Gooit EU de deur dicht? In China is Poetin altijd welkom

null Beeld epa
Beeld epa

Europa heeft de Russische gassector nog niet aan durven pakken, maar mocht het daar vanwege de Oekraïne-crisis toch van komen, dan heeft president Poetin de oplossing al zo goed als binnen. Bij zijn tweedaags bezoek aan China, dat vandaag begint, zal hij een grote gasdeal sluiten.

Stevo Akkerman

Het akkoord is 'op ééntiende na' in kannen en kruiken, meldde Gazprom-topman Aleksej Miller gisteren. In Sotsji, waar de Chinese president Xi Jinping de Winterspelen bezocht, werd al een voorlopige overeenkomst gesloten, nu moeten alleen nog handtekeningen worden gezet. Rusland en China praatten al tien jaar over gasleveranties, de onderhandelingen kwamen afgelopen half jaar in een stroomversnelling.

Geconfronteerd met de Westerse afkeuring na de annexatie van de Krim en het gestook in Oost-Oekraïne, zoekt Poetin zowel bondgenoten als afnemers. China is in beide opzichten de hoofdprijs; lid van de VN-Veiligheidsraad, onverzadigbaar als het gaat om grondstoffen. Dat de gasexport voor Moskou politiek minstens net zo belangrijk is als economisch, was al duidelijk geworden in de relaties met de voormalige Sovjet-republieken - waar Poetin de gasprijs als drukmiddel hanteert - maar het blijkt nu des te meer. "Naarmate het Westen de deur naar Rusland verder sluit, zal China alleen maar belangrijker worden", zegt Dmitri Trenin, directeur van de Carnegie-denktank in Moskou.

De deal die nu voorligt, is niet gering. Het gaat om een contract voor dertig jaar, met een jaarlijkse levering van 38 miljard kubieke meter gas (en mogelijk nog 22 miljard meer). Daarmee compenseert Rusland nagenoeg de Europese afzetmarkt, mocht die wegvallen. De levering moet in 2018 ingaan, en voor die tijd moet dan wel een pijpleiding zijn aangelegd. Om die investering terug te verdienen, moest Moskou een goede prijs per kubieke meter bedingen; dat was de reden dat het niet eerder tot een akkoord kwam. Maar volgens ingewijden heeft de Oekraïne-crisis de Russen tot ongewone toegeeflijkheid gedwongen, zodat de conclusie alleen maar kan zijn dat China de winnaar is in dit spel.

De Russisch-Chinese toenadering was op diplomatiek vlak al langer gaande. Stonden beide communistische landen in de tweede helft van de vorige eeuw als rivalen tegenover elkaar - iets waarvan de Amerikanen onder president Nixon dankbaar gebruikmaakten door goede betrekkingen met Peking aan te knopen - na het uiteenvallen van het Sovjetblok veranderde dat. Onder Jeltsin werden de relaties al vriendelijker en Poetin noemde ze vorige maand, in zijn vraag-antwoord-sessie met het Russische publiek, 'beter dan ooit'.

De afgelopen jaren vonden beide landen elkaar vooral in het afwijzen van Westerse pogingen om via de Veiligheidsraad op te treden tegen regimes die de rechten van de eigen burgers met voeten treden: Syrië is het belangrijkste voorbeeld. Rusland en China, die alle twee kampen met ontevreden zoniet opstandige minderheden in eigen land, houden strikt vast aan de soevereiniteit van nationale staten: met de binnenlandse aangelegenheden van anderen mag niemand zich bemoeien.

Maar hoezeer het conflict rond Oekraïne Rusland ook in de armen van China drijft, er liggen wel wat potentiële mijnen onder de samenwerking. Zo koos Peking als het gaat om Oekraïne nu juist níet de zijde van Moskou. In de Veiligheidsraad onthield China zich van stemming toen de annexatie van de Krim aan de orde was, en dat was niet verwonderlijk. Als de Krim via een referendum aan het gezag van Kiev onttrokken mocht worden, dan zou voor Tibet een soortgelijke route moeten zijn weggelegd om los te komen van Peking, om over Taiwan nog te zwijgen.

Samenwerken met Rusland maakt het voor China niet gemakkelijk vast te houden aan zijn a-politiek koers van zakendoen met ogen dicht. China wil, zo melden Russische media, investeren in een verbinding van de Krim naar het Russische vasteland. Tegelijkertijd heeft het grootse plannen, en naar verluidt ook contracten, voor de huur van drie miljoen hectares landbouwgrond in Oekraïne. Kan dat samengaan? En nog iets: de Russen leveren militair materieel aan Vietnam, waarmee China overhoop ligt in de Zuid-Chinese Zee. Poetin en Xi zullen er in het openbaar geen woord aan vuil maken, maar hun belangen lopen lang niet altijd parallel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden