Gorbatsjov: De Sovjet-Unie was democratischer dan Rusland nu

Beeld epa

Michail Gorbatsjov heeft in een interview felle kritiek gegeven op president Poetin. Dat is niet voor het eerst. De laatste leider van de Sovjet-Unie leek sinds de Oekraïne-crisis juist iets positiever over de Russische president te worden.

Vriendjespolitiek, machtswellust en corruptie zijn volgens Gorbatsjov onlosmakelijk verbonden met Poetin. Die regeert volgens de 84-jarige oud-president via vriendjes van vroeger - "mensen met wie hij in dezelfde straat heeft gevoetbald". "Voor mij is deze stijl van 'persoonlijke relaties' onacceptabel", zegt Gorbatsjov in het interview met de hoofdredactrice van Radio Svoboda, een nieuwsorganisatie die zichzelf een alternatief voor de Russische staatsmedia noemt.

"Maar u werd verraden. Poetin niet", houdt zij hem voor. Gorbatsjov: "Hoezo niet verraden? Zij verraden in plaats daarvan het volk. Ze vernietigen eigendomsrechten, regelen hun zaakjes over grens. We weten toch wat hier gebeurt, de corruptie? Die mannen zouden nog geld verdienen over de rug van hun eigen moeder."

Angst
Poetin trekt alle macht naar zich toe, concludeert Gorbatsjov. Waarom eigenlijk? Dat komt volgens hem door de eigen ervaring van de leiders. "Zij zijn opgegroeid met een bestuur dat niet democratisch is, maar waarbij de verticale macht een grote rol speelt. Die macht is gestoeld op angst."

Dat Poetin wel populair is en stemmen trekt, maakt hem weinig uit. Volgens Gorbatsjov waren de verkiezingen ten tijde van de Sovjet-Unie vrijer dan nu in Rusland. Als er op dit moment echt vrije verkiezingen in het land zouden zijn, zou er volgens Gorbatsjov veel meer oppositie zijn en zou de situatie veel gezonder zijn.

Hij kijkt met afschuw naar de door Poetin en Medvedev gevormde carrousel die elkaar afwisselt als president en premier. "Daar schaam ik me voor. Er komt geen democratisch gesprek op gang, ze praten alleen met zichzelf. Het is een duo-heerschappij. En waar zijn wij dan, de 140 miljoen anderen?"

Gorbatsjov en Poetin in 2004.Beeld epa

Oekraïne-crisis
Het is niet de eerste keer dat de winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede, die in eigen land verre van populair is, Poetin de wind van voren geeft. Hij riep hem in 2011 al op om af te treden en de politiek te verlaten: twee termijnen als president en vier jaar als premier waren volgens Gorbatsjov meer dan genoeg.

Na het begin van de Oekraïne-crisis verstomde de kritiek van Gorbatsjov, die stelt dat hij het uiteenvallen van de Sovjet-Unie ernstig betreurt, enigszins. In plaats van Poetin te bekritiseren, leek hij zich aan de zijde van het Kremlin te scharen. "Op de Krim gebeurt alles door de wil van het volk en op hun verzoek", verzekerde hij in 2014. En die verhalen over Russische soldaten waren nonsens, verzinsels. Toen datzelfde jaar in Berlijn de Val van de Muur werd herdacht, prees hij Poetin zelfs: "Ik ben er absoluut van overtuigd dat niemand beter dan Poetin de Russische belangen beschermt''.

Wat vond hij nu precies van Poetins rol in Oekraïne, vroeg The Telegraph. "Weet je", antwoordde Gorbatsjov de Britse krant, "in het begin, tijdens zijn eerste jaren, mocht ik Poetin heel graag. Ik steunde hem overal in het Westen en kreeg daar veel kritiek op. Maar langzamerhand begon Vladimir naar autocratie te leunen. Ik zou niet zeggen dat het heel erg was, maar het deugde niet." Maar wat Oekraïne betreft, steunde hij Poetin destijds wel. "Hij gelooft dat Oekraïne en de Krim vrij zouden moeten zijn. Vrij en in staat om hun eigen lot te beslissen in een referendum. Dat juich ik toe."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden