Goedkoop kanonnenvoer voor drugskartels

Steeds meer vrouwen betrokken bij Mexicaanse drugshandel als kwekers, koeriers of huurmoordenaars

Met haar kinderlijke kapsel ziet Diana er jonger uit dan haar 33 jaar. Bij iedere zin kijkt ze bezorgd om zich heen. Het restaurant lijkt verlaten, maar zij weet wel beter. Dit is Culiacán, hoofdstad van de Noord-Mexicaanse deelstaat Sinaloa, waar het gelijknamige drugskartel de scepter zwaait. De muren hebben oren.

Diana komt uit Badiraguato, op een uurtje rijden van Culiacán. Het is de geboorteplaats van Joaquin 'El Chapo' (De Kleine) Guzman, leider van het Sinaloa Kartel en de meest gezochte drugsbaron ter wereld. Daar werkte ze van jongs af aan als marihuanateler voor het kartel. "Ik stond elke dag vroeg op om naar de marihuanaveldjes in de bergen te gaan", zegt ze zacht. Eens in de zoveel tijd kwamen de mannen van de drugsbende met een vliegtuigje zakken drugs ophalen. Zo verdienden we een schamel inkomen. Iedereen werkt daar voor het kartel."

Haar drugsverleden heeft ze nu al een paar jaar achter zich gelaten. "Mijn vader is zeven jaar geleden vermoord door mijn broer om een drugsdeal", zegt ze schijnbaar onbewogen. "Kort daarna werd een jongen in het dorp onthoofd, omdat hij geen opium meer wilde verbouwen." Diana was het geweld zat en besloot te vluchten naar Culiacán.

De Mexicaanse drugsoorlog wordt veelal gezien als een zaak van mannen, maar net als Diana zijn er ook duizenden vrouwen in de Mexicaanse drugshandel actief. En het worden er steeds meer; sinds 2007 is het aantal vrouwen dat om drugsgerelateerde delicten vastzit met 400 procent gestegen, tot meer dan 10.000. Ook zijn er steeds meer vrouwelijke slachtoffers van het vaak brute drugsgeweld, waarbij bendes marteling, verminkingen en onthoofdingen niet schuwen.

Vrouwen- en mensenrechtenorganisaties vrezen voor een 'feminisering' van het drugsgeweld en luiden de noodklok. Zo ook Javier Valdez Cardenas, medeoprichter van het in Culiacán gevestigde weekblad Rio Doce en auteur van 'Miss Narco', over vrouwen in de drugshandel. "Sinds de drugsoorlog is begonnen, is de reikwijdte van de georganiseerde misdaad enorm gegroeid. De kartels rekruteren vrouwen op grote schaal vanwege een tekort aan mankracht."

Dat is alarmerend, zegt Valdez, omdat vrouwen veelal de zwakste schakel zijn in de door mannen gedomineerde wereld van drugshandel. "Het gaat bijna altijd om kwetsbare, arme vrouwen, vaak alleenstaande moeders. Ze hebben geld nodig en worden door dealers de bendes ingelokt."

In de kartels bezetten vrouwen de laagste posities. Ze kweken opium en marihuana, of fungeren als drugskoerier, maar worden ook steeds vaker ingezet om hun specifieke eigenschappen. Een recent fenomeen zijn de ganchas, vrouwen die met hun charmes leden van rivaliserende bendes verleiden om ze daarna te ontvoeren. Een enkeling wordt als huurmoordenaar ingezet.

De vrouwen komen er meestal slecht van af en belanden steeds vaker in de gevangenis. "De kartels hebben vrouwen ontdekt als goedkoop kanonnenvoer", zegt Valdez. "Ze worden als eerste geslachtofferd als het fout gaat."

Soms weet een vrouw het verder te schoppen, zoals Sandra Avila Beltran, de 'Koningin van de Pacific', die in Mexico Stad opgesloten zit wegens het witwassen van drugsgeld. Vanaf de jaren negentig tot haar arrestatie in 2007 leidde ze een drugsbende in het zuiden van het land. Haar leven werd geromantiseerd in de populaire soapserie 'La Reina del Sur' (De Koningin van het Zuiden). Volgens Valdez is Avila een uitzondering. "Vrouwen worden wel belangrijker voor de kartels, maar ze krijgen niet meer invloed. Van 'emancipatie' in de drugsoorlog is dus geen sprake."

Diana beaamt dat. Zelf leidt ze nu een anoniem bestaan als serveerster in Culiacán, maar haar moeder zaait nog steeds papaver in de bergen van Badiraguato. "In de gebieden waar het kartel heerst is veel seksueel misbruik en geweld tegen vrouwen. Wie een wapen bezit, heeft macht. En dat zijn nog altijd de mannen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden