opinie

Goede verpleeghuiszorg gaat ook over aandacht

null Beeld ANP
Beeld ANP

Twee miljard voor ouderenzorg is geen overdreven investering, aldus geestelijk verzorger Ariëtte Lagendijk. Er is aandacht nodig voor levensvragen en levensvreugde.

Meer dan de helft van de bewoners in een verpleeghuis is gelukkig of zelfs erg gelukkig: dat resultaat van het laatste SCP-onderzoek werd vorige week geciteerd in Trouw. In het commentaar wordt daarom gevraagd of de toegezegde twee miljard aan de verpleeghuiszorg niet te snel vergeven is.

Heeft de verpleeghuiszorg wel prioriteit? Of is de politiek meegegaan met emotie, voortkomend uit de betrokkenheid van staatssecretaris van Rijn bij zijn dementerende moeder, uit het door Hugo Borst opgestelde manifest en uit berichtgeving over incidentele plascontracten? Vergeleken met België en Duitsland is de verpleeghuiszorg in Nederland goed, zo wordt betoogd. Met andere woorden: de toegezegde twee miljard, waarmee het startklare kabinet in de maag zit, kan herbezien worden.

Gelukkig is de zorg in verpleeghuizen in Nederland zo slecht niet. Daar trachten gemotiveerde professionals samen met duizenden vrijwilligers tegen afgepast tarief in beperkte tijd het beste aan bewoners te geven. Over de woon- en leefomstandigheden en de zorgverlening zijn de meeste bewoners dan ook tevreden.

Klagen hoort niet

Maar de politiek en de gangbare opinie zien standaard iets over het hoofd als het gaat om het welzijn van ouderen in onze samenleving: hun innerlijke geluksfactor, bezien vanuit het perspectief van hun morele waarden. Ten onrechte wordt 'gelukkig zijn' gelijkgesteld met tevredenheid over woonomstandigheden en verleende zorg. Hoe voelen ouderen zich? Hoe is het om het leven vorm te moeten geven in die complexe levensfase, waarin het lijf steeds brozer wordt, de geest verandert en de sociale omgeving alsmaar kleiner wordt?

Ouderen van nu zijn de generatie met de oorlog in het geheugen. Zij zijn opgevoed met de morele waarden van hard werken, doorgaan, niet klagen, dankbaar zijn. Deze groep ouderen heeft meegekregen dat klagen en het uiten van gevoel (van minder welbevinden) niet hoort. Dat doe je niet. Bovendien is de zorg die ze krijgen goed en doen verzorgenden hun best.

Kwetsbaar

Met een beleid dat inzet op zelfredzame ouderen, waarbij alleen de meest kwetsbaren in aanmerking komen voor verpleeghuiszorg, zit een groeiende groep broze en kwetsbare ouderen – weliswaar fysiek verzorgd – thuis. In het verpleeghuis neemt het aandeel dementerende ouderen toe. De ouderen in een vergevorderd stadium van dementie konden in het SCP-onderzoek niet meegenomen worden. Hoe voelen al deze ouderen zich? Wat houdt hen bezig?

Voor die vragen heeft de medische zorg, de huisarts of thuiszorgmedewerker geen tijd. Dat geven de geënquêteerde ouderen in het SCP-onderzoek ook aan: de verzorgende in het verpleeghuis heeft 'wel haast'. Het behandelend personeel is respectvol en neemt hen serieus, maar het ontbreekt aan voldoende tijd. Medewerkers zijn ook niet opgeleid om mee te denken met wat de oudere diep van binnen bezighoudt.

Verpleeghuisbewoners zijn dan ook niet alleen maar positief. Een flink deel van hen zegt aandacht te missen, vooral een dieper gesprek over 'levensvragen', geeft het SCP-onderzoek aan.

Vreugde

Opmerkelijk is dat oudere ondervraagden in het verpleeghuis tevredener zijn over hun leven dan jongere huisgenoten. Wijsheid komt met de jaren, is een oud gezegde. Met de ouderdom groeit het inzicht in het leven, en ook de vaardigheid om met het leven om te gaan, ook als dat op hoge leeftijd nog verandert. Pas na doordenken en evalueren van verlieservaringen in het leven, ontstaat inzicht in wat werkelijk vreugde geeft. Maar dan is het wel zaak om dat wat vreugde geeft, vast te kunnen houden.

Het gaat bij de zorg voor ouderen in onze samenleving vooral over fysiek ondersteunende zorg. Daarover zijn ouderen tevreden. Wat ouderen écht nodig hebben, is dat ze kunnen praten over hoe het leven was en is, wat hun visie is op leven, sterven en dood en wat hen vreugde geeft. Daarvoor is onvoldoende professionele tijd.

De twee miljard extra voor de ouderenzorg is geen overdreven investering. Maar de verdeling ervan verdient extra aandacht. Ouderen worden goed verzorgd, maar met alleen fysieke zorg worden ze te kort gedaan. Hun innerlijke geluksfactor verdient aandacht. Aandacht voor levensvragen en levensvreugde van broze ouderen, zowel thuis als in een verpleeghuis, is noodzakelijk. Een punt dat nog ernstig over het hoofd wordt gezien.,

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden