Goed voornemen voor 2008: minder stressen. Maar hoe?

Zebra’s hebben geen last van psychische stress. Voor hen geen belastingaanslagen, deadlines, files en gesteggel om het huishouden. Wel moeten ze af en toe vluchten voor de klauwen van een leeuw, hun kostje bijeen scharrelen en gestreepte kleintjes verwekken. Maar dat levert alleen lichamelijke korte-termijnstress op, noodzakelijk om te overleven.

Voor echte psychische stress moet je bij de mens zijn. Het is de prijs die wij betalen voor het evolutionair ontwikkelde hersenraadsel dat we bewustzijn noemen. En als die stress maar lang genoeg duurt, kan hij ons zelfs depressief maken of een hartaanval bezorgen. Enig stressmanagement is daarom geen overbodige luxe.

Robert Sapolsky weet hoe. Hij is hoogleraar aan de Stanford Universiteit en schrijver van het standaardboek over stress: ’Why zebras don’t get ulcers’ (waarom zebra’s geen maagzweren krijgen). Al meer dan 25 jaar verruilt hij ’s zomers zijn stresslaboratorium voor een verblijf tussen de bavianen in Kenia. Daar onderzoekt hij hoe de bavianenpersoonlijkheid de omgang met stress beïnvloedt.

Meest voor de hand liggend, en de Sapolsky-favoriet: bewegen. Meerdere malen per week en zeker een half uur per keer. Het verkleint de kans dat stress je vatbaarder maakt voor hart- en vaatziekten en stofwisselingsstoornissen. Zolang de beweging maar vrijwillig is. Sapolsky: „Ratten die vrijwillig in een looprad rennen, raken stress kwijt. Ratten die worden gedwongen, raken juist meer gestrest.”

Zeker zo belangrijk: sociaal-emotionele steun van trouwe familie en vrienden. „Stel, ik laat je een publieke voordracht geven, of confronteer je met twee onbekenden die ruzie met je gaan maken. Allebei stressvolle situaties. Maar je stressrespons is lager wanneer je vertrouwde vrienden in de buurt hebt. Mensen met een goed sociaal netwerk hebben een langere levensverwachting.” Zelf steun geven helpt trouwens ook om stress te verminderen.

Een ondergeschoven kindje in het stressmanagement: een zekere mate van controle en voorspelbaarheid, zonder dat het sleur wordt. Als je dan toch wekelijks met die onuitstaanbare baas moet overleggen, dan liefst steeds op dezelfde dag en tijd.

Maar probeer geen zaken te controleren die al verleden tijd zijn of buiten je macht liggen. Het gaat trouwens vooral om het geloof dat je controle hebt. Plaats een proefpersoon in een kamer met af en toe keihard geluid. Ze mag een knop bedienen en krijgt te horen dat ze daarmee het lawaai vermindert. Als ze dat echt gelooft, neemt haar stressrespons af, ook al vermindert het lawaai in werkelijkheid niet.

Nog een Sapolsky-tip voor de portemonnee van 2008: „Wantrouw mensen die zeggen dat hun type stressmanagement beter werkt dan een ander type. Die willen vooral aan je verdienen.” Want over stressmanagement is maar weinig keihard bewezen. Als je niet van sporten houdt, raak je in de fitnessruimte waarschijnlijk eerder meer dan minder gestrest.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden