Opinie

Goed nieuws: bestaat dat eigenlijk wel?

Kranten bij een kiosk.Beeld anp

Kan de overheid misdrijven voorkomen? De criminaliteitscijfers wekken de indruk dat het antwoord 'ja' is. Het CBS signaleerde dit voorjaar een daling van bijna een procent per jaar. Dat is goed nieuws. En aan goed nieuws is behoefte. 'Kinderen voor kinderen' zongen het al: als het aan hen lag, dan werd het journaal 'een heel stuk positiever'. En veel krantenlezers hebben - soms stiekem - ook dat gevoel: maak de wereld zo 'meteen een beetje liever'.

Ik vermoed dat ze op hun wenken worden bediend; hoofdredacteur Cees van der Laan noemde het laatst in deze krant 'geen gek idee', en ik zeg het hem graag na. Maar het is niet zo makkelijk om zo'n rubriek te vullen.

We kunnen, zoals 'Kinderen voor kinderen' zongen, een tandarts prijzen die boort zonder dat het zeer doet, en verder 'alle narigheid' totaal negeren. Dat laatste klinkt naïef, maar ik denk dat het nodig is om de rubriek vol te krijgen. Laten we die leeglopende bajes even als voorbeeld nemen. Voor wie is dat goed nieuws?

Lege cellen
Doordat er minder misdrijven worden gepleegd, komen cellen leeg te staan, sluiten gevangenissen en vliegen cipiers de laan uit. Geen goed nieuws voor het FNV, die het zelfs 'onaanvaardbaar' noemde.

Tweede probleem is onze emotiecultuur. We willen meeleven. Dat kan heel goed bij een slachtoffer van mishandeling. Maar wie laat het Journaal aan het woord als het de 0,9 procent minder-overvallen-mensen wil laten zien? 'Dit is mevrouw Van Grieken, ze is al 73 jaar niet beroofd.'

Derde probleem. In de VS viel het econoom Steven Levitt op dat de criminaliteit in de jaren negentig daalde. Dat was, becijferde hij in 'Freakonomics', te danken aan een wet uit 1973, die abortus legaliseerde. Ongewenste kinderen die, schreef Levitt, anders grote kans maakten op een criminele carrière, werden massaal afgedreven, de crimineeltjes in spe zagen nimmer het levenslicht.

Deze hypothese is nogal omstreden. Maar stel dat ze klopt, dan moet je in de categorie 'goed nieuws' niet alleen opvoeren: minder moorden in de VS, maar ook: dankzij meer abortussen. Ik vrees dat de pleitbezorgers van 'goed nieuws' dat niet willen lezen.

Volksverheffing
Terug naar Nederland. Waarom willen we hier niet meer niet deugen? Worden we elk jaar een procentje moreel hoogstaander? Volgens het CBS komt de daling van het aantal misdrijven niet door volksverheffing of doordat de politie delicten weet te voorkomen, maar door vergrijzing. En de ouder wordende bevolking is best duur. De meerkosten daarvoor zijn veel hoger dan het geld dat bespaard wordt op justitiële inrichtingen.

Goed nieuws is dus nogal lastig. Voor wie is het goed? En hoe zit het met de oorzaken, en de gevolgen? Of negeren we alle narigheid totaal?

Misschien biedt de jongste toverterm soelaas: 'constructieve journalistiek'. Die speurt niet naar problemen, maar naar oplossingen, om zo de wereld te verbeteren. Een loffelijk streven. Maar wat moet zo'n opbouwende journalist met het kwijnende gevangeniswezen?

De oplossing ligt besloten in een opmerking van minister Van der Steur: rechters leggen lage straffen op. Het echt goede nieuws zou dus moeten zijn: minder slachtoffers én geen cipier die z'n baan verliest, dankzij zwaardere straffen. Maar daar heb ik de FNV nog niet over gehoord. En ik weet ook niet of dat de rubriek 'goed nieuws' wel haalt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden