Opinie

Goeh gaat get nu medt gaar?

Er toeren momenteel twee toneelstukken van de Engelse blijspelschrijver Alan Ayckbourn door het land. Ayckbourn (1939), ook wel 'de populairste Britse toneelschrijver na Shakespeare' genoemd, schrijft zogeheten well-to-do plays: ongecompliceerde stukken die hoofdzakelijk de lachlust dienen te wekken en waar je je - als je niet te onstuimig schuddebuikt - nooit een buil aan valt. Theater van de Lach, zeg maar, zij het gekuist voor de nuffige oh-la-la-bourgeoisie.

Ayckbourns personages belichamen het burgermansgeklooi van alle eeuwen, maar dan zonder de vileinheid van Harold Pinter of de verlatenheid van Anton Tsjechov. Doorgaans vallen er geen doden in zijn stukken; men mekkert, kanariepiet, zevert en verstrikt zich net zo lang in misverstand totdat de boel in duigen ligt. Vervolgens scharrelt Ayckbourn de resterende duigen bijeen, knutselt daar een gehavend tonnetje van, en ziedaar: gekneusd - maar komaan niet al te lang gesipt - vervolgt iedereen zijn weg. Kleine, snel vatbare en even snel wegebbende wanhoop om het menselijk bestaan.

In 'Momenten van geluk' ('Time Of My Life') komt de familie Schaafsma voor een maaltijd bijeen om de verjaardag van moeder Laura (Pleuni Touw) te vieren. Alleen al aan de cadeaus die zij van haar (schoon)kinderen krijgt valt af te leiden dat de verhoudingen danig zijn verstoord. Een tros geweven touw die zij voor een overtollige hangmat aanziet, terwijl schoondochter Marina het als ludieke hanger voor potplanten punnikte. En een even onhandelbare als monstrueuze salonklok. Die klok speelt een dubbelrol, want Acykbourn springt in zijn 'Momenten van geluk' voor- en achteruit door de tijd.

De verjaardagsdis speelt zich in een prieel op het achtertoneel af, op het voortoneel draait een plateau de spelers op en af die daar hun onderling gekibbel uitvechten. Moeder Pleuni moppert over haar zoon, die immers 'de fantasie van een kleerhanger heeft' en drijft haar echtgenoot (Rik van Uffelen) tot luidkeelse en molenwiekende wanhoop door te suggereren dat zij ooit een eenmalige romance met diens broer had.

Als zoon Willem van zijn vrouw te horen krijgt dat zij zwanger is, ontspint zich een oorverdovend ingenieuze dialoog. Hij: Ik vind het fijn voor jou. Zij: Voor mij? Jíj hebt ook een handje geholpen hoor! Nou, handje......'. Komediant Benny Hill zou subiet zijn dramaturg gepolst hebben wat dit te betekenen heeft.

Regisseur Berend Boudewijn moest zijn personages als dweilen uitwringen om toch maar een snipper sprankeling uit Acykbourns stuk te krijgen. Voor degene die de kwetterende domheid van schoondochter Marina over het hoofd zag, liet Boudewijn haar bêtises ten overvloede schel-Gronings uitknauwen. Ook de ober is niet goed bij z'n hoofd, en kreeg daarom ter driedubbele accentuering een bassig Oostblokaccent mee: Goeh gaat get nu medt gaar?

Met Ayckbourns 'FlatZooi' ('FlatSpin') is het nog droever gesteld. Meisje (Lottie Hellingman) past op huis, raakt in een of ander BVD-complot verstrikt, hunkert naar stante pede-seks, en vindt na misverstand op misverstand met talloos veel slaande deuren de liefde van haar leven. Doek.

Als heldendaad legden we ooit dubbeltjes op de tramrails om te zien wat er mee zou gebeuren. Nadat de tram voorbij was gedenderd bekeken we onze, nog warme, naar ongekend vuur ruikende nikkelen buit. Platter dan een dubbeltje, en niets meer waard. We stonden erbij en keken er naar, alleen waren we toen nog niet zo peilloos beteuterd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden