Gokvergunningen te koop

Het Amerikaanse Congres is in de greep van corruptieschandalen. Die kunnen vooral de Republikeinse partij van president Bush in problemen brengen.

De Perzische tapijten, vazen, een 19de eeuwse Franse commode en een buffetkast met glas-in-looddeurtjes en leren sofa van Congreslid Randy 'Duke' Cunningham stonden deze week tentoon in een warenhuis van de belastingdienst in Zuid-Californië. Tussen in beslag genomen inboedels van drugshandelaars. Alles wordt volgend jaar publiekelijk geveild.

Ooit was Cunningham in Washington een man van aanzien. De Republikein was een Vietnam-held en een defensie-expert. Maar twee weken geleden bekende hij twee miljoen euro aan steekpenningen aangenomen te hebben van wapenfabrikanten in ruil voor hulp bij het binnenhalen van contracten. De 63-jarige politicus staat tien jaar cel te wachten.

Zijn voormalige fractieleider in het Huis van Afgevaardigden Tom DeLay stond deze week al voor een rechter in zijn thuisstaat Texas. Die schrapte één aanklacht die tegen DeLay was ingediend, maar besloot dat de trouwe bondgenoot van president Bush wel volgend jaar terecht moet staan voor illegale fondsenwerving en witwassen. Mocht hij schuldig bevonden worden dan kan ook hij celstraf krijgen.

Maar er hangt DeLay (58) nog meer boven het hoofd. Eind oktober gooide zijn oud-assistent Michael Scanlon het op een akkoordje met Justitie. In ruil voor een lichtere gevangenisstraf bekende de 35-jarige lobbyist schuld aan fraude en omkoping van een Congreslid. Zijn verklaringen kunnen de voorbode zijn van een groot corruptieschandaal dat de politieke verhoudingen in Washington stevig door elkaar schudt.

Scanlon bekende hoe hij, samen met 46-jarige collega-lobbyist Jack Abramoff tussen 2000 en 2004 enkele Indiaanse stammen totaal 75 miljoen euro aftroggelde. Die wilden een vergunning om een casino op hun reservaat te mogen bouwen of, als ze er al eentje hadden, voorkomen dat de naburige stam er één kreeg.

Reservaten zijn in veel staten de enige plaats waar gegokt mag worden. Omdat zij ook veel belastingvrijstellingen hebben, maken deze casino's elk jaar miljoenenwinsten. Een casinovergunning opent de deur naar rijkdom.

Scanlon en Abramoff wisten de geldhonger magistraal uit te buiten door veel te veel geld te vragen voor hun lobbywerk en ondertussen onderling informatie uit te wisselen over de wensen van de Indianen aangaande de vergunningen. Ze verdeelden een groot deel van het geld onder elkaar of gebruikten het voor geheel andere dingen. Jack Abramoff financierde er onder meer scherpschutterlessen in Israël mee.

Een deel ging naar de verkiezingskassen en liefdadigheidsinstellingen van leden van de Senaat en het Huis die een hoge post bekleden. Tom DeLay kreeg Indiaans geld, Dennis Hastert, de Republikeins Speaker van het Huis, incasseerde totaal 100000 dollar. Ook twee Republikeinse senatoren en de Democratische senaatsleider Harry Reid kregen donaties. Sommigen mochten op reis of kregen bij een grote sportwedstrijd een plaats in de skybox.

Vlak voor of nadat ze het geld kregen klommen al die politici in de pen en schreven aan de minister van binnenlandse zaken over een casinovergunning. Allemaal ontkennen ze elk verband tussen die zaken of hun latere stemgedrag bij vergunningen. Hastert bijvoorbeeld wees erop dat hij zich vaker tegen gokken heeft uitgesproken. Hij volgde zijn overtuiging toen hij tegen een nieuw casino pleitte. Naar eigen zeggen krijgt hij geld van vele belangengroepen.

Maar zover nu bekend heeft Scanlon in elk geval één politicus aangewezen die duidelijk politieke gunsten beloofde in ruil voor voor cadeaus. De Republikeinse afgevaardigde Robert Ney uit Ohio kreeg snoepreisjes, sportkaartjes en gratis eten in een toprestaurant. In ruil daarvoor zou hij wetsvoorstellen hebben ingediend over casinovergunningen. Hij wordt mogelijk komende week officieel aangeklaagd. Ney ontkent.

Justitie onderzoekt nog meer mensen die in het adressenboek van Scanlon stonden. Ook Tom DeLay, voor wie Scanlon ooit woordvoerder was. Die kreeg golfreizen cadeau van lobbyisten. Vraag is of ook daar politieke gunsten tegenover stonden.

Maar heel Washington wacht deze weken af of ook Jack Abramoff een regeling treft met Justitie. Als dat zo is, gaat echt een beerput open. In lobbyistenland stond hij nog een paar treden hoger dan Scanlon. Hij kende de complete top van de Republikeinse partij en schermde schaamteloos met geld om zaken te regelen voor zijn cliënten. DeLay noemde hem ooit ,,een van mijn beste en trouwste vrienden'', maar zegt nu dat ze elkaar eigenlijk niet goed kenden.

Hoe ver kan het onderzoek gaan? Justitie is ermee nu al in het Witte Huis aangeland. Onlangs moest het hoofd van rijksinkoopbureau aftreden nadat bleek dat hij gelogen had over zijn contacten met Abramoff. Ook had hij niet de waarheid gesproken over een luxe golfreis. Maar ook de voormalige superster van christelijk rechts is in opspraak. Hij nam Indiaans casinogeld aan en liet ondertussen kerken campagne voeren tegen nieuwe 'zondige' gokvergunningen.

Thomas Mann van de progressieve denktank Brookings Instituut denkt dat de affaire kan uitgroeien tot een van de grootste schandalen van het Congres van de afgelopen eeuw. ,,In 35 jaar in Washington heb ik nog nooit iets gezien dat maar in de buurt kwam van het cynisme en de schaamteloosheid van Abramoff'', aldus Mann. Anderen zijn voorzichtiger. Het blijft moeilijk om hard te maken dat er sprake is geweest van corruptie.

Norm Ornstein van de conservatieve denktank American Enterprise Instituut ziet ,,de zaak naar een explosie toegaan''. Hij verwacht ,,een grote weerslag op de komende verkiezingen''. De Democraten roepen al dat de Republikeinen van DeLay ,,een cultuur van corruptie'' hebben geschapen, waarbij wetgeving te koop is.

Hoewel ook Democraten profiteerden van de 1,8 miljard euro die lobbyisten in 2004 uitgaven, hopen ze in 2006 de meerderheid in het Huis te heroveren. Ze raakten die in 1994 kwijt, toen de Republikeinen veel ophef maakten over Democratische schandalen. Nu dromen de Democraten ervan, de Republikeinen met gelijke munt terug te betalen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden