Goede werken

Naar 'Publieke werken', de film, geweest. Viel me niet mee: mooie plaatjes, aardig spel maar een nogal schoolse verbeelding van de roman van Rosenboom. Als ik filmrecensies schreef zou ik erboven zetten 'Amsterdamse belle epoque te gladjes' of 'Drentse plaggenhutten schrijnen niet'. Toch zie ik nog wel een rol voor 'Publieke werken', namelijk als voorlichtingsfilm bij de aanstaande heropvoeding van onze postbodes en caissières. Want waar gaat het over?

Kort door de bocht: twee neven besluiten aan goede werken te doen en er zelf ook nog wat aan over te houden. Met de verkoop van zijn huis denkt de Amsterdamse vioolbouwer Vedder de overtocht naar Amerika van een stel Drentse armoedzaaiers die door zijn neef, Hoogeveens apotheker Anijs, medisch worden bijgestaan, te sponsoren. Het project mislukt faliekant omdat de twee klunzen te hoog grijpen. Uiteindelijk komt het toch nog goed omdat de landverhuizers een peperdure viool blijken te bezitten waar ze hun emigratie mee kunnen betalen, een viool die door Vedder overigens voor een matig lor werd gehouden. De twee weldoeners echter komen lelijk te pas, de een springt van het dak, de ander raakt zijn baan kwijt. Boodschap denk ik: de beste werken zijn publieke goede werken. Maar de publieke goede werken werken in onze tijd niet goed meer. De staat trekt zich langzaam terug uit de barmhartigheidssector, we moeten het zelf doen. Ik hoor zojuist dat nu al een derde van de Nederlandse bevolking mantelzorger is. Een derde! Laten we zeggen dat elk van die mantelzorgers één 'cliënt' (heet dat zo, cliënt? patiënt? hulpbehoevende? - je moet tegenwoordig erg uitkijken voor verkeerde woorden) heeft, dat maakt dan dat tweederde van de Nederlanders bemantelt of bemanteld wordt. Verder kregen we te horen dat KPN haar postbezorgende mannen en vrouwen tot ogen en oren van de buurt wil bevorderen. Ze hebben toch niet veel meer te doen dus laten ze op hun ronde goed om zich heen kijken om te zien of er iets aan de knikker is. En dan nu de Albert Heijn-caissières die een praatje gaan aanknopen met eenzame ouderen die verloren aan hun kassa staan. Gaat het goed met u? Wilt u misschien een bosje fresia's? We zijn opgevoed met Sinterklaas en de barmhartige Samaritaan en dat kan ons nu onverwacht goed van pas komen. Maar mijn hemel: Troelstra, Domela Nieuwenhuis, waar bestu bleven? Waar zijn de voorvechters van de volksverheffing, van de ontfermende overheid? Van de VVD en de PvdA hoeven we het niet te verwachten, die vinden crimefighting belangrijker dan de verzorgingsstaat. We moeten zelf aan de bak op het gevaar af dat we met onze klunzigheid de boel meer kwaad dan goed doen.

Wat dat betreft kwam de middelmatige film 'Publieke werken' als geroepen, zoals vroeger de boeken van Dickens de mensen doordrongen van de sociale ellende in Engeland. Leve de professionele charitas! Maar dat lijken we na een dikke eeuw ook niet langer meer vol te houden. Vandaar die terugkeer naar de goede buur, de warme handdruk. Mooi. Maar uitkijken, voor-ie het weet overspeelt de amateurweldoener zijn hand, leerde mij 'Publieke werken'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden