Golfstaten huisvesten nul asielzoekers

Een Saudische grenswacht patrouilleert langs de grens met Irak, in de buurt van de stad Arar.Beeld afp

De foto van de in Turkije aangespoelde peuter Aylan Kurdi heeft ook in Arabische landen grote indruk gemaakt. De Egyptische miljardair Naguib Sawiris bood aan een eiland van Griekenland of Italië te kopen, om daar een paradijsje voor vluchtelingen te beginnen. Turkije's miljonair Hamdi Ulukaya zegt de helft van zijn fortuin aan vluchtelingen te willen weggeven, de Saudische prins Alwaleed bin Talal wil alles schenken. Voorlopig blijft het bij mooie woorden.

Zelfs een groot eiland is te klein om de huidige stroom wanhopigen op te vangen. Al jaren komt ruim de helft van alle vluchtelingen uit drie islamitische landen: Syrië, Afghanistan en Somalië. Ook de belangrijkste gastlanden zijn islamitisch: Turkije, Pakistan, Libanon en Iran. Direct daarna volgen Ethiopië (half islamitisch) en Jordanië. Buiten kijf staat dat de meeste vluchtelingen in eigen regio worden opgevangen.

De vluchtelingenorganisatie van de VN, UNHCR, wijst er fijntjes op dat vorig jaar 40 procent van de vluchtelingen wereldwijd door straatarme landen werd gehuisvest. Des te meer valt op hoe afwezig de steenrijke Arabische oliestaten zijn op staatjes en kaarten van UNHCR. "De Golfstaten hebben nooit het VN-Vluchtelingenverdrag getekend", zegt woordvoerder Ariane Rummery telefonisch vanuit Genève. "Zij hebben ook geen wetgeving op dit gebied, geen opvangkampen en gebruiken het begrip vluchtelingenstatus niet." Officieel hebben Qatar, Koeweit, Bahrein, de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) en Saudi-Arabië nul asielzoekers.

Sjiieten
Het lot van zusters en broeders in Syrië lijkt een deel van de Arabische familie koud te laten. Dat geldt ook voor de bijna anderhalf miljoen ontheemden in Jemen, het land dat al een half jaar wordt gebombardeerd door een coalitie onder leiding van Saudi-Arabië. Dat sjiieten moeten worden bevochten, lijkt belangrijker dan het leed dat daarbij wordt veroorzaakt. Want die sjiieten hebben een band met vijand Iran, en dat sjiitisch Iran geen poot aan de grond krijgt op het Arabisch schiereiland is volgens commentaren in Arabische staatsmedia prioriteit nummer 1.

Een argument dat kleinere staten als VAE gebruiken, is dat hun bevolking al voor 80 of 90 procent uit buitenlanders bestaat. Of dat ze 2 miljard dollar doneerden voor de Syriërs, zoals Qatar. Voor Saudi-Arabië geldt dat het de bevolking passief wil houden, en niet zit te wachten op een grote groep mondige Syriërs. Gesteld dat die na de oppressie van hun president Assad naar een nog onvrijer land zouden willen.

Uitgelezen kans
Toch dringen er ook stemmen door die betogen dat het zwijgen van de Golfstaten een schandaal is. "Ze klagen vaak dat de Arabische taal en cultuur onder druk staan door de buitenlandse invloed. Dan is dit een uitgelezen kans om dat te kenteren én vluchtelingen te helpen", aldus Sultan Sooud al-Qassemi uit de VAE tegen persbureau AP. Onze religie gebiedt ons te helpen, aldus Noor Almulla (22). "De Golfstaten hebben als buren en medemoslims een grotere verantwoordelijkheid dan Europeanen", zegt Sara Khalid (23), net als Noor studente in Saudi-Arabië.

Het is trouwens niet zo dat Saudi-Arabië niets doet, benadrukt Ariane Rummery van UNHCR. Door de tijd heen heeft het land aan een half miljoen Syriërs werkgelegenheid geboden. "Sommige Golfstaten zijn erg flexibel met het vernieuwen van visa. Ze sturen in ieder geval geen Syriërs terug de oorlog in."

De Palestijnse blogger Iyad al-Baghdadi nam geen blad voor de mond. Hij bekritiseert gesloten grenzen en onderdrukking in Arabische staten en werd vorig jaar de VAE uitgezet. De miljonairs in de Golfstaten hebben zo hun eigen ideeën over het paradijs. Voor Saudi-Arabië is dat vooral exporteren van zijn orthodoxe religie: volgens de Frankfurter Allgemeine wil het voor de Syriërs in Duitsland 200 moskeeën bouwen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden