Golf van woede om groepsverkrachting Brazilië

Vrijdagavond protesteerden honderden vrouwen in Rio de Janeiro en São Paulo vanwege de verkrachting van het meisje. Beeld afp
Vrijdagavond protesteerden honderden vrouwen in Rio de Janeiro en São Paulo vanwege de verkrachting van het meisje.Beeld afp

Een groepsverkrachting van een minderjarig meisje in een arme buitenwijk van Rio de Janeiro maakt woedende reacties los in heel Brazilië. Een video ervan werd afgelopen week massaal gedeeld via social media. Zaterdag kon de politie één vermoedelijke dader arresteren, vandaag trokken zeventig militaire politieagenten weer de favela in om daders op te sporen.

Katy Sherriff

Afgelopen donderdag werd een video via sociale media verspreid waarop het 16-jarige slachtoffer bewusteloos, naakt en bloedend wordt gefilmd. "Kijk eens waar de trein doorheen is gedenderd", zeggen mannen lachend buiten beeld, "door meer dan dertig bezwangerd." De video werd massaal gedeeld. Het meisje verklaarde dat de mannen gewapend waren, de militaire politie denkt dat ze lid zijn van de drugsbende in de wijk.

De misdaad maakt een golf van woede los in het land. Op vrijdagavond betoogden honderden vrouwen in Rio de Janeiro en São Paulo voor gerechtigheid. In andere steden staan deze week nog demonstraties gepland. Op Facebook plaatsen Braziliaanse vrouwen massaal bij hun profielfoto de tekst 'Ik vecht tegen de verkrachtingscultuur'. Spotify lanceerde een speciale playlist met de hashtag #verkrachtingisnietdeschuldvanhetslachtoffer.

Geen incident
Het gaat dan ook niet om een incident in Brazilië. In de noordoostelijke deelstaat Piauí werd afgelopen week een 17-jarig meisje vastgebonden teruggevonden. Ze was verkracht door vijf jongens. In dezelfde deelstaat werden een jaar eerder vier minderjarige meisjes na martelingen en een groepsverkrachting van een rots gegooid. Eén meisje overleed aan haar verwondingen. In 2014 en 2015 werden meer dan 47.000 aangiften van verkrachting in Brazilië gedaan. Dat komt op meer dan 5 verkrachtingen per uur. Volgens het Braziliaanse Forum voor Publieke Veiligheid zou dat maar 35 procent zijn van het werkelijke totaal.

Bovendien is de straffeloosheid groot. Op de ruim 4700 aangiftes in 2014 in de staat Rio de Janeiro volgde bij maar 6 procent een veroordeling. Veel slachtoffers doen geen aangifte omdat ze denken dat zij zelf schuldig zijn. Ook het meisje in Rio vertelde eerst niks aan haar familie omdat ze bang was dat iedereen zou denken dat ze het zelf had uitgelokt.

(Tekst gaat verder onder afbeelding)

Op Facebook plaatsen Braziliaanse vrouwen massaal bij hun profielfoto de tekst 'Ik vecht tegen de verkrachtingscultuur'. Beeld epa
Op Facebook plaatsen Braziliaanse vrouwen massaal bij hun profielfoto de tekst 'Ik vecht tegen de verkrachtingscultuur'.Beeld epa

Onaantastbaar
Volgens Silvia Chakian, officier van justitie in São Paulo en coördinator van de Speciale Werkgroep voor Bestrijding van Geweld jegens Vrouwen, is het misdrijf zo schokkend omdat de daders er vanuit gingen dat ze onaantastbaar zijn: "De daders, die in een groep opereerden en hun eigen schuld bewezen door het filmpje online te plaatsen, gaan er volledig vanuit dat justitie ze niet te pakken krijgt", aldus Chakian tegen BBC Brasil. "Men denkt er mee te kunnen wegkomen en schept er ook nog mee op. Het is een teken dat geweld tegen vrouwen in Brazilië als iets gewoons wordt beschouwd."

Volgens de juriste draagt de ongelijkheid tussen vrouwen en mannen in Brazilië bij aan deze cultuur: "Men heeft het hier geschokt over India en over de groepsverkrachtingen die daar gebeuren. Maar India is hier, onze realiteit is vergelijkbaar."

Lachend naar het politiebureau
De advocate van het meisje wil dat de onderzoeksleider bij de politie van de zaak wordt gehaald omdat hij het meisje vroeg of ze vaker aan groepsseks deed. De jongen die toegeeft dat hij de video maakte, kwam op vrijdag lachend en met duimen in de lucht gestoken aan bij het politiebureau voor verhoor, samen met de ex-vriend van het meisje. Beiden ontkenden mee te hebben gedaan aan de verkrachting en mochten weer gaan. "Het is onacceptabel dat deze jongens mochten gaan", aldus advocate Eloisa Samy, "want de verspreiding van beeldmateriaal van misbruik met minderjarigen is ook al strafbaar."

Grappen over verkrachting zijn salonfähig in het machistische Brazilië. Er ontstond deze week ook al ophef over het bezoek van een ex-pornoster aan de nieuwe minister van Onderwijs. Alexandre Frota maakte vorig jaar op tv grappen over verkrachting waar het publiek hartelijk om applaudisseerde. In het Lagerhuis zei het ultraconservatieve en populaire congreslid Jair Bolsonaro vorig jaar dat een vrouwelijk Arbeiderspartijlid het niet eens verdiende om te worden verkracht. Hij werd veroordeeld tot een boete.

Mannelijk kabinet
De woede over de groepsverkrachtingen kan volgens Braziliaanse feministen niet los worden gezien van de recente politieke ontwikkelingen. Zo staan de beperkte rechten van verkrachtingsslachtoffers in Brazilië zelfs onder druk door verschillende wetsvoorstellen die het Congres nu behandelt. Zoals het volledig verbieden van abortus na verkrachting, nu nog toegestaan als uitzondering. Ook hulp aan verkrachtingsslachtoffers, zoals het direct aanbieden van de morning-afterpil, kan met het wetsvoorstel worden ingeperkt.

Deze voorstellen komen uit de koker van de evangelische Lagerhuisvoorzitter Eduardo Cunha, initiator van de afzettingsprocedure tegen president Dilma Rousseff en partijgenoot van interim-president Temer. Cunha werd onlangs geschorst vanwege zijn betrokkenheid bij corruptie. Eind vorig jaar gingen overal in Brazilië al vrouwen de straat op uit protest tegen deze wetsvoorstellen die hun rechten ondermijnen.

De eerste vrouwelijke president van het land Dilma Rousseff moest deze maand plaatsmaken voor een volledig mannelijk kabinet waarin geen plaats meer voor een ministerie van Vrouwenrechten. Interim-president Temer nam wel afstand van de massaverkrachting: "Met de grootste afkeer verwerp ik de verkrachting van een tiener in Rio de Janeiro", liet hij in een persbericht weten. "Het is absurd dat we in de 21ste eeuw nog steeds leven met dit soort barbaarse misdaden." De interim-president belooft wel een speciaal departement bij de federale politie in te stellen om geweld tegen vrouwen te bestrijden en hij belooft samenwerking met de overheid in Rio de Janeiro om de daders op te sporen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden