minister van buitenlandse zaken Hans-Dietrich Genscher sprak over vriendschap en wederzijds vertrouwen dat niet was beschaamd. Gorbatsjov luisterde naar zijn vriend als een student die met gefronste wenkbrauwen en het zweet in de handen het oordeel van zijn examinator afwacht. En dat terwijl hij al cum laude is afgestudeerd.

Genscher sprak ook over de eerbiedwaardige rol die Gorbatsjovs vrouw Raisa had gespeeld: “Ze nam me na het topoverleg in de Kaukasus in de tuin bij de arm en zei: 'U weet hoe belangrijk dit alles voor mijn man is. Ik hoop dat hij op uw beloftes kan vertrouwen.' Dat kon hij en ook hij heeft mijn vertrouwen niet beschaamd.” Raisa maakte op de eerste rij een klein luchtsprongetje.

Genschers schouderklopjes werden uitgedeeld in het bijzijn van nog meer oudgedienden: de Duitse ex-president Richard von Weizsücker en Berlijns oud-burgemeester Walter Momper, bijvoorbeeld. Dat er geen politici van betekenis in functie naar de doop van Gorbatjovs boek kwamen, heeft te maken met de status van de schrijver. Dan zou het een politieke bijeenkomst zijn geweest. Nu was het een onderonsje.

Gorbatsjow leverde een manuscript van 10 000 bladzijden. Het is, dankzij de uitgever, bij 2000 pagina's gebleven. De genodigden vochten na afloop om een handtekening. Zelfs Duitse tv-ploegen lieten hun werk voor één keer rusten om een pennestreek te bevechten van de man die hun leven zo heeft veranderd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden